ਇਕ ਵਾਰ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਮੋਤੀ-ਹਿਰਿਆਂ ਦੇ ਢੇਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੀ ਮੂਰਤੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਸ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿੱਚ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਲੰਕਾ ਦੇ ਨਿਆਯਵਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਖਵਾਲੇ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਜੋ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਭਗਤ ਸੀ, ਉਥੇ ਖੜੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਮੂਰਤੀ ਦੇਖੀ, ਜੋ ਦੇਵ ਲੋਕ ਤੋਂ ਉਤਰੀ ਸੀ, ਉਹ ਆਸ਼ਚਰਜ ਤੇ ਉਤਸਾਹ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਤਪਸਿਆ ਪੂਰੀ ਹੋਈ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਰਾਵਣ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਮੂਰਤੀ ਦੇਣ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਥਾਹ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਭਰਾ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਵੀਰ, ਇਹ ਮੂਰਤੀ ਲੈ ਲੋ; ਮੈਂ ਇਸ ਨਾਲ ਕੀ ਕਰਨਾ?" "ਆਤਮ-ਜਨਮ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ; ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਦੇਵਤਾ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ।" ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ, ਆਪਣੀ ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ, ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਉਸ ਸ਼ੁਭ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਸੌ ਅਠ (108) ਸਾਲ ਤੱਕ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਣਖੁਟ ਸ਼ਕਤੀ ਮਿਲੀ, ਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਜ ਤੇ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਖ ਭੋਗੇ। ਹੇਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਹ ਉੱਚਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੁਣਿਆ—ਅਨੰਤ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਰਲੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਦੀ ਕਥਾ। ਤਦ, ਆਸ ਪਾਈ ਗਈ ਕਿ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿਖੇ ਵਿਸਥਾਰ ਤੇ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰੋ। ਫਿਰ, ਉਹ ਨਿਰਦਈ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਕਿਨਨਰ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਪਾਪੀ ਸਿੱਧਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਸਭ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਰਾ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਿਆਇਆ, ਲੰਕਾ ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਬਣਾਈ, ਪਰ ਫਿਰ ਸੀਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੋਹ-ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ। ਰਾਵਣ, ਸ਼ੱਕੀ ਹੋ ਕੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਹਿਰਨ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ; ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ, ਸਮਿਤ੍ਰੀ (ਲੱਖਣ) ਦੇ ਨਾਲ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਉਸ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ। ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ, ਰਾਮ ਨੇ ਵਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਰਾਜਾ, ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣਾਇਆ। ਹਨੁਮਾਨ, ਨਲ, ਨੀਲ, ਜੰਬਵਾਨ, ਪਨਸਾ, ਗਵਯਾ, ਗਵਕਸ਼ ਤੇ ਪਥਿਨਾ—ਇਹ ਤੇ ਹੋਰ ਬਲਵਾਨ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ, ਕਮਲ-ਨੈਨੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਾਥੀ ਬਣੇ। ਸਭ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਜੋੜੀ ਹੋਏ ਬਲ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਨੇ ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਪੁਲ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕੀਤਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ—ਯਮਹਸਤ, ਪ੍ਰਹਸਤ, ਨਿਕੁੰਭ ਅਤੇ ਕੁੰਭ—ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਅਤੁੱਲ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਨਰੰਤਕ, ਯਮੰਤਕ, ਮਲਾਧਿਆ ਤੇ ਮਲਿਕਾਧਿਆ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਇੰਦਰਜਿਤ, ਕੁੰਭਕਰਨ ਤੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਅਗਨੀ-ਪਰੀਖਿਆ ਲਈ, ਰਾਜ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਮ ਪੁਸ਼ਪਕ ਰਥ ਵਿਚ ਆਯੋਧਿਆ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਪਿਆਰ ਵਿਚ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾਵਾਂ ਭਰਤ ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ, ਸਭ ਰਾਜਾਂ ਤੇ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਫਿਰ, ਹਰੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਤਨ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਤੇ ਦਸ ਸੌ ਸਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਸਮੁੰਦਰ-ਘਿਰੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਜ ਪਾ ਕੇ, ਉੱਚੀ ਵੈਸ਼ਨਵ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਉਹ ਮੂਰਤੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਭਾਗ੍ਯਵਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰੋ, ਜਲ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।" ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਾ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਦੁਆਪਰ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਆਏ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਹ੍ਰਾਸ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਘਰ, ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਦੇ ਸਾਥ, ਕੰਸ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਉਤਰੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭਲੇ ਤੇ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਹ ਮੂਰਤੀ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਵਾਸਤੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਰੱਖੀ ਗਈ। ਉਸ ਉੱਤਮ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਵਿਰਲੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਖੇਤਰ ਵਿਚ, ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ, ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਉਠਾਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਦੇਵਤਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਅਨੰਤ, ਸਭ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਸ਼ਬਦ, ਮਨ ਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਅਨੰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਦੇਖ ਕੇ, ਪੂਜਾ ਤੇ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਰਾਜਸੂਯ ਜਾਂ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਦਸ ਗੁਣਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਘੰਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਝੰਕਾਰ ਨਾਲ, ਹਰ ਇੱਛਾ ਦੇ ਸੁਖ ਨਾਲ, ਤੇ ਇੱਛਾ-ਪੂਰਨ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥ 'ਚ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਇਕੀ (21) ਪੀੜੀਆਂ ਨੂੰ ਉਧਾਰ ਕਰਕੇ, ਦੇਵੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀ ਸਤਕਾਰ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਨਗਰੀ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਵਧੀਆ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ, ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਦਿਵ੍ਯ ਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਵਿਗਨ ਤੱਕ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪੂਣਿਆਂ ਦਾ ਅੰਤ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਚਾਰ ਵੈਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਵੈਸ਼ਨਵ ਯੋਗ ਲੈ ਕੇ, ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਅਨੰਤ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ; ਉਸ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਸੌ ਸਾਲ ਵੀ ਕੋਈ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਬਿਆਨ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਉੱਚੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਅਸীম ਮਹਿਮਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੁਖ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਵਿਰਲਾ ਹੈ।