ਇਹ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਪੂਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ—ਚਲਦਾ ਤੇ ਅਚਲ, ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਨਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ—ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਾਲ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਅਜਨਮਾ ਹੈ, ਪਰਤੱਖ ਤੇ ਅਪਰਤੱਖ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਪ੍ਰਲਯਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ, ਆਦਿ ਦੇਵ ਬ੍ਰਹਮਣ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਮਨਨ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀਤਵ ਵਿ्णੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਅਡੋਲ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸਦਾ-ਥਿਰ ਤੇ ਸਦਾ ਜਿੱਤੂ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਹਿਰਣਯਗਰਭ, ਹਰੀ, ਸ਼ੰਕਰ, ਵਾਸੁਦੇਵ, ਮੁਕਤਿ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਪਾਲਕ ਤੇ ਸੰਹਾਰਕ—ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਨਮਨ। ਵਿਣੂ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਇੱਕ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਅਨੇਕ ਵੀ, ਜੋ ਸਥੂਲ ਤੇ ਸੁਕਸ਼ਮ, ਪ੍ਰਤੱਖ ਤੇ ਅਪਰਤੱਖ, ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ। ਉਹ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਪਾਲਣਾ ਤੇ ਸੰਹਾਰ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਾਰ ਹੈ—ਉਸ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਵਿਣੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਕਸ਼ਮ ਹੈ, ਅਟੁੱਟ ਤੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਮੂਲਤਾ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਚਤਮ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਧਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਅਸਲ ਸਵਭਾਵ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਮੋਹ ਵਾਸਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ। ਵਿਣੂ, ਜੋ ਪ੍ਰਲਯ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਰਚਨਾ ਤੇ ਪਾਲਣਾ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਆਦਿ ਰਹਿਤ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਅਜਨਮਾ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਤੇ ਅਖੰਡ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਸਭ ਵਰਨਣ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਧੰਨ ਕਮਲ-ਜਨਮੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਰਿਕ ਤੇ ਸਾਮਨ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਕੋ ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਨ। ਜਿਸ ਦੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਗਣ ਯਜਮਾਨਾਂ ਦੇ ਯਜਨਾਂ ਨੂੰ ਖੋਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਉਪਦੇਸ਼ਨਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਅਪਰਤੱਖ ਜਨਮ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਰਚਨਾ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਧਰਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤੱਤ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ, ਉਹ ਜਲਾਂ ਨੂੰ 'ਨਾਰਾ' ਕਹਿ ਕੇ ਸਤਿਆਰਥੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਜਾਣਿਆ। ਉਹ ਜਲ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨਿਵਾਸ ਥਾਂ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਮਹਾਬਲੀ ਨਾਰਾਇਣ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਣ ਚਾਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ: ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਗੁਣ ਰਹਿਤ। ਇਕ ਅਣਕਹਿ, ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੱਗ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਉਹ ਯੋਗੀਆਂ ਦੀ ਪਰਮ ਲਕੜੀ ਹੈ, ਦੂਰ ਤੇ ਨੇੜੇ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਵਾਸੁਦੇਵ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ, ਰੰਗ ਤੇ ਹੋਰ ਗੁਣ ਮਨ ਘੜਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਉਹ ਸਦਾ ਇਕ, ਪਵਿੱਤਰ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ; ਦੂਜਾ ਰੂਪ, ਜੋ ਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਥਾਮਦਾ ਹੈ। ਉਹ, ਜੋ ਤਮਸ ਗੁਣ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਇਆ; ਤੀਜਾ ਰੂਪ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚੁਰ ਸਤਵ ਗੁਣ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਚੌਥਾ, ਜੋ ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਸੱਪ ਦੇ ਸ਼ੈਯਾ ਉੱਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਗੁਣ ਰਜਸ ਹੈ; ਉਹ ਸਦਾ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਹਰੀ ਦਾ ਇਹ ਤੀਜਾ ਰੂਪ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਤਤਪਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਅਹੰਕਾਰੀ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ; ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਵੀ ਧਰਮ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਵਰਾਹ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੁੰਡ ਨਾਲ ਜਲਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਇਆ, ਅਤੇ ਇਕ ਦੰਦ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਠਾ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਨੂੰ। ਨਰਸਿੰਘ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤੀ ਤੇ ਆਗੂ ਦਾਨਵ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋਏ; ਵਾਮਨ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਬਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ। ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰਿਆ; ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਜਮਦਗਨੀ ਦਾ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਬਣਿਆ। ਰਾਮ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ, ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ, ਅਤ੍ਰਿ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਅਲਰਕ ਨੂੰ ਅੱਠ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਯੋਗ ਸਿਖਾਇਆ; ਅਤੇ ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਭਯੰਕਰ ਸੀ; ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਕੋ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ, ਤਦ ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ, ਸੱਪ ਦੇ ਸ਼ੈਯਾ ਉੱਤੇ ਲੇਟ ਕੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗਾਂ ਲਈ ਯੋਗ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ। ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਜਨਲੋਕ ਦੇ ਸਿੱਧ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੀ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਇਕ ਕਮਲ ਉੱਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ—ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਪਿਤਰਲੋਕ ਸੀ। ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਚਾਰ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਸੀ; ਫਿਰ, ਉਸ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਮੈਲ ਤੋਂ ਦਾਨਵ ਮਧੁ ਤੇ ਕੈਟਭ ਜਨਮੇ। ਉਹ ਬੜੇ ਬਲਵਾਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ; ਪਰ ਉਹ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਤਲ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੋਨੋਂ ਭਿਆਨਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਹੋਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਜਨਮਾ ਇਥੇ ਅਵਤਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਇਹ ਜੋ ਮੌਜੂਦਾ ਅਵਤਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਸਤਵਿਕ ਰੂਪ ਵੀ ਅਵਤਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਪਸ਼ੂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਇਛਿਤ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਵਿਣੂ ਵਜੋਂ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਅੱਗੇ ਸੁਣ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਦੇ ਉਸ ਅਵਤਾਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਲਕਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।