ਕੰਡੂ ਮুনি ਦੀ ਤਪਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰ ਸਭ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਕੰਡੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਧਰਤੀ, ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਸਵਰਗ ਤਕ ਗਰਮ ਕਰ ਦਿੱਤੇ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਟੁੱਟ ਤਪ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ਹਾਏ, ਇਹ ਕਿੰਨੀ ਉੱਚੀ ਸਹਿਨਸ਼ੀਲਤਾ! ਹਾਏ, ਇਹ ਕਿੰਨੀ ਉੱਚੀ ਤਪੱਸਿਆ ਹੈ!” ਇਸ ਤਪ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਏ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾਵੇ। ਇੰਦਰ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਨਸ਼ਾ ਜਾਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੁੰਦਰ ਅਪਸਰਾ ਪ੍ਰਮਲੋਚਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਯੌਵਨ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ‘ਤੇ ਮਾਣ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਸੱਦ ਲਿਆ। ਉਹ ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਸੁਹਣੀਆਂ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਭਰਪੂਰ ਨਿਤੰਬ ਤੇ ਛਾਤੀਆਂ ਵਾਲੀ, ਤੇ ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਲਛਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਪ੍ਰਮਲੋਚਾ, ਤੁਰੰਤ ਜਾ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਮুনি ਤਪ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿਚ ਵਿਘਨ ਪਾ, ਉਸਨੂੰ ਚੰਚਲ ਕਰ ਦੇ।” ਪ੍ਰਮਲੋਚਾ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਦੀ ਹਾਂ, ਪਰ ਇਸ ਵਾਰੀ ਮੈਨੂੰ ਡਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਲਈ ਸੰਦੇਹ ਹੈ। ਉਹ ਮুনি, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਦੇ ਵ੍ਰਤ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਤਪ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਜਾਣ ਲਵੇ ਕਿ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਰੋਕਣ ਆਈ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੋਪ ਵਿਚ ਐਸਾ ਸ਼ਾਪ ਦੇਵੇਗਾ ਜੋ ਸਹਿਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇਗਾ।” ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਰਵਸ਼ੀ, ਮੇਨਕਾ, ਰੰਭਾ, ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ, ਪੁੰਜਿਕਸਥਲਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਚੀ, ਸਹਜਨਿਆ, ਪੂਰਵਚਿੱਤੀ, ਤਿਲੋੱਤਮਾ—ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ—ਅਲੰਬੁਸ਼ਾ, ਮਿਸ਼੍ਰਕੇਸ਼ੀ, ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਖਾ, ਵਾਮਨਾ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਯੌਵਨ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ‘ਤੇ ਮਾਣ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਪਤਲੀ ਕਮਰ, ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰਾ, ਭਰਪੂਰ ਛਾਤੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਕਾਮਕਲਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਭੇਜੋ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਹੋਰ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਤਾਂ ਰਹਿਣ ਦੇ, ਪਰ ਤੂੰ, ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ, ਇੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈਂ।” ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਮਲੋਚਾ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਕਾਮਦੇਵ, ਵਸੰਤ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਭੇਜਿਆ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਮਲੋਚਾ ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਰਸਤੇ, ਕਾਮਦੇਵ, ਵਸੰਤ ਤੇ ਵਾਯੂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮুনি ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਹ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਬੜਾ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜੰਗਲ ਵੇਖਿਆ। ਉਥੇ ਕੰਡੂ ਮুনি ਆਪਣੀ ਤਪਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉਹ ਸੁਹਾਵਣਾ ਜੰਗਲ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਨੰਦਨਵਨ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ, ਹਰੇਕ ਰੁੱਤ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਡਾਲੀਆਂ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਰਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਜੰਗਲ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ, ਵੱਡੇ ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਕੋਪਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਸੁਹਾਵਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹਰ ਰੁੱਤ ਦੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਲਦੇ ਹੋਏ ਦਰੱਖਤ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਚਹਚਹਾਹਟ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ। ਉੱਥੇ ਆਮ, ਜੰਗਲੀ ਆਮ, ਨਿਰੀਲੇ ਨਾਰੀਅਲ, ਟਿੰਡੂਕ, ਬਿਲਵ, ਜੀਵ, ਅਨਾਰ ਤੇ ਬੀਜ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਫਲ—ਕਠਲ, ਲਕੂਚ, ਨੀਪ, ਸੁੰਦਰ ਸਿਰੀਸ਼, ਪਿੱਜਨ, ਕੋਲ, ਅਰੀਮੇਦ, ਖੱਟੇ ਵਟਸ, ਭਲਾਤਕ, ਆਂਵਲਾ, ਸ਼ਤਪਰਨ, ਕਿੰਸ਼ੁਕ, ਇੰਗੁਦ, ਕਰਵੀਰ, ਹਰੀਤਕੀ ਤੇ ਵਿਭੀਤਕ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਦਰੱਖਤ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਸਾਲ ਨੈਤਰਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਸ਼ੋਕ, ਪੁੰਨਾਗ, ਕੇਤਕੀ, ਬਕੁਲ, ਪਾਰਿਜਾਤ, ਕੋਵਿਦਾਰ, ਮੰਦਾਰ, ਇੰਦਿਵਰ, ਪਾਟਲ, ਸੁੰਦਰ ਫੁੱਲਦਾਰ ਤੇ ਦੇਵਦਾਰੂ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਵੀ ਸੀ। ਸ਼ਾਲ, ਤਾਲ, ਤਮਾਲ, ਨਿਕੁਲ, ਲੋਮਕ ਤੇ ਹੋਰ ਵਧੀਆ ਦਰੱਖਤ ਫਲ-ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲਦੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਚਕੋਰਾ, ਕੰਵਲ, ਭੌਂਰਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੋਤੇ, ਕੋਇਲ, ਕਲਵਿੰਗਕ, ਹਰੇ ਪੰਛੀ ਤੇ ਜੀਵਜੀਵਕ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਬੱਚੇ, ਚਾਤਕ ਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਪੰਛੀ, ਮਿੱਠੀਆਂ ਤੇ ਸੁਹਾਵਣੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਨਾਲ, ਉਥੇ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਸੁੰਦਰ ਝੀਲਾਂ ਵੀ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸਾਫ ਸੀ, ਕਮਲ, ਕੰਵਲ ਤੇ ਨੀਲੇ ਜਲ-ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਕਹਲਾੜ ਤੇ ਕੰਵਲ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਕਦੰਬ ਦੇ ਦਰੱਖਤ, ਚਕਰਵਾਕ ਤੇ ਹੋਰ ਜਲ-ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ। ਉੱਥੇ ਕਰੰਦਵ ਹੰਸ, ਬਗਲੇ, ਹੰਸ, ਕਛੂਏ, ਮਦਗੁ ਪੰਛੀ ਤੇ ਹੋਰ ਜਲ-ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਪੈਰ ਚਲਦੀ ਗਈ। ਇਸ ਅਸਾਧਾਰਣ ਤੇ ਮਨੋਹਰ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਖੁਲ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਵਾਯੂ, ਕਾਮ ਤੇ ਵਸੰਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੇਰੀ ਮਦਦ ਕਰੋ।” ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਐਸਾ ਹੋਵੇ।” ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਅੱਜ ਮੈਂ ਉਥੇ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮুনি ਅਡੋਲ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠਾ ਹੈ।” “ਅੱਜ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਤਪ ਨਾਲ ਸੁਕ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਕਾਮ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਾਮ-ਰਥ ਦਾ ਸਾਰਥੀ ਬਣਾ ਦਿਆਂਗੀ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੋਵੇ, ਜਨਾਰਦਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨੀਲਲੋਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਮ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਜਖਮੀ ਕਰ ਦਿਆਂਗੀ।” ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮুনি ਸੀ। ਉਸ ਮুনি ਦੀ ਤਪਸ਼ਕਤੀ ਕਰਕੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਕੋਈ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਖੜੀ ਹੋਈ, ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੇ ਨਰ-ਕੋਇਲ ਵਾਂਗ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਉਥੇ ਰਹੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਅਪਸਰਾ ਗਾਉਣ ਲੱਗੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਸੰਤ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਰਤੀ, ਤੇ ਬੇਮੌਸਮ ਕੋਇਲਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀ ਬਣ ਗਈ।