ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਅਰਿਸ਼ਟਾਸੁਰ ਨੇ ਬਲਦ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ, ਉਹ ਬੜੀ ਭਿਆਨਕ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਦਾ ਰੰਗ ਘਣੇ ਬਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਸੀੰਗ ਤਿੱਖੇ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਚਮਕਦਾਰ। ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਖੁਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪੈਰ ਮਾਰਦਾ, ਤਾਂ ਮਿੱਟੀ ਉਖੜ ਜਾਂਦੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਜੀਭ ਚੱਟਦਾ, ਜਬਾਨ ਨੂੰ ਪੀਸਦਾ, ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੂੰਛ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦਾ। ਉਸ ਦੇ ਮੋਢੇ ਕਠੋਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਕੁਬੜੀ ਉੱਚੀ ਤੇ ਵੱਡੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਉਸ ਦੀ ਪਿੱਠ ਤੇ ਅੰਗ ਗੋਬਰ ਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਨਾਲ ਲਿਪੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬੜੀ ਤਕਲੀਫ ਹੋਈ। ਉਸ ਦੀ ਗਲ ਲਟਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਚਿਹਰਾ ਅੱਗੇ ਵੱਲ, ਤੇ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਨਾਲ ਟੱਕਰਾਂ ਮਾਰ ਕੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸ ਦੈਤ ਨੇ ਬਲਦ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗਰਭਪਾਤ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਬੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੌੜਦਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ। ਜਦ ਵੀ ਗਵਾਲੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਡਰ ਪੈ ਜਾਂਦਾ। ਸਾਰੇ ਗਵਾਲੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਚੀਕ ਉਠੇ, "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ! ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ!"। ਫਿਰ ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਗੱਜ ਕੇ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਥੱਪਿਆ। ਇਹ ਧੁਨੀ ਸੁਣ ਕੇ ਅਰਿਸ਼ਟਾ, ਆਪਣੇ ਸੀੰਗ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ, ਨਜ਼ਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਸੀਨੇ 'ਤੇ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਦਾਮੋਦਰ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਉਹ ਦੈਤ, ਜਿਸ ਨੇ ਬਲਦ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ ਸੀ, ਭਿਆਨਕ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ। ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਉਸ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਹਿਲਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਹਾਲਕਿ ਮੂੰਹ ਤੇ ਹਲਕੀ ਮੁਸਕਾਨ ਸੀ, ਤੇ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਖੜਾ ਰਿਹਾ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਅਰਿਸ਼ਟਾ ਨੇ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਫੜ ਲਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਘੁੱਟ ਉਸਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਸੀੰਗਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਫੜਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਹੰਕਾਰ ਤੇ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉਸਦੀ ਗਲ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੋੜਿਆ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਭਿੱਜੀ ਚਾਦਰ ਨਚੋੜਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਸੀੰਗ ਤੋੜ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸੀ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਮਾਰਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਦੈਤ ਮੂੰਹੋਂ ਖੂਨ ਉਗਲਦਾ ਹੋਇਆ ਢਹਿ ਗਿਆ। ਜਦ ਦੈਤ ਮਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਜੰਭਾਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ 'ਤੇ ਸਿਫਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਕਕੁਦਮੀਨ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਅਰਿਸ਼ਟਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋਇਆ, ਧੇਨੁਕਾਸੁਰ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਪ੍ਰਲੰਭਾਸੁਰ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਗੋਵਰਧਨ ਪਹਾੜ ਉਠਾਇਆ ਗਿਆ; ਜਦ ਕਾਲੀਆ ਨਾਗ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਦੋ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤ ਢਾਹੇ ਗਏ, ਪੂਤਨਾ ਮਾਰੀ ਗਈ, ਤੇ ਰਥ ਉਲਟਾਇਆ ਗਿਆ—ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਰਦ ਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਕਮਸ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਯਸ਼ੋਦਾ ਤੇ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਗਰਭ ਦੀ ਬਦਲੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਛੱਡਿਆ। ਇਹ ਸਭ ਨਾਰਦ ਤੋਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਕਮਸ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਵਸੁਦੇਵ ਉੱਤੇ ਭੜਕਿਆ। ਵਿਅਕੁਲ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਲਾਂਛਣ ਲਾਉਂਦਾ, ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਸੋਚਦਾ ਕਿ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰੀਏ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਦ ਤਕ ਬਲਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਜੇ ਨੌਜਵਾਨ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਵੱਡੇ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਚਾਣੂਰ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਟਿਕ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਦਲ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪਹلوان ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਹੰਕਾਰੀ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਸ਼ਤੀ ਵਿੱਚ ਮਰਵਾ ਦਿਆਂਗਾ।" "ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਧਨੁਸ਼-ਮਹੋਤਸਵ ਦੇ ਬਹਾਨੇ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵ੍ਰਜ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਲੈ ਆਵਾਂਗਾ, ਤਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇ।" ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਕਮਸ ਨੇ ਅਕੂਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦਾਨੀ! ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ। ਆਪਣਾ ਰਥ ਲੈ ਕੇ ਨੰਦਾ ਦੇ ਗਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਜਾ। ਉੱਥੇ ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ ਤੇ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਲਈ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਨ, ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਚੌਦਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਧਨੁਸ਼-ਮਹੋਤਸਵ ਹੋਵੇਗਾ; ਤੂੰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮੁੰਡੇ ਉੱਥੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਲਈ ਲਿਆ ਕੇ ਆ। ਚਾਣੂਰ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਟਿਕ, ਮੇਰੇ ਯੋਧੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨਗੇ; ਤਾਂਕਿ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵੇਖੇ।" "ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮੇਰਾ ਹਾਥੀ ਕੁਵਲਯਾਪੀੜ, ਜੋ ਚੀਫ ਮਹਾਵਤ ਦੇ ਹੱਥ ਹੇਠਾਂ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬੱਚੇ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਣ। ਜਦ ਉਹ ਮਰੇ ਜਾਣਗੇ, ਤਾਂ ਵਸੁਦੇਵ, ਨੰਦਗੋਪ ਤੇ ਉਹ ਮਾੜਾ, ਮੇਰਾ ਪਿਉ ਤੇ ਉਗ੍ਰਸੇਨ, ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੈਂ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ।" "ਫਿਰ ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਹੇ ਦਾਨੀ, ਸਾਰੇ ਯਾਦਵ ਮਾੜੇ ਹਨ; ਮੈਂ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗਾ। ਫਿਰ ਪੂਰੇ ਰਾਜ ਨੂੰ, ਯਾਦਵਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਕਰਕੇ, ਅਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਤੂੰ ਜਾ।" "ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਵਾਲੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮੱਖਣ ਤੇ ਦਹੀਂ ਭੈਸ ਨੂੰ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੂੰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲ ਕਰੀਂ।" ਕਮਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਮਿਲਦੇ ਹੀ, ਅਕੂਰ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਭਗਤ ਸੀ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ 'ਕੱਲ੍ਹ ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਂਗਾ।' ਉਹ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਹੁਕਮ," ਤੇ ਫੌਰਨ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਮਥੁਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਕੇਸ਼ੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਘੋੜਾ-ਦੈਤ ਸੀ, ਕਮਸ ਵਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੋਇਆ, ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਸਦੇ ਖੁਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉਖੜ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਣੀ ਦੇ ਝਟਕਿਆਂ ਨਾਲ ਬਦਲ ਲਰਜ਼ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਸੂਰਜ-ਚੰਦ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਵਧਦਾ ਹੋਇਆ, ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਹਿਨ੍ਹਿਨਾਹਟ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਗਵਾਲੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ, ਡਰ ਕੇ, ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ 'ਬਚਾਓ! ਬਚਾਓ!' ਚੀਕਦੇ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੋਵਿੰਦ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਰਸਾਤੀ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੀ ਸੀ, ਆਖਿਆ, "ਹੋ ਗਿਆ ਡਰ, ਗਵਾਲਿਓ! ਤੁਸੀਂ ਕੇਸ਼ੀ ਤੋਂ ਇੰਨਾ ਕਿਉਂ ਡਰਦੇ ਹੋ? ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵਿਰਤਾ ਡਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ?" "ਇਹ ਘੋੜਾ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਹਿਨ੍ਹਿਨਾਉਂਦਾ, ਦੈਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਤੇ ਮਾੜਾ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਡਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਆ, ਆ, ਹੇ ਮਾੜੇ! ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹਾਂ, ਧਨੁਸ਼-ਧਾਰੀ ਪੂਸ਼ਣ ਵਾਂਗ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਦੰਦ ਤੋੜ ਕੇ ਤੇਰੇ ਮੂੰਹੋਂ ਕੱਢ ਦਿਆਂਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਦੈਤਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਠ ਦਿੱਤਾ।