ਜਦੋਂ ਮਹਾਂਮਾਨਵ ਮਹਾਰਿਸ਼ਿ ਗੌਤਮ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਦੋਬਾਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਮਹਾਨ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੌਤਮ ਜੀ ਨੇ ਧਿਆਨ ਲਗਾ ਕੇ, ਨਮ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ। ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਗੌਤਮ ਜੀ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਨੰਦੀਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਦ ਤੱਕ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ ਮਾਂ ਗੰਗਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਗਦੀ ਰਹੇ, ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਸਦਾ ਵੱਸਦੀ ਰਹੇ।" ਉਹ ਆਗੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਜਗਤਪਤੀ, ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਸੀਂ ਹੋ; ਹੋਰ ਤੀਰਥ ਸਿਰਫ਼ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਹੀ ਮੰਗਲਮਈ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਤੁਹਾਡੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਸਦਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਥਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਤੁਹਾਡੇ ਜਟਾ ਵਿਚ ਬੈਠੀ ਗੰਗਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਗੌਤਮ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜਿੱਥੇ, ਜਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਭੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ, ਸਨਾਨ, ਦਾਨ ਜਾਂ ਪਿਤਰ ਤਰਪਣ ਕਰੇ—ਜੋ ਕੋਈ ਸੁਣੇ, ਉਚਾਰੇ ਜਾਂ ਯਾਦ ਕਰੇ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਗੋਦਾਵਰੀ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੱਤੋਂ ਦੁਆਰਿਆਂ, ਪਹਾੜਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ, ਰਤਨਾਂ, ਜੜੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।" "ਹੇ ਗੌਤਮ, ਗੋਦਾਵਰੀ ਦੇ ਸਿਮਰਨ ਨਾਲ ਜੋ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਾਇਆਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਚੰਦ੍ਰਗ੍ਰਹਣ ਜਾਂ ਸੂਰਜਗ੍ਰਹਣ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਮੇਰੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਗੋਦਾਵਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗਮ ਉੱਤੇ ਸੁੰਦਰ ਗਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪੁੰਨ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਗੋਦਾਵਰੀ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸਨਾਨ, ਦਾਨ ਆਦਿਕ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਗੋਦਾਵਰੀ ਸੰਸਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ ਹੈ।" "ਹੁਣ, ਗੋਦਾਵਰੀ ਤੇਰੇ ਨੇਤ੍ਰਤਵ ਹੇਠ ਗੰਗਾ ਬਣ ਜਾਵੇਗੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰੇਗੀ ਤੇ ਸਭ ਚਾਹਤਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰੇਗੀ। ਇਹ ਮੈਂ, ਹੇ ਮਾਂ, ਖ਼ੁਦ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੰਭੂ ਸਦਾ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਅਵਿਨਾਸੀ ਹੈ। ਹੇ ਮਾਂ, ਉਹ ocean of compassion (ਦਇਆ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ), ਕਿਸੇ ਵਲੋਂ ਟਾਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਪਰ ਮਾਨਵਾਂ ਲਈ, ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੰਧਨਾਂ ਵਲੋਂ ਬੱਝੇ ਹਨ, ਉਹ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਜਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਮਾਂ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਾਂਗਾ; ਜੇ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਸ਼ਬਦ ਮਾਫ ਕਰੀ।" "ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਘਨਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਕੁਝ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਜੋ ਵਿਘਨਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਕੇ ਗੋਦਾਵਰੀ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿਚ ਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੁਝ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਘਰ ਛੱਡਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੀਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਗੰਗਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ?" "ਉਸਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਸਵੈ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਮੈਂ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਗਤ ਵਿਚ ਚਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਅਚਲ ਸਮੂਹੀਆਂ ਵਿਚ, ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੇ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਸਾਧਨ ਹਨ—ਉਹ ਸਭ ਇਥੇ, ਇਸ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।" "ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਸਾਰੀ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਦਾ ਰਾਜ਼, ਤੇ ਅਸਲ ਕਾਰਨ—ਇਹ ਸਭ ਇੱਥੇ ਨਾਮਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ, ਜੋ ਕਈ ਧਰਮਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸਦਾ ਜਗਤ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਤੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਜੋ ਕੋਈ ਭੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ 'ਗੰਗਾ, ਗੰਗਾ' ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁੰਨ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੰਗਾ ਪੁਰਾਣ, ਉੱਤਮ ਤੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਕਲੀਯੁੱਗ ਦੇ ਦਾਗ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਮੰਗਲਮਈ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸੰਸਾਰ ਵਲੋਂ ਪੂਜਯ ਹੈ ਤੇ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਵਧਾਈਆਂ ਹੋਣ, ਗੌਤਮ! ਤੈਨੂੰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ। ਤੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਗੌਤਮੀ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਦੰਡਕਾਰਣਯ ਲਿਆਇਆ? ਜੋ 'ਗੰਗਾ, ਗੰਗਾ' ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਯੋਜਨ ਦੂਰੋਂ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਸਿੰਘ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਤੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਗੁਰੂ ਹੋਵੇ, ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਪੰਜ ਲੱਖ ਤੀਰਥ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਗੰਗਾ ਵਿਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਗੀਰਥੀ ਵਿਚ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਿੰਘ ਰਾਸ਼ੀ ਤੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਉੱਚ ਹੋਣ ਤੇ ਗੋਦਾਵਰੀ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰੀ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਫਲ—ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ।" "ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਇਹ ਗੌਤਮੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਦਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਰਾਹੀਂ ਮੁਕਤੀ ਦੇਵੇਗੀ। ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਤੇ ਸੌ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਫਲ, ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਹੇ ਨਾਰਦ, ਜਿਸ ਘਰ ਵਿਚ ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਲੋਂ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਕਲੀਯੁੱਗ ਤੋਂ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਰਾਣਾ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ, ਸ਼ਾਂਤ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤ ਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਸੋਭਾਵਾਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਲਿਖ ਕੇ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।" ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸ਼੍ਰੋਤਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਰੱਬ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਅਜੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਏ; ਤੁਸੀਂ ਦੁਬਾਰਾ ਸਰਵੋਤਮ ਰਾਜ਼ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੋ। ਤੁਸੀਂ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਨੰਤ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ; ਅਸੀਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵ, ਸਾਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।" ਫਿਰ, ਰਿਸ਼ੀ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਅਤਿ ਉੱਚੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਰਲ ਹੈ—ਅਨੰਤ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ। ਕਲਪ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ, ਜੋ ਅਵਿਅਕਤ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੂੰ ਸੱਦਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਵਚਨ ਆਖਿਆ।