ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਬ੍ਰਹਿਮਪੁਰਾਣ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਮुनਿਓ, ਅਸੀਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਉੱਤਮ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਬ੍ਰਹਿਮਨ-ਚੰਟ ਕਿਹੜਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਚਾਰਨਾ ਕਰਕੇ ਕਣਡੂ ਨੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦਾ ਪੂਜਨ ਕੀਤਾ ਸੀ?” ਇਸ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਹਿਮਨ-ਚੰਟ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਅਸੀਮ ਤੇ ਸਰਵ-ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੈ। ਉਹ ਅੰਤ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਤਮਾ, ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਿਮਨ, ਉੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਅਤੇ ਪਰੇ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਕਾਰਣਾਂ ਦੇ ਕਾਰਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਹਰ ਕਾਰਣ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਿਮਨ ਹੈ, ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਹੈ, ਅਟੱਲ ਹੈ। ਉਹ ਸਦਾ, ਅਜਨਮਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਕਿਸੇ ਘਟਨ ਵਾਲੀ ਵਸਤੂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਅਜਨਮਾ, ਸਦਾ-ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਿਮਨ, ਪਰਮ ਪੁਰੁਸ਼ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਜਗਤ ਦੇ ਵਾਸਨਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੁਸ਼ਟੀਆਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਣ। ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਹਿਮਨ-ਚੰਟ ਦੀ ਉਚਾਰਨਾ ਕੀਤੀ, ਹੇ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਤੇ ਉੱਚੀ ਭਕਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ, ਪਰਮ ਪੁਰੁਸ਼ ਵਿਸ਼ਨੂ— ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਨਾਲ, ਦੇਵotees ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਸ ਕੋਲ ਆਇਆ ਅਤੇ ਮਧੁ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ। ਉਸਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਾਂਗ ਡੂੰਘੀ ਸੀ, ਜੋ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ; ਉਹ ਵਿਨਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਆਇਆ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਦੱਸੋ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਮੈਂ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਆਪਣਾ ਵਰਦਾਨ ਚੁਣੋ, ਹੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਵਾਨ।” ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣਕੇ, ਚਕ੍ਰਧਾਰੀ ਦੇਵਤਾ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ਤੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਅਲਸੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ, ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਦੀ ਪੰਖੜੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਅਤੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ, ਚਕ੍ਰ ਤੇ ਗਦਾ ਫੜੇ ਹੋਏ, ਮਕੁਟ ਤੇ ਬਾਂਹ-ਬੰਦ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ। ਚਾਰ ਹੱਥ, ਉੱਤਮ ਅੰਗ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੰਗਲਮਈ, ਸ੍ਰੀਵਤਸ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ। ਸਭ ਮੰਗਲਮਈ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ, ਹਰ ਰਤਨ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਉਸਦਾ ਦਿਵਯ ਸਰੀਰ ਦੇਵਤਾਈ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ, ਆਕਾਸ਼ੀ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਅਚੰਭੇ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ, ਉਸਦੇ ਰੋਮ-ਰੋਮ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ, ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਣ ਲੱਗਾ। ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਤਪਸਿਆ ਫਲ ਲੈ ਆਈ।” ਉਹ ਪਰਮ ਰਿਸ਼ੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਤਕਾਰ ਕਰਣ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਨਾਰਾਇਣ, ਹੇ ਹਰੀ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਸ੍ਰੀਵਤਸ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ, ਜਗਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਗਤ ਦਾ ਬੀਜ, ਜਗਤ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਜਗਤ ਦਾ ਸाक्षੀ—ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ!” “ਅਵਿਅਕਤ, ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਪੁਰੁਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਮ, ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰੀ, ਗੋਵਿੰਦ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।” “ਹਿਰਣਯਗਰਭ, ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ, ਕਮਲਪਤੀ, ਸਦਾ-ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਗਰਭ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ, ਰਾਜਾ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।” “ਬਿਨਾ ਆਰੰਭ ਜਾਂ ਅੰਤ ਦੇ, ਅਮਰ, ਅਜੈ, ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਅਜਿੱਤ, ਅਭੇਦ, ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।” “ਵਰਖਾ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਕਰਤਾ, ਪਾਰ ਪਾਉਣਾ ਔਖਾ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਕਲੇਸ਼ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ, ਹਰੀ, ਜੋ ਜਲ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰਦਾ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।” “ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਵਿਅਕਤ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਅਡੋਲ, ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਗਰਭ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।” “ਯਜਨ, ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਯਜਨ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਨਿਰਭੈਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਯਜਨ ਦਾ ਗਰਭ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਿਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।” “ਖੇਤ ਦਾ ਗਿਆਨ, ਖੇਤ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ, ਖੇਤ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ, ਖੇਤ ਦਾ ਕਰਤਾ, ਸਰਵ-ਸੰਪੂਰਨ, ਖੇਤ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਖੇਤ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਖੇਤ ਦਾ ਕਰਤਾ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।” “ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ, ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ, ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਭੋਗੀ, ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ, ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।” “ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਹਰੀ ਹੋ, ਚਕ੍ਰਧਾਰੀ ਹੋ, ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਜਨਾਰਦਨ ਹੋ, ਤੱਤ ਹੋ, ਵਸ਼ਟ-ਪੁਕਾਰ ਹੋ, ਭਵਿੱਖ ਹੋ, ਭਵਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹੋ।” “ਤੁਸੀਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਰਤਾ ਹੋ, ਅਵਿਅਕਤ ਹੋ, ਭਵ ਹੋ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੋ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਜਨਮਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਕਿਹਾ ਹੈ।” “ਤੁਸੀਂ ਅਨੰਤ ਹੋ, ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਹੋ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੋ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਾਕਪੀ ਹੋ, ਰੁਦ੍ਰ ਹੋ, ਜਿੱਤਣ ਔਖੇ ਹੋ, ਅਟੱਲ ਹੋ, ਪ੍ਰਭੂ ਹੋ।” “ਤੁਸੀਂ ਜਗਤ ਦੇ ਕਰਤਾ, ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਸ਼ੰਭੂ ਹੋ, ਬਲ-ਰੂਪ ਹੋ, ਸ਼ੰਕਰ ਹੋ, ਉਸ਼ਾਨਸ ਹੋ, ਸਚ ਹੋ, ਤਪਸਿਆ ਹੋ, ਲੋਕ ਹੋ।” “ਤੁਸੀਂ ਜਗਤ ਦੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਆਸਰਾ, ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਸ਼ੰਭੂ, ਸਵੈ-ਜਨਮੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ, ਪਰਮ ਲਕਸ਼ ਹੋ।” “ਤੁਸੀਂ ਸੂਰਜ ਹੋ, ਓਮ ਹੋ, ਪ੍ਰਾਣ ਹੋ, ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਵਰਖਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਕਰਤਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹੋ।” “ਤੁਸੀਂ ਰਿਗ, ਯਜੁਰ, ਤੇ ਸਾਮ ਵੇਦ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਆਤਮਾ ਹੋ, ਅੱਗ, ਪਵਨ, ਜਲ, ਧਰਤੀ ਹੋ।” “ਤੁਸੀਂ ਕਰਤਾ, ਭੋਗਤਾ, ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਰਪਣ, ਯਜਨ, ਪ੍ਰਭੂ, ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ, ਉੱਤਮ, ਅਟੱਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹੋ।” “ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ, ਉੱਤਮ, ਸਭ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ; ਤੁਸੀਂ ਦਿਨ, ਰਾਤ, ਵਿਦਵਾਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।” “ਤੁਸੀਂ ਸਮਾਂ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ, ਪਲ, ਖਸ਼ਣ, ਅਣੂ; ਤੁਸੀਂ ਬੱਚਾ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ, ਪੁਰਖ, ਮਹਿਲਾ, ਨਪੁੰਸਕ ਹੋ।” “ਤੁਸੀਂ ਜਗਤ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਅੱਖ ਹੋ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੋ, ਸ਼ੁੱਧ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਾਲੇ; ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ, ਅਜੈ, ਉਪੇਂਦ੍ਰ, ਪਰਮ ਹੋ।” “ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਵੇਦ ਦੇ ਅੰਗ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ; ਤੁਸੀਂ ਵੇਦ ਦੇ ਗਿਆਨ, ਕਰਤਾ, ਵਿਵਸਥਾਪਕ, ਸੰਯਮਤ ਹੋ।” “ਤੁਸੀਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ, ਆਸਰਾ, ਦੁਬਾਰਾ ਧਨ, ਚਿਕਿਤਸਕ, ਸੰਯਮੀ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ।” “ਤੁਸੀਂ ਆਗੂ, ਮੁਖੀ, ਸੁਪਰਨ, ਪਹਿਲਾ ਜਨਮਾ; ਆਸਰਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਸੰਯਮੀ, ਅਜਨਮੇ ਹੋ।” “ਤੁਸੀਂ ਸੰਯਮ, ਵਿਦਿਆ, ਉੱਤਮ, ਚਤੁਰਭੁਜ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਭੋਜਨ ਦਾ ਅੰਤਰ-ਆਤਮਾ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਕਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹੋ।” “ਤੁਸੀਂ ਅਧਿਆਪਕ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਧਿਆਪਕ, ਖੱਬਾ, ਮੰਗਲਮਈ; ਤੁਸੀਂ ਅੰਜੀਰ ਦਾ ਰੁੱਖ, ਸ਼ਾਸਤਰ, ਪ੍ਰਗਟ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹੋ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਹਰੀ ਦੀ ਉਚੀ ਭਕਤੀ ਤੇ ਅਦਭੁਤ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਅਗੇ, ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਈ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।