ਇਕ ਵਾਰ ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਪਈ ਹੋਈ ਭਾਰੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅੱਗੇ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਅਨੇਕਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਰੂਪ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਬਲ ਦੇ ਮਾਰੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੇ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮਿਓ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਬੋਝ ਸਹਾਰਨਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਿਆਂ, ਮੇਰੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਇਹ ਬੋਝ ਸਹਾਰ ਕੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਨਾ ਡਿੱਗ ਪਵਾਂ।” ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਦਾ ਬੋਝ ਹਲਕਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕੋਲ ਗਏ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਧਰਤੀ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਹੇ ਸਵਰਗ ਵਾਸਿਓ! ਮੈਂ, ਭਵ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਹੀ ਰੂਪ ਹਾਂ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਸਪਰ ਉਚ-ਨੀਚ, ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਅਤੇ ਅਧੀਨਤਾ ਵਾਪਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਆਓ, ਅਸੀਂ ਦੁੱਧ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਚੱਲੀਏ, ਉਥੇ ਹਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੀਏ ਤੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਈਏ। ਉਹ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੇ ਅੰਸ਼ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।” ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਨ ਲਗਾ ਕੇ ਗਰੁੜ-ਧਵਜ ਵਾਲੇ ਹਰੀ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ: “ਹੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੂਪਾਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਅਨੇਕਾਂ ਚਿਹਰਿਆਂ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ! ਹੇ ਅਦਭੁਤ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ, ਪ੍ਰਲੈ ਅਤੇ ਰਖਿਆ ਵਿਚ ਲਗੇ ਹੋਏ! ਹੇ ਬਹੁਤ ਸੂਖਮ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ, ਪਦਾਰਥ, ਬੁੱਧੀ, ਇੰਦਰੀਆਂ, ਬੋਲ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਮੂਲ! ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ।” ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਧਰਤੀ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੰਮੇ ਵੱਡੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਪੀੜ੍ਹਤ ਹੈ, ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਬੰਧੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਈ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਬੋਝ ਹਟ ਜਾਵੇ। ਇੱਥੇ ਅਸੀਂ ਵਜ੍ਰ ਦੇ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ, ਦੋ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰ, ਵਰੁਣ, ਰੁਦ੍ਰ, ਵਸੁ, ਸੂਰਜ, ਵਾਯੂ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਾਂ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ—ਜੋ ਹੁਕਮ ਕਰੋ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿ-ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਵਾਲ—ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਇੱਕ ਕਾਲਾ—ਨਿਕਾਲੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਮੇਰੇ ਦੋ ਵਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਪਏ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨਗੇ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ-اپنے ਅੰਸ਼ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਗਲ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਦੈਤਿਆਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਦੈਤਿਆ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਵਸੁਦੇਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇਵਕੀ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਠਵਾਂ ਗਰਭ ਧਾਰੇਗੀ, ਜੋ ਮੇਰਾ ਵਾਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਕਾਲਨੇਮੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਕੰਸ ਨੂੰ ਮਾਰੇਗਾ।” ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਹਰੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਗਏ। ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ “ਦੇਵਕੀ ਦਾ ਅੱਠਵਾਂ ਗਰਭ ਕੰਸ ਲਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਨਮ ਲਏਗਾ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੰਸ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਦੇਵਕੀ ਅਤੇ ਵਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਖਤ ਪਹਰੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ। ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਜਦ ਵੀ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਹੋਇਆ, ਵਸੁਦੇਵ ਉਹ ਨਵਜਨਮੇ ਨੂੰ ਕੰਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੰਦੇ। ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਦੇ ਛੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਛੇ ਗਰਭਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਨਿੰਦਰਾ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਗਏ। ਯੋਗਨਿੰਦਰਾ, ਜੋ ਵੈਸ਼ਣਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਮੋਹਨੀ ਲੀਲਾ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਮੋਹਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਨਿੰਦਰਾ, ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਉਹ ਛੇ ਗਰਭ ਜੋ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦੇ।” ਜਦ ਉਹ ਕੰਸ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਣ, ਤਦ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸ਼ੇਸ਼, ਆਪਣੇ ਅੰਸ਼ ਨਾਲ, ਸੱਤਵਾਂ ਗਰਭ ਹੋਵੇਗਾ। ਗੋਕੁਲ ਵਿੱਚ ਵਸੁਦੇਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਰੋਹిణੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸਵ ਸਮੇਂ, ਤੂੰ ਉਹ ਗਰਭ ਉਸਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਾਂਤਰਿਤ ਕਰ ਦੇਈਂ। ਕਿਉਂਕਿ ਭੋਜ ਰਾਜੇ ਦੇ ਡਰ ਅਤੇ ਰੁਕਾਵਟ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਕਹਿਣਗੇ ਕਿ ਦੇਵਕੀ ਦਾ ਸੱਤਵਾਂ ਗਰਭ ਗਿਰ ਗਿਆ। ਗਰਭ ਖਿੱਚ ਕੇ ਕੱਢਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਜੋ ਸ਼ੁਭਰੰਗ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਚਮਕੇਗਾ। ਫਿਰ ਮੈਂ, ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪਾਵਨ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਵਾਂਗਾ; ਤੂੰ ਬਿਨਾ ਦੇਰੀ ਕੀਤੇ ਯਸ਼ੋਦਾ ਕੋਲ ਚਲੀ ਜਾਵੀਂ। ਵਰਖਾ-ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ, ਅੰਧੇਰੀ ਪੱਖੀ ਦੀ ਅੱਠਵੀਂ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਮੈਂ ਜਨਮ ਲਵਾਂਗਾ; ਤੇ ਨੌਵੀਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਤੂੰ ਜਨਮ ਲਵੇਂਗੀ। ਯਸ਼ੋਦਾ ਦੇ ਪਲੰਗ ਉੱਤੇ ਮੈਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਤੇ ਤੂੰ, ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਵਸੁਦੇਵ ਵਲੋਂ ਦੇਵਕੀ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦੀ ਜਾਵੇਂਗੀ। ਕੰਸ ਤੈਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦੇਵੇਗਾ, ਪਰ ਤੂੰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇਂਗੀ। ਫਿਰ ਇੰਦਰ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੇਗਾ, ਜਦ ਤੂੰ ਸੌ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਂਗੀ। ਤੂੰ ਸ਼ੁੰਭ, ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੋਰ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਅਨੇਕਾਂ ਵਾਸਥਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਵੇਂਗੀ। ਤੂੰ ਹੀ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਲਾਜ, ਯਸ਼, ਸੋਭਾ, ਧਰਤੀ, ਧੈਰਜ, ਲਜਾ, ਪੋਸ਼ਣ, ਉਸ਼ਾ ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈਂ—ਸਭ ਕੁਝ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਤੈਨੂੰ ਆਰਯਾ, ਦੁਰਗਾ, ਅੰਬਿਕਾ, ਭਦਰਾ, ਭਦਰਕਾਲੀ, ਖੇਮਿਆ ਜਾਂ ਖੇਮੰਕਰੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੇਰੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਵੇਰੇ ਤੇ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ।