ਇੱਕ ਵਾਰ, ਗਵਾਲਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸਨ, ਮਧੁਸੂਦਨ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ—ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁੰਮ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ, ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹਰਿ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਹਰਿ ਦੇ ਬਾਂਹਾਂ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾ ਲੈਂਦੀਆਂ, ਉਸਦੇ ਗਲ੍ਹ ਨਾਲ ਛੂਹਾ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਪਸੀਨੇ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਚ ਨਾਲ ਢੱਕ ਜਾਂਦੇ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜਦੋਂ ਉੱਚੀ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਰਾਸ ਦਾ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦਾ, ਤਾਂ ਗਵਾਲਣਾਂ "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ! ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ!" ਦਾ ਜਾਪ ਉਸ ਤੋਂ ਦੂਣਾ ਉੱਚਾ ਕਰਦੀਆਂ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਚਲ ਪੈਂਦਾ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਚੂੜੀਆਂ ਖਣਕਦੀਆਂ, ਤੇ ਉਹ ਹਰਿ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੀਆਂ—ਕਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਕਦੇ ਸਾਥ-ਸਾਥ। ਮਧੁਸੂਦਨ, ਗਵਾਲਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਸਮਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਬਿਨਾ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਲੰਘ ਗਿਆ। ਪਿਤਾਵਾਂ, ਪਤੀ, ਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਰੋਕੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਇਹ ਗਵਾਲਣਾਂ, ਆਨੰਦ ਦੀ ਆਸ ਵਿੱਚ, ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਖੇਡਦੀਆਂ। ਉਹ ਵੀ, ਜੋਵਨ ਵਿਚ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਪਾਰ ਬਲ ਵਾਲਾ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦਾ, ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਖੇਡਦਾ। ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਆਪ ਹੀ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਉਹ ਪਤੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼, ਅੱਗ, ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਵੀ ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਕੇ ਅਡੋਲ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਜਨਾਰਦਨ ਰਾਸ ਨ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਅਰਿਸ਼ਟ ਨਾਂਕਾ ਦੈਤ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਭੈਬੀਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ, ਨੁਕੀਲੇ ਸਿੰਗ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਖੁਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਉਖਾੜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਹੋਠ ਚਾਟਦਾ, ਜਬੜੇ ਪੀੜਦਾ, ਪੂਛ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਤੇ ਮੋਢਿਆਂ ਨੂੰ ਤਣ ਕੇ ਖੜਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਕੁਬੜੀ ਉੱਚੀ ਤੇ ਵੱਡੀ ਸੀ, ਪਿੱਠ ਤੇ ਅੰਗ ਗੋਬਰ ਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਨਾਲ ਲੱਥੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਾਵਾਂ ਡਰਦੀਆਂ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਗਲ੍ਹ ਲਟਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਚਿਹਰਾ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਵੱਜਣ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਉਹ ਦੈਤ, ਬਲਦ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗਰਭਪਾਤ ਕਰਵਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਬਾਹੀ ਕਰਦਾ ਫਿਰਦਾ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਗਵਾਲੇ ਉਸ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਨਜ਼ਰ ਵੇਖਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਡਰ ਲੱਗਦਾ। ਗਵਾਲੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ! ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ!" ਚੀਕ ਮਾਰਦੇ। ਫਿਰ ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਗਰਜ ਮਾਰੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਹਥੇਲੀ ਪੱਟੀ। ਉਹ ਧੁਨੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਰਿਸ਼ਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿੰਗ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ, ਨਜ਼ਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਗੜਕੇ, ਦਾਮੋਦਰ ਵੱਲ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਦੈਤ, ਬਲਦ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਜਿੱਦ ਨਾਲ ਵਧਿਆ; ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਦੈਤ-ਬਲਦ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ, ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਠੱਟੀ ਤੇ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ, ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਹਿਲਿਆ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਅਰਿਸ਼ਟ ਨੇ ਨੇੜੇ ਆਇਆ, ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਫੜ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਗੋਡਾ ਮਾਰਿਆ, ਸਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਫੜਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਤਾਕਤ ਦਬਾ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਗਲ੍ਹ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਭਿੱਜੀ ਚੀਜ਼ ਨਿਚੋੜਦੇ ਹਨ, ਤਕੜੀ ਨਾਲ ਮਲਿਆ, ਇੱਕ ਸਿੰਗ ਤੋੜ ਕੇ ਉਸ ਤੇ ਮਾਰਿਆ। ਉਹ ਵੱਡਾ ਦੈਤ, ਮੂੰਹ ਵਿੱਚੋਂ ਖੂਨ ਉਗਲਦਾ ਹੋਇਆ, ਮਰ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਦੈਤ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਗਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਜੰਭਾਸੁਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕਕੁਦਮੀ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਅਰਿਸ਼ਟ ਨਸ਼ਟ ਹੋਇਆ, ਧੇਨੁਕਾ ਡਿੱਗਿਆ, ਪ੍ਰਲੰਭਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਗੋਵਰਧਨ ਪਹਾੜ ਉਠਾਇਆ ਗਿਆ; ਜਦੋਂ ਕਾਲੀਆ ਨਾਗ ਵਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਦੋ ਉੱਚੇ ਰੁੱਖ ਟੁੱਟੇ, ਪੂਤਨਾ ਮਾਰੀ ਗਈ, ਤੇ ਰਥ ਉਲਟਿਆ ਗਿਆ—ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਰਦ ਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਕੰਸ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਯਸ਼ੋਦਾ ਤੇ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਗਰਭਾਂ ਦੇ ਅਦਲੇ-ਬਦਲੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਛੱਡਦੇ ਹੋਏ। ਇਹ ਸਭ ਨਾਰਦ ਤੋਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਕੰਸ, ਜੋ ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਸੀ, ਵਸੁਦੇਵ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧਤ ਹੋਇਆ। ਵੱਡੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਵਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਵੰਞਣਾ ਦਿੱਤਾ, ਯਾਦਵ ਕੂਲ ਨੂੰ ਗਾਲਾਂ ਕੱਢੀਆਂ, ਤੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰੀਏ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਬਲਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਬੱਚੇ ਹਨ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਆਈ, ਮੈਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂ; ਜੇ ਇਹ ਵੱਡੇ ਹੋ ਗਏ, ਫਿਰ ਇਹ ਅਜੇਹੇ ਅਪਰਾਧੀ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।" ਫਿਰ ਕੰਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਚਾਣੂਰ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਟਿਕ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮੇਰੇ ਕੁਸ਼ਤੀਬਾਜ਼, ਉਹਨਾਂ ਅਹੰਕਾਰੀ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਸ਼ਤੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦੇਣਗੇ।" "ਧਨੁਸ਼-ਯਾਗ ਦਾ ਬਹਾਨਾ ਬਣਾਕੇ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵ੍ਰਜ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਬੁਲਾਵਾਂਗਾ, ਤੇ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਾਵਾਂਗਾ।" ਐਸਾ ਨਿਸ਼ਚੇ ਕਰਕੇ, ਕੰਸ ਨੇ ਰਾਮ ਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਅਕ੍ਰੂਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦਾਨੀ ਸਰਦਾਰ, ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ: ਆਪਣਾ ਰਥ ਲੈ ਅਤੇ ਨੰਦ ਦੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਜਾ। ਉੱਥੇ ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹਨ, ਮੇਰੇ ਨਾਸ ਲਈ ਉੱਠੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਚੌਦਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਧਨੁਸ਼-ਮਹੋਤਸਵ ਹੋਵੇਗਾ; ਤੂੰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਉਥੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਲਈ ਲਿਆ ਆਈਂ। ਚਾਣੂਰ ਤੇ ਮੁਸ਼ਟਿਕ, ਮੇਰੇ ਯੋਧੇ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨਗੇ; ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਉਹ ਜੰਗ ਵੇਖੇ। ਹਾਥੀ ਕੁਵਲਯਾਪੀੜ, ਆਪਣੇ ਮਹਾਵਤ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ।" "ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਵਸੁਦੇਵ, ਨੰਦਗੋਪ ਤੇ ਉਸ ਮੰਦੇ ਨੂੰ ਵੀ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਫਿਰ ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਤੇ ਪਸ਼ੂ ਹੜਪ ਲਵਾਂਗਾ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤੇਰੇ ਬਗੈਰ, ਹੇ ਦਾਨੀ, ਸਾਰੇ ਯਾਦਵ ਮੰਦੇ ਹਨ; ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰਾਂਗਾ।" "ਫਿਰ, ਮੈਂ ਪੂਰੇ ਰਾਜ ਨੂੰ, ਕਾਂਟਿਆਂ ਅਤੇ ਯਾਦਵਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕਰਕੇ, ਸੁਚੱਜਾ ਰਾਜ ਕਰਾਂਗਾ; ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਹੇ ਵੀਰ, ਤੂੰ ਜਾ।