ਮਥੁਰਾ ਦੇ ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਿੱਚ, ਅਕ੍ਰੂਰ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਮਿਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਗਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲ ਕਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਚਰਵਾਹੇ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਮੱਖਣ ਤੇ ਦਹੀਂ ਦੀ ਭੇਟ ਭੈਂਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਭਗਤ ਅਕ੍ਰੂਰ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਕੱਲ੍ਹ ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਂਗਾ।" ਉਸ ਨੇ "ਜਿਵੇਂ ਹੁਕਮ" ਆਖਿਆ, ਤੇ ਫੌਰਨ ਆਪਣੀ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਮਧੁ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਮਥੁਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਕਮਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੂਤ ਵਜੋਂ ਕੇਸ਼ੀ ਨਾਮਕ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਦੈਤ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨਸੂਬਾ ਸੀ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰੇ। ਕੇਸ਼ੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਖੁਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੀਰਦਾ, ਆਪਣੀ ਜਟਾ ਦੇ ਝਟਕਿਆਂ ਨਾਲ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦਾ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਅਤੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਕੇਸ਼ੀ ਨੇ ਡਾਕ ਮਾਰੀ, ਉਸ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਹਿੰਕਾਰ ਸੁਣ ਕੇ ਗਵਾਲੇ ਅਤੇ ਗਵਾਲਣਾਂ ਡਰ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਲਈ ਭੱਜ ਪਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੁਕਾਰਿਆ, "ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ! ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ!" ਇਹ ਪੁਕਾਰ ਸੁਣ ਕੇ ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ ਬਰਸਾਤੀ ਬੱਦਲ ਵਰਗੀ ਗੂੰਜਦਾਰ ਆਵਾਜ਼ ਉਭਰੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੋ ਗਿਆ ਡਰ, ਗਵਾਲਿਓ! ਕੇਸ਼ੀ ਤੋਂ ਇੰਨਾ ਡਰਦੇ ਕਿਉਂ ਹੋ? ਕੀ ਤੁਹਾਡੀ ਗਵਾਲਾ ਜਾਤ ਦੀ ਵਿਰਤਾ ਡਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ? ਇਹ ਨਿਕੰਮਾ, ਹਿੰਕਾਰ ਕਰਦਾ, ਦੈਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਦੁਸ਼ਟ ਘੋੜਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਆ, ਆ, ਦੁਸ਼ਟ! ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਹਾਂ, ਧਨੁਧਾਰੀ ਪੂਸ਼ਨ ਵਰਗਾ। ਤੇਰੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਸਾਰੇ ਦੰਦ ਤੋੜ ਦੇਵਾਂਗਾ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਗੋਵਿੰਦ ਕੇਸ਼ੀ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਕੇਸ਼ੀ, ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ, ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਿਆ। ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਾਂਹ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਕਰ ਕੇ ਕੇਸ਼ੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਘੁਸਾ ਦਿੱਤਾ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦਾ ਬਾਂਹ ਕੇਸ਼ੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਦੰਦ, ਜੋ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟੇ ਸਨ, ਟੁੱਟ ਗਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦਾ ਬਾਂਹ, ਕੇਸ਼ੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਵਧਦਾ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਮਾਰੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੇਸ਼ੀ ਦੇ ਹੋਠ ਚੀਰ ਗਏ, ਝੱਗ ਵਾਲਾ ਲਾਲ ਰਕਤ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਜਬੜੇ ਖੁਲ੍ਹ ਗਏ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਬੰਧਨ ਢੀਲੇ ਪੈ ਗਏ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡੋਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਪਖਾਣਾ ਤੇ ਮੂਤ ਛੱਡਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਪੂਰਾ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਿਆ, ਥੱਕ ਗਿਆ ਤੇ ਬੇਬਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਆਖਰ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਦੈਤ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਖੁਲ੍ਹਾ ਸੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਬਾਂਹ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਘਾਵ ਖਾ ਕੇ, ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਵਿੱਖੇ ਦਰੱਖਤ ਵਾਂਗ, ਦੋ ਟੁਕੜਿਆਂ 'ਚ ਵੰਡ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਪੈਰ, ਪਿੱਠ, ਪੂੰਛ, ਅੱਧਾ ਕੰਨ, ਇੱਕ ਅੱਖ ਤੇ ਨੱਕ, ਸਭ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੇਸ਼ੀ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਗਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਖੁਸ਼, ਆਰਾਮ ਨਾਲ, ਮੁਸਕਰਾਂਦਾ ਖੜਾ ਸੀ। ਗਵਾਲੇ ਤੇ ਗਵਾਲਣਾਂ, ਕੇਸ਼ੀ ਦੇ ਨਾਸ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹਦੇ ਕੰਵਲ-ਨੈਨੀ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਮਤਾ ਅਤਿ ਮਨੋਹਰ ਸੀ, ਸਲਾਹੁਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ, ਬੱਦਲ ਉੱਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੇਸ਼ੀ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਵਧਾਈ ਹੋ, ਵਧਾਈ ਹੋ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਨਾਥ! ਹੇ ਅਚੁਤ, ਤੂੰ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਲੀਲਾ ਨਾਲ ਇਸ ਕੇਸ਼ੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਤੇਰੇ ਅਵਤਾਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਇਹ ਮਹਾਨ ਕਰਤੱਬ ਮਨ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਮੇਰਾ ਹਿਰਦਾ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਇਸ ਘੋੜੇ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਸਨ, ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਟਾ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਤੇ ਹਿੰਕਾਰਦਾ ਸੀ, ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਉਡਾ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।" "ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ, ਜਨਾਰਦਨ, ਇਸ ਦੁਸ਼ਟ ਕੇਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ 'ਕੇਸ਼ਵ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ; ਕਮਸ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵੇਲੇ ਫਿਰ ਆਵਾਂਗਾ। ਪਰਸੋਂ, ਕੇਸ਼ੀ ਨਾਸਕ, ਤੈਨੂੰ ਮਿਲਾਂਗਾ। ਜਦ ਕਮਸ, ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਦ ਤੂੰ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਧਾਰਕ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਭਾਰ ਲਾਹੇਗਾ। ਉਥੇ, ਜਨਾਰਦਨ, ਤੇਰੇ ਅਗਵਾਈ 'ਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਨੇਕ ਜੰਗਾਂ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਵੇਖਾਂਗਾ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਚਲਦਾ ਹਾਂ, ਗੋਵਿੰਦ; ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਦੈਵੀ ਕਾਰਜ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ। ਤੇਰੇ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਵਿਦਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ; ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।" ਨਾਰਦ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ, ਗਵਾਲਿਆਂ ਸਮੇਤ ਗੋਕੁਲ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਗੋਪੀਆਂ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ। ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਅਕ੍ਰੂਰ ਵੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਿੱਚ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨੰਦਾ ਦੀ ਗੋਕੁਲ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, "ਮੈਥੋਂ ਵੱਡਾ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਨੇਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਚਕਰਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਖੁਦ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਤਰੇ ਹਨ।" "ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੇਰੀ ਰਾਤ ਵੱਡੀ ਮੰਗਲਮਈ ਹੋ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਉਸ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਮੁਖਾਰਵਿੰਦ ਵੇਖਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਜਾਗੇ ਹੋਏ ਕੰਵਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਕੰਵਲ-ਨੈਨੀ ਚਿਹਰਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਮੈਂ ਉਹ ਵੇਖਾਂਗਾ।" "ਜਿਸ ਤੋਂ ਵੇਦ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੈਵੀ ਆਸਥਾਨ ਵਾਲਾ ਮੁਖ ਵੇਖਾਂਗਾ। ਜੋ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਯਜਮਾਨ ਰੂਪ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਸਭ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ—ਮੈਂ ਉਸ ਜਗਤਪਤੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਂਗਾ।" "ਜਿਸ ਨੂੰ ਯਮ ਨੂੰ ਸੌ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜ ਕੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਅਮਰਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ, ਮੈਂ ਉਸ ਅੰਤਹੀਨ, ਆਦਿ ਕੇਸ਼ਵ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਨ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਨ ਇੰਦਰ, ਨ ਰੁਦ੍ਰ, ਨ ਅਸ਼ਵਿਨੀ, ਵਸੁ, ਆਦਿਤਿਆ ਤੇ ਮਰੁਤ ਦੀ ਸੰਘਾ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਅਸਲੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ; ਪਰ ਅੱਜ ਉਹ ਹਰੀ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਹਰੇਕ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ, ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਘੇਰਨ ਵਾਲਾ, ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਵੇਗਾ। ਮੱਛ, ਕੱਛ, ਸੂਰ, ਸਿੰਘ ਆਦਿ ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਯੋਗ ਨੂੰ ਯੋਗ ਨਾਲ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਹੁਣ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਵੇਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਕ੍ਰੂਰ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਨੰਦ ਤੇ ਉਤਸੁਕਤਾ ਦੀ ਲਹਿਰ ਸੀ, ਜਦ ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਨੰਦਾ ਦੀ ਗੋਕੁਲ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।