ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ, ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹਨ, ਗਵਾਲ-ਬਾਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਵਸਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਗਵਾਲਾ-ਬਾਲਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਗਤ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉੱਥੇ, ਦੂਜੀ ਪਾਸੇ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਗਰੁੜ, ਜੋ ਕਦੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਹਰੀ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਾਂ ਨਾਲ ਛਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਇੰਦਰ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਸੱਪ ਤੇ ਉਤਰੇ, ਮਧੁਸੂਦਨ ਕੋਲ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਸੁਣੋ ਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਕਿਉਂ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਹੇ ਬਲਵਾਨ ਭੁਜਾਵਾਲੇ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਨਾ ਸੋਚੋ ਕਿ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਮਕਸਦ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪ੍ਰਭੂ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੋ। "ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ, ਜਦ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਗਨ ਵਧ ਗਿਆ, ਵੱਡੇ ਬੱਦਲ ਭੇਜੇ ਗਏ ਕਿ ਉਹ ਗੋਕੁਲ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦੇਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਇਹ ਤਬਾਹੀ ਹੋਈ। ਪਰ, ਤੁਸੀਂ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਚੁੱਕ ਕੇ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲਿਆ। ਤੁਹਾਡੇ ਇਸ ਅਦਭੁਤ ਕਰਤਬ ਲਈ ਮੈਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹਾਂ। ਅੱਜ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਤੁਹਾਡੇ ਕਰਕੇ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਇਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਇਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਹਾੜ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। "ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਮੰਗ 'ਤੇ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਤੁਹਾਡੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਹੁਣ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਾਂਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਉਪਿੰਦਰ ਦੇ ਪਦ 'ਤੇ, 'ਗੋਵਿੰਦ'—ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰ—ਹੋ ਜਾਓਗੇ।" ਇੰਦਰ ਨੇ ਫਿਰ, ਏਰਾਵਤ ਹਾਥੀ ਦੀ ਘੰਟੀ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਭਰ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਓਸੇ ਸਮੇਂ, ਗਾਵਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਿੱਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਪੂਰਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਤੇ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਪਿਆਰ ਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਵੀ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੇ। ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਮੇਰਾ ਇਕ ਅੰਸ਼, ਅਰਜੁਨ, ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੱਖਿਆ ਵਿਚ ਰਹੇ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਭਾਰ ਹਟਾਉਣ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ, ਉਹ ਤੁਹਾਡਾ ਸਾਥੀ ਹੋਵੇਗਾ; ਤੁਸੀਂ ਉਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਕਰਦੇ ਹੋ। "ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਪਾਰਥ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ, ਉਹ ਤੁਹਾਡਾ ਹੀ ਅੰਸ਼ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਉਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ। ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਹਾਂ, ਕੋਈ ਵੀ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਇੰਦਰ। ਕਾਂਸ, ਅਰਿਸ਼ਟ, ਕੇਸ਼ੀ, ਕੁਵਲਯਪੀਡ, ਨਰਕ ਆਦਿ ਜਦ ਮਾਰੇ ਜਾਣਗੇ, ਤਦ ਵੱਡਾ ਯੁੱਧ ਹੋਵੇਗਾ; ਸਮਝ ਲਓ, ਹੇ ਸਹਸਰ-ਨੇਤ੍ਰ, ਕਿ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਲਹਿ ਗਿਆ। "ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ; ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਕੋਈ ਵੈਰੀ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਟਿਕੇਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰੋ। ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਭਾਰਤ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਮੈਂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਤਵ ਹੇਠ ਸਾਰੇ ਘਾਇਲਾਂ ਨੂੰ ਕੁੰਤੀ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਲਿਆਵਾਂਗਾ।" ਇੰਦਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਏਰਾਵਤ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਵਾਪਸ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਵੀ, ਗਾਵਾਂ ਤੇ ਗਵਾਲ-ਬਾਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਾਪਸ ਵ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਚਲੇ, ਉਹੋ ਰਸਤਾ ਜੋ ਗੋਪੀਆਂ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦ ਸ਼ਕ੍ਰਾ (ਇੰਦਰ) ਚਲੇ ਗਏ, ਗਵਾਲ-ਬਾਲਾਂ ਨੇ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਕਰਤਬ ਵੇਖ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਤੇ ਸਾਡੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਖਤਰੇ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲਿਆ, ਜਦ ਪਹਾੜ ਚੁੱਕਿਆ। ਤੁਹਾਡਾ ਇਹ ਬਚਪਨ ਦਾ ਲੀਲਾ, ਗਵਾਲਾ-ਭੂਮਿਕਾ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਤੇ ਅਦਭੁਤ ਹੈ। ਇਹ ਕਰਤਬ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਦੱਸੋ, ਪਿਤਾ ਜੀ? "ਕਾਲੀਆ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪ੍ਰਲੰਭ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਤੇ ਗੋਵਰਧਨ ਚੁੱਕਿਆ—ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ ਸਾਡੀ ਸੋਚ ਹੈਰਾਨ ਹੈ। ਸੱਚ-ਮੁੱਚ, ਅਸੀਂ ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ ਮੰਨ ਸਕਦੇ। ਤੁਸੀਂ ਦੇਵ, ਦਾਨਵ, ਯਕਸ਼, ਜਾਂ ਗੰਧਰਵ ਜੋ ਵੀ ਹੋ, ਸਾਡੀ ਲਈ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਸਵਜਨ ਹੋ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੰਦਨ ਹੈ। "ਗਵਾਲ-ਕੋਮ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਪਿਆਰ ਤੁਹਾਡਾ ਹੈ, ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ। ਇਹ ਕੰਮ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਤੁਹਾਡਾ ਬਚਪਨ, ਅਸਾਧਾਰਣ ਬਲ, ਤੇ ਸਾਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣਾ—ਇਹ ਸਭ ਅਨੋਖਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸਵਾਲ ਉਠਦੇ ਹਨ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਲਈ ਚੁੱਪ ਰਹੇ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਵੀ ਦਿਖਾਈ। ਫਿਰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਗਵਾਲੋ, ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਨਾਤਾ ਜੋੜਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ਰਮ ਨਹੀਂ, ਜਾਂ ਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ-ਯੋਗ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸਵਜਨ ਵਾਂਗ ਆਦਰ ਦਿਓ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵਾਂਗ ਵਿਹਾਰ ਕਰੋ। ਮੈਂ ਨਾ ਤਾਂ ਦੇਵ ਹਾਂ, ਨਾ ਗੰਧਰਵ, ਨਾ ਯਕਸ਼, ਨਾ ਦਾਨਵ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਹੀ ਸਵਜਨ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਹੋਰ ਕੁਝ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।" ਹਰੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਗਵਾਲ-ਬਾਲ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਦਿਖਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਨਿਰਮਲ ਅਕਾਸ਼, ਸ਼ਰਦ ਚੰਦਨ ਦੀ ਚਾਂਦਨੀ, ਤੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਚਹੁੰ ਪਾਸੇ ਸੁਗੰਧ ਭਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਲਾਈਨ ਵੀ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਭੌਂਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਗਵਾਲਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਰੁਣਾਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦਾ ਮਨ ਪ੍ਰੇਮ ਵਲ ਮੁੜ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਰਾਮਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਕੰਵਲ-ਚਰਨ ਵਾਲਾ, ਮਿੱਠਾ ਤੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਵ੍ਰਤ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੀਲਾ, ਤੇ ਵ੍ਰਜਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਪਿਆਰ, ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਗਿਆ।