ਜਦੋਂ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਸਾਰੀ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਉਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਸੱਤ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ, ਤੇਜ਼ੋਮਈ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਕਾਲ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਜੋ ਚਲਦੀ ਜਾਂ ਅਚਲ ਹੈ, ਹਰ ਚੀਜ਼, ਹਰ ਜੀਵ, ਹਰ ਪਦਾਰਥ—ਸਭ ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਸਭ ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹੀ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਅਨਿਰੁੱਧ ਹਨ, ਉਹੀ ਮਾਧਵ ਹਨ, ਉਹੀ ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ ਹਨ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ, ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਹੇ ਕਮਲ-ਨੈਣ ਨਾਰਾਯਣ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਹੇ ਧੰਨ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਹੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਹੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਖਜਾਨੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਹੇ ਸਦਾ-ਥਿਰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ, ਗੋਪਾਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ, ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਦਿ-ਕਾਰਣ, ਜ਼ਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਵਰਗ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਮਧੁ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ, ਕਮਲ-ਨੈਣ, ਕੈਟਭ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ, ਸੁਬ੍ਰਹਮਣਯਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਮਹਾਂ ਮੱਛ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਥਾਂ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਅਚ੍ਯੁਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਜਲ ਨੂੰ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਕੀਤਾ ਤੇ ਕਮਲ-ਜਨਮੇ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦਿੱਤਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਘੋੜੇ-ਮੁਖੀ, ਮੋਟੇ ਗਲੇ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਂ ਪੁਰੁਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਮਧੁ ਤੇ ਕੈਟਭ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਮਹਾਂ ਕੱਛੂ, ਕੱਛੂਆ-ਸਮਾਨ ਦੇਹ ਵਾਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਠਾਇਆ, ਪਹਾੜ-ਧਾਰੀ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਮਹਾਂ ਸੂਅਰ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਚਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਆਦਿ-ਸੂਅਰ, ਸਰਵ-ਰੂਪੀ, ਰਚਨਹਾਰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਅਨੰਤ, ਸੁਕਸ਼ਮ, ਪ੍ਰਧਾਨ, ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਪਰਮਾਣੂ-ਰੂਪ, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਕਾਰਣਾਂ ਦੇ ਕਾਰਣ, ਜੋ ਯੋਗਪਤੀਆਂ ਦੀ ਆਚਰਨ-ਭੂਮੀ ਹੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਜੋ ਖੀਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂ ਸੱਪ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਸੋਨੇ ਦੇ, ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਕੁੰਡਲ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਾਧਵ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲੇ, "ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ, ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਦੱਸ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।" ਤਦ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, "ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਬੜਾ ਦੁਖੀ, ਡਰਾਉਣਾ, ਅਸਥਿਰ ਤੇ ਕਲੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਕੇਲੇ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵਾਂਗ ਕੱਚਾ ਅਤੇ ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਆਸਰੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਅਧਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਜਲ ਦੇ ਬੁੱਲੇ ਵਾਂਗ ਅਸਥਿਰ, ਹਰੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਬੜਾ ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਪਾਰ ਲੰਘਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਮੈਂ ਅੰਤ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਅੱਜ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ! ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾ। ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਉਹ ਪਰਮ ਨਿਵਾਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਦਾ ਲਈ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਜੋ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।" ਤਦ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਹੈਂ, ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ! ਸਦਾ ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ। ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੂੰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਮੇਰੇ ਭਗਤ ਖ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਔਰਤਾਂ, ਸ਼ੂਦਰ, ਤੇ ਨੀਚ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਵੀ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਤੂੰ ਤਾਂ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈਂ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਚਮਰ-ਭਗਤ ਵੀ, ਯਥਾਰਥ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਚਾਹੀਦੀ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਫੇਰ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ ਕਰੀਏ!" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਉਹ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਮਾਰਗ ਬੜਾ ਗੂੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਉਥੇ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ, ਕੰਦੂ ਨੇ ਖੁਸ਼ਮਿਜ਼ਾਜ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ, ਮਮਤਾ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਮਨ ਨੂੰ ਇੱਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਪਰਮ ਪੁਰੁਸ਼ ਦਾ ਯਥਾਰਥ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਪਰਮ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ, ਜੋ ਨਿਰਲੇਪ, ਨਿਰਗੁਣ, ਸ਼ਾਂਤ, ਸਿਰਫ ਅਸਤਿਤਵ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਮਹਾਤਮਾ ਕੰਦੂ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੁਗਮ ਜਗਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਕਰਮ-ਭੂਮੀ, ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਪਰਮ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਪਰਮ ਪੁਰੁਸ਼, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ। ਜੋ ਭੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਪਰਮ ਪੁਰੁਸ਼, ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ, ਸਤਿਕਾਰ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ, ਰਾਜ-ਭੋਗ ਤੇ ਸਵਰਗ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਆਨੰਦ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਕੇ, ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਹਰੀ ਦੇ ਅਕਸ਼ੁਣ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੇ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣੇ, ਤਦ ਰਿਸ਼ੀ ਗਣ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼, ਪ੍ਰਸੰਨ ਤੇ ਅਚੰਭਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹਾਂ! ਤੁਸੀਂ ਭਾਰਤ ਭੂਮੀ ਦੇ ਗੁਣ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਪੁਰੁਸ਼ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਹੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ। ਇਸ ਪੁਰੁਸ਼ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪਰਮ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਚੰਭਾ ਤੇ ਆਨੰਦ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ, ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹੇ ਉਤਮ ਵਕਤਾ। ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਦੇਹ ਸੀ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਪੁੱਛਦੇ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ—ਬਲਦੇਵ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਭਦਰਾ ਦਾ ਜਨਮ, ਸੰਪੂਰਨ ਵਿਵਰਣ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ? ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸੰਕਰਸ਼ਣ, ਜੋ ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜਨਮ ਲਏ ਤੇ ਨੰਦ ਦੇ ਘਰ ਕਿਉਂ ਵੱਸੇ? ਇਹ ਮਾਨਵ ਸੰਸਾਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪੱਕਾ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ, ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਬੜਾ ਅਸਥਿਰ, ਜਲ ਦੇ ਬੁੱਲੇ ਵਾਂਗ, ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਰੋਮਾਂਚਕ ਹੈ— ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਲ–ਮੂਤਰ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਦੁੱਖਦਾਇਕ, ਕਲੇਸ਼ਕਾਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਤੋਂ ਡਰਾਉਣੇ ਜਠਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਤ ਜਨਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਦੇਹ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਕੇ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਕੀਤੀ।