ਮੰਦਾਰਾ ਪਰਬਤ ਦੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਕਣ੍ਡੂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਪ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ, ਸੋਲ੍ਹਾ ਸਾਲ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਗਹਣੇ, ਵਸਤ੍ਰ, ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਮਾਲਾਵਾਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਭ ਆਨੰਦਾਂ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਨ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਦੇ ਤਪ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੀ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ ਨੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਵਾਹ! ਇਹ ਹੈ ਉਸ ਦੇ ਤਪ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ!" ਅਤੇ ਉਹ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਗਈ। ਕਣ੍ਡੂ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਨਾਨ, ਸੰਧਿਆ, ਜਪ, ਹੋਮ, ਪਾਠ, ਦੇਵ-ਪੂਜਾ, ਵਰਤ, ਉਪਵਾਸ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਰੁਟੀਨ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਸ ਨਾਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਦਿਨ-ਰਾਤ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਲੱਗਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਨਾ ਚਲਾ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਤਪ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਮਾਂ—ਸੰਧਿਆ, ਰਾਤ, ਦਿਨ, ਪੱਖ, ਮਹੀਨਾ, ਰਿਤੂ, ਸਾਲ—ਉਸ ਨੂੰ ਬੀਤਦਾ ਹੀ ਨਾ ਲੱਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਨ ਆਨੰਦ ਵਿਚ ਲਗਾ ਸੀ। ਉਹ ਨਾਰੀ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਮਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਚਤੁਰਾਈ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਵਿੱਚ ਇਛਾ-ਭਰੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਣ੍ਡੂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਮੰਦਾਰਾ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਥ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੌ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਉਹ ਨਾਰੀ ਕਣ੍ਡੂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ, "ਮੈਂ ਹੁਣ ਸਵਰਗ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿਓ।" ਕਣ੍ਡੂ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਬੱਝਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕਹਿੰਦਾ, "ਕੁਝ ਹੋਰ ਦਿਨ ਰਹਿ ਜਾ, ਪਿਆਰੀ।" ਉਸ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਨਾਰੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਸੌ ਸਾਲ ਰਹੀ। ਫਿਰ, ਉਹ ਮੁੜ ਕਹਿੰਦੀ, "ਮੈਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।" ਕਣ੍ਡੂ ਮੁੜ ਕਹਿੰਦਾ, "ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਮਾਂ ਰਹਿ ਜਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੌ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਬੀਤ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਨਾਰੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ, ਆਖ਼ਰ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਈ। ਕਣ੍ਡੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, "ਇਥੇ ਰਹਿ, ਸੁੰਦਰ, ਤੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਜਾਵੇਂਗੀ।" ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ, ਉਹ ਨਾਰੀ ਲਗਭਗ ਦੋ ਸੌ ਸਾਲ, ਕੁਝ ਘੱਟ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹੀ। ਉਹ ਨਾਰੀ, ਜੋ ਸਵਰਗ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਕਣ੍ਡੂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ, "ਰਹਿ ਜਾ," ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਦਾ ਪਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਡਰ ਅਤੇ ਨਰਮੀ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹੀ। ਕਣ੍ਡੂ ਰਿਸ਼ੀ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਲੱਗਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਹਰ ਵਾਰ ਨਵਾਂ ਜਾਪਦਾ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਗਿਆ, ਉਹ ਨਾਰੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ?" ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਦਿਨ ਮੁੱਕ ਗਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਸੰਧਿਆ-ਪੂਜਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਕਰਮ ਅਧੂਰਾ ਰਹੇਗਾ।" ਨਾਰੀ ਹੱਸ ਕੇ ਕਹਿੰਦੀ, "ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਕੀ ਅੱਜ ਤੇਰਾ ਦਿਨ ਮੁੱਕ ਗਿਆ? ਇਹ ਅਜੀਬ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ..." "ਸਵੇਰੇ ਤੂੰ ਇਸ ਸੁੰਦਰ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਹੁਣ ਸੰਧਿਆ ਹੋ ਗਈ, ਦਿਨ ਮੁੱਕ ਗਿਆ; ਇਹ ਮਜ਼ਾਕ ਕਿਉਂ? ਸੱਚ ਦੱਸ, ਇਹ ਕੀ ਹਾਲਤ ਹੈ?" "ਸਵੇਰੇ ਤੂੰ ਆਇਆ, ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਝੂਠ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਅੱਜ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਬੀਤ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਣ੍ਡੂ ਰਿਸ਼ੀ ਕੰਪਦਾ ਹੋਇਆ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ, "ਡਰਪੋਕ, ਦੱਸ, ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਹੋ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੈ?" ਨਾਰੀ ਕਹਿੰਦੀ, "ਸੱਤ ਸੌ ਨੌ ਸਾਲ, ਛੇ ਮਹੀਨੇ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।" ਕਣ੍ਡੂ ਪੁੱਛਦਾ, "ਕੀ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਜਾਂ ਤੂੰ ਮਜ਼ਾਕ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਲੱਗਦਾ ਇੱਕ ਹੀ ਦਿਨ ਬੀਤਿਆ।" ਨਾਰੀ ਕਹਿੰਦੀ, "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਝੂਠ ਕਿਵੇਂ ਬੋਲ ਸਕਦੀ ਹਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅੱਜ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ?" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਮੰਨਦਾ ਹੋਇਆ ਕਹਿੰਦਾ, "ਹਾਏ! ਮੇਰੀ ਤਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ, ਬ੍ਰਹਮ-ਜਾਨਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਧਨ-ਸੰਪਤੀ ਗੁਆਚ ਗਈ, ਵਿਵੇਕ ਚੋਰੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਮਾਇਆ ਲਈ ਨਾਰੀ ਬਣਾਈ ਗਈ।" "ਬ੍ਰਹਮ, ਜੋ ਛੇ ਲਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਸਵ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਉਹ ਰਾਹ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ—ਪਰ ਇਸ 'ਤੇ ਸ਼ਰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।" "ਸਾਰੇ ਵਰਤ, ਸਾਰੇ ਵੇਦ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕਾਰਣ—ਅੱਜ, ਇੱਛਾ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ, ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ।" "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਭਸਮ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਸੱਤ ਪਗ ਚਲ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਤਪਤਿ ਦੀ ਰੀਤ ਹੈ।" "ਤੇਰਾ ਕੀ ਦੋਸ਼? ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਦੋਸ਼ ਮੇਰਾ ਹੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਿਆ।" "ਜਿਵੇਂ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ, ਮੇਰਾ ਤਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਮੋਹ-ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਨਿੰਦਤ ਹੋ ਗਿਆ।" ਜਦ ਤਕ ਰਿਸ਼ੀ ਇਹ ਬੋਲ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ, ਉਹ ਨਾਰੀ ਡਰ ਕੇ ਪਸੀਨੇ-ਪਸੀਨੇ ਹੋ ਗਈ, ਕੰਪਣ ਲੱਗੀ। ਉਸ ਦੀ ਲਤਾ-ਜੈਸੀ ਦੇਹ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਜਾ, ਜਾ!" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਦੇ ਡਾਂਟਣ 'ਤੇ, ਨਾਰੀ ਆਸ਼੍ਰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਚਲ ਪਈ, ਅਤੇ ਪੈੜ-ਪੈੜ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਪਸੀਨਾ ਪੋਂਝਦੀ। ਉਹ ਨਾਰੀ, ਨਰਮ ਲਾਲ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪਸੀਨੇ ਵਾਲੀ ਦੇਹ ਪੋਂਝਦੀ, ਰੁੱਖ-ਰੁੱਖ ਚਲਦੀ। ਫਿਰ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਬੀਜ ਰੱਖਿਆ, ਜੋ ਪਸੀਨੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ।