ਜਦੋਂ ਗੋਵਿੰਦ ਜੀ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖੇ ਗਏ, ਇੱਕ ਗੋਪੀ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ, ਵਾਰ ਵਾਰ "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ! ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ!" ਪੂਕਾਰ ਉਠੀ। ਦੂਜੀ ਗੋਪੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੌਂਹ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਤਿਲਕ ਲਾ ਕੇ, ਹਰੀ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਭੌਰੇ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਕਮਲ-ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਇੱਕ ਹੋਰ, ਜਦ ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਉਸਦੇ ਹੀ ਰੂਪ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਐਸਾ ਲੱਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਮਾਧਵ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਭੌਂਹ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਦੇ ਛੂਹ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਹਰੀ ਨੇ ਵੱਡੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਰਸ ਲੀਲਾ ਰਚਾਈ। ਰਸ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਬੱਧ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਗੋਪੀਆਂ ਕਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਾ ਹੋਈਆਂ, ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਇੱਕ ਥਾਂ ਟਿਕੀ ਨਾ ਰਹੀ। ਹਰੀ ਹਰ ਗੋਪੀ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਰਸ ਨਚ ਕਰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਦੀ ਛੂਹ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਲੈਂਦੇ। ਫਿਰ ਸੁੰਦਰ ਨਾਚ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ, ਚੂੜੀਆਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ ਨਾਲ, ਤੇ ਪਿਛੋਂ ਪਤਝੜ ਦੀ ਕਵਿਤਾ, ਗੀਤ ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਵੀ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਚੰਦਨੀ ਅਤੇ ਕਮਲ-ਤਾਲਾਬ ਦੀ ਗੱਲਾਂ ਗਾਉਂਦੇ, ਜਦਕਿ ਗੋਪੀਆਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸਿਰਫ਼ "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ" ਦਾ ਹੀ ਨਾਮ ਗਾਉਂਦੀਆਂ। ਕੋਈ ਗੋਪੀ ਨੱਚਦੇ-ਨੱਚਦੇ ਥੱਕ ਗਈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਚੂੜੀਆਂ ਗਰਮ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਬੇਲ-ਵਾਂਗ ਬਾਂਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਮਿਠਾਸ-ਮਾਰਣ ਵਾਲੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਲੈਂਦੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੋਪੀ, ਚਮਕਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ, ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾ ਕੇ, ਚੁੰਮ ਲੈਂਦੀ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੀ। ਹਰੀ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਦੀ ਚਾਹ ਵਿੱਚ, ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਪਸੀਨੇ ਤੇ ਰੋਮਾਂਚ ਨਾਲ ਢੱਕ ਜਾਂਦੇ। ਜਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰਸ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਉਸ ਦੀ ਦੁੱਗਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ! ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ!" ਗਾਉਂਦੀਆਂ। ਜਦ ਉਹ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਚੂੜੀਆਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਕਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਕਦੇ ਸਾਥੀ ਧਾਰਾ ਚਲਦੀਆਂ। ਫਿਰ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਗੋਪੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ; ਉਹ ਖੇਡ ਦਾ ਸਮਾਂ, ਲੱਖਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ। ਆਪਣੇ ਪਿਓ, ਪਤੀ, ਭਰਾ ਵਲੋਂ ਰੋਕੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਗੋਪੀਆਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੀਆਂ। ਉਹ ਵੀ, ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਜੋਬਨ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦੇ, ਅਪਾਰ ਮਾਧੁਸੂਦਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਖੇਡਦੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਆਪ ਹੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਪਤੀ, ਗੋਪੀਆਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਕੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼, ਅੱਗ, ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਹਵਾ ਤੇ ਆਤਮਾ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਸਭ ਵਿੱਚ ਰਮਿਆ ਰਹਿੰਦਾ। ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਜਦ ਜਨਾਰਦਨ ਰਸ ਨਚ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸਨ, ਅਰਿਸ਼ਟ ਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਗੋਆਲੇਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਬਦਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵਜੂੰਦਾ ਲੱਗਦਾ, ਨੁਕੀਲੇ ਸਿੰਗ, ਸੂਰਜ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਤੇ ਖੁਰਾਂ ਦੇ ਝਟਕਿਆਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਛੇੜਦਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੋਠ ਚੱਟਦਾ, ਜਬੜੇ ਪੀੜਦਾ, ਪੂੰਛ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਹਿਲਾਉਂਦਾ, ਤੇ ਮਜਬੂਤ ਮੋਢਿਆਂ ਨਾਲ ਖੜਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਕੁਬੜੀ ਉੱਚੀ ਤੇ ਵੱਡੀ ਸੀ, ਪਿੱਠ ਤੇ ਅੰਗ ਗੋਬਰ ਤੇ ਮੂਤ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਗਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਘਬਰਾਹਟ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਗਲ੍ਹ ਲਟਕੀ ਹੋਈ, ਚਿਹਰਾ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਵੱਜਣ ਕਾਰਨ ਨਿਸ਼ਾਨਦਾਰ, ਤੇ ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਬਲਦ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਗਿਰਾਉਂਦਾ। ਉਹ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਬਾਹੀ ਕਰਦਾ ਘੁੰਮਦਾ, ਤੇ ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਗੋਆਲੇ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬ ਪਏ। ਗੋਆਲੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵੌਂਹਲਾਂ "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ! ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ!" ਚੀਕ ਪਈਆਂ। ਫਿਰ ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਸਿੰਘ ਵਰਗਾ ਗੱਜਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਹਥੇਲੀ ਮਾਰੀ। ਉਹ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਰਿਸ਼ਟ ਨੇ ਡਾਮੋਦਰ ਵੱਲ ਵਧਿਆ, ਸਿੰਗ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ, ਨਜ਼ਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾਈ। ਉਹ ਪਾਪੀ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਬਲਦ ਬਣਾ, ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਵੱਡਾ ਦੈਤ-ਬਲਦ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਡਿੱਗ ਖੜਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਹਿੱਲਿਆ ਨਹੀਂ, ਮਜ਼ਾਕੀਅਤ ਤੇ ਹਾਸੇ ਨਾਲ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਅਰਿਸ਼ਟ ਨੇ ਨੇੜੇ ਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਫੜ ਲਿਆ। ਉਸਦੇ ਪੇਟ ਉੱਤੇ ਗੋਡਾ ਮਾਰਿਆ, ਸਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਣ ਨਾ ਦਿੱਤਾ, ਉਸਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਦਬਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਸਿੰਗ ਫੜ ਲਏ। ਉਸਦੀ ਗਲ੍ਹ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੋੜਿਆ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਭੀਜੀ ਚਾਦਰ ਨਚੋੜਦਾ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਇੱਕ ਸਿੰਗ ਤੋੜ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਉਹ ਵੱਡਾ ਦੈਤ ਮੂੰਹੋਂ ਖੂਨ ਵਗਾਉਂਦਾ ਮਰ ਗਿਆ। ਜਦ ਦੈਤ ਮਰ ਗਿਆ, ਗੋਆਲੇ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤੇ ਜੰਭਾਸੁਰ ਮਰਨ 'ਤੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜਦ ਕਕੁਦਮਿਨ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਅਰਿਸ਼ਟ ਸੰਘਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਧੇਨੁਕਾ ਗਿਰਾਇਆ ਗਿਆ, ਪ੍ਰਲੰਭਾ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਤੇ ਗੋਵਰਧਨ ਪਹਾੜ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ, ਜਦ ਕਾਲੀਆ ਨਾਗ ਨਿਵਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਦੋ ਲੰਬੇ ਦਰੱਖਤ ਟੁੱਟੇ, ਪੂਤਨਾ ਮਾਰੀ ਗਈ, ਤੇ ਰਥਾ ਉਲਟਿਆ ਗਿਆ—ਉਹ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾਵਾਂ, ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਮਸ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਜਸ਼ੋਦਾ ਤੇ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਗਰਭ ਬਦਲਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਬਿਨਾ ਛੱਡੇ। ਇਹ ਸਭ ਨਾਰਦ ਤੋਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਕਮਸ, ਉਹ ਦੁਸਟਮਨ, ਵਸੁਦੇਵ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਹੋਇਆ। ਵੱਡੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਵਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਯਾਦਵ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੁਰਾ-ਭਲਾ ਕਿਹਾ, ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰੀਏ। ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ—ਬਲਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਨੌਜਵਾਨ ਮੁੰਡੇ ਤਾਕਤਵਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ, ਮੈਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਇਹ ਵਧ ਗਏ, ਫਿਰ ਇਹ ਅਜੇਹੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਕਿ ਕਦੇ ਹਾਰਣਗੇ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਚਾਣੂਰ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੁਸ਼ਟਿਕ, ਜੋ ਬੜੀ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਹੈ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮੈਂ ਉਹ ਅਹੰਕਾਰੀ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਸ਼ਤੀ ਵਿੱਚ ਮਰਵਾ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਧਨੁਸ਼-ਯਜਨ ਦੇ ਬਹਾਨੇ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵ੍ਰਜ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਬੁਲਾ ਲਿਆਵਾਂਗਾ, ਤੇ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਵਾ ਦੇਵਾਂਗਾ।