ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਵੱਡੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ ਹੋਈ, ਦੇਵਕੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਉਧਾਰ ਦਾ ਕਾਰਨ, ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਧਾਰਿਆ। ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ ਅਚ੍ਯੁਤ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੈ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਉਹ ਦੇਵਕੀ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਅਸਲ ਜਨਮ ਆਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਜਨਾਰਦਨ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹਨ, ਜਨਮ ਲੈ ਰਹੇ ਸੀ; ਉੱਦੋਂ ਬੱਦਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਗੂੰਜ ਪਾਏ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਚਾਰ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲੇ, ਖਿੜੇ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਸ਼ਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜਨਮ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ। ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਕੰਸ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਅਰਜ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰੀ, ਆਪਣਾ ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਲੁਕਾ ਲਵੋ।" ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਅੱਜ ਹੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕੰਸ ਮੈਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰੇਗਾ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਾਣ ਲਵੇਗਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਅਨੰਤ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਜੋ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ। ਇਹ ਚਾਰ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਲੁਕਾ ਲਵੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੰਸ, ਜੋ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੇ ਅਵਤਾਰ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣ ਸਕੇ।" ਫਿਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੋ ਵਾਰ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਹ ਅੱਜ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕਿਆ ਤੇ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਉੱਥੇ, ਯੋਗਮਾਇਆ ਦੀ ਨੀਂਦ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਰਖਵਾਲੇ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਸਨ, ਮਥੁਰਾ ਦੇ ਦਰਬਾਨ ਵੀ ਮੋਹ ਵਿਚ ਆ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਆਨਕਦੁੰਦੁਭਿ (ਵਸੁਦੇਵ) ਨਿਕਲ ਗਏ। ਬਾਹਰ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਮੀਂਹ ਪੈ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫਣਾਂ ਨਾਲ ਵਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲਿਆ। ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਵਿ्णੂ-ਰੂਪ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਚੁੱਕਿਆ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘੀ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਧਾਰਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਪਰ ਜਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘੁੱਟਿਆਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀ। ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਨੰਦ ਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਗੋਆਲਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਕੰਸ ਨੂੰ ਟੈਕਾ ਦੇਣ ਆਏ ਸਨ। ਉੱਧਰ, ਯਸ਼ੋਦਾ ਵੀ ਯੋਗਮਾਇਆ ਦੀ ਨੀਂਦ ਵਿਚ ਸੀ, ਤੇ ਲੋਕ ਮੋਹ ਵਿਚ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਯਸ਼ੋਦਾ ਦੇ ਪੱਲੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਜਦ ਯਸ਼ੋਦਾ ਜਾਗੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਜਨਮੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ। ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲਿਆ ਕੇ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੱਲੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਰਹਿ ਗਏ। ਜਦ ਬੱਚੀ ਨੇ ਰੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਰਖਵਾਲੇ ਤੁਰੰਤ ਜਾਗ ਪਏ ਤੇ ਕੰਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦੇਵਕੀ ਨੇ ਬੱਚਾ ਜਨਮਿਆ ਹੈ। ਕੰਸ ਜਲਦੀ ਆਇਆ ਤੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਗਲ ਵਿਚ ਹਾਰ ਪਾਈ ਹੋਈ ਦੇਵਕੀ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਛੱਡੋ, ਛੱਡੋ!" ਪਰ ਕੰਸ ਨੇ ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਜਦ ਸੁੱਟਿਆ, ਉਹ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਠਹਿਰੀ ਰਹੀ, ਤੇ ਵੱਡਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ—ਅੱਠ ਬਲਵਾਨ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲੀ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ। ਉਹ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਹੱਸ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਕੰਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ: "ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਕੰਸ? ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰੇਗਾ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਹ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਾਰ ਹੈ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਸੀ, ਹੁਣ ਤੇਰੀ ਮੌਤ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਲੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਲਈ ਜਲਦੀ ਕਰ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ, ਤੇ ਭੋਜਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਕੰਸ ਉਸ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਜਦ ਕਿ ਸਿੱਧ ਲੋਕ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਕੰਸ, ਬਹੁਤ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ, ਪ੍ਰਲੰਭ ਤੇ ਕੇਸ਼ੀ ਆਦਿ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਪ੍ਰਲੰਭ, ਕੇਸ਼ੀ, ਧੇਨੁਕ, ਪੂਤਨਾ, ਅਰਿਸ਼ਟ ਤੇ ਹੋਰ ਦੈਤਿਆ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ।" "ਮੰਦ ਬੁੱਧੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ ਤੜਪਾਏ ਹਨ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੇ। ਜੋ ਕੁੜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਹੀਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਲਾ ਲੈਣ। ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ, ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਯਤਨ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ, ਉਹਨਾਂ ਮੰਦ ਬੁੱਧੀਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ। ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਆਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਜੋ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਸੀ।" "ਇਸ ਲਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਅਸਾਧਾਰਣ ਤਾਕਤ ਵਿਖਾਏ, ਉਸਨੂੰ ਪੂਰੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁਕਮ ਦੇ ਕੇ, ਕੰਸ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਗਿਆ ਤੇ ਵਸੁਦੇਵ ਤੇ ਦੇਵਕੀ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਰੇ ਗਰਭ ਮੈਂ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਮਾਰੇ, ਹੁਣ ਕੋਈ ਹੋਰ ਬੱਚਾ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਲਈ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਹੁਣ ਹੋਰ ਦੁਖ ਨਾ ਕਰੋ—ਜੋ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਵੇਗਾ; ਤੁਹਾਡਾ ਕਿਹੜਾ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਨਿਯਤ ਸਮੇਂ ਤੇ ਨਹੀਂ ਮਰਿਆ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਕੇ, ਕੰਸ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।" ਜਦ ਵਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲੀ, ਉਹ ਨੰਦ ਦੇ ਰਥ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਨੰਦ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, "ਮੇਰੇ ਘਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ ਹੈ!" ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਵੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਬਹੁਤ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ।" "ਤੁਸੀਂ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਾਲਾਨਾ ਟੈਕਸ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਹਨ; ਇਸੀ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਆਏ ਸੀ, ਹੁਣ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਜਿਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਆਏ, ਉਹ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਹੁਣ ਹੋਰ ਨਾ ਰਹੋ, ਨੰਦ, ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਗੋਆਲਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਾਪਸ ਜਾਓ। ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹੈ, ਜੋ ਰੋਹਣੀ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।