ਇੱਕ ਵਾਰ, ਅਰੁੰਧਤੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੀ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਘਟਨਾ ਹੋਈ। ਗੰਗਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਛੋਟੀ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਫਿਰ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਵਾਂਗੀ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਘਿਰ ਗਈ। ਫਿਰ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਉਥੇ ਲਿਆ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਤ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ। ਗੌਤਮੀ ਗੰਗਾ, ਜੋ ਹੁਣ ਸੱਤ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਗਈ ਸੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਹਿ ਗਈ। ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਉੱਤੇ, ਸੱਤ ਗੰਗਾਵਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ, ਦਾਨ ਦੇਣਾ, ਸੁਣਨਾ, ਅਤੇ ਜਪ ਕਰਨਾ—ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ੁਭ ਹੈ। ਜੋ ਵੀ ਉਥੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਾਪ ਮਿਟਾਉਣ, ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ, ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਤੀਰਥ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਥਾਂ 'ਰਿਸ਼ਿਸੱਤਰਮ' ਨਾਮਕ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਤਪ ਕਰੀ, ਅਤੇ ਭੀਮੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਹੁਣ, ਮੈਂ ਉਹ ਘਟਨਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ ਜੋ ਦੇਵਤਾ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਵਡਿਆਈ; ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਹਾਣੀ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਸੱਤ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ: ਵਾਸਿਸ਼ਠੀ, ਦਾਖਿਨੇਈ, ਵੈਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ। ਇੱਕ ਵਾਮਦੇਵੀ, ਗੌਤਮੀ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਲੀ, ਭਾਰਦਵਾਜੀ, ਆਤ੍ਰੇਈ, ਅਤੇ ਜਾਮਦਗਨੀ—ਇਹ ਸੱਤ ਨਾਮ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਥੇ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਦੇ ਹਵਨ ਕਰਕੇ ਯਜਨਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਥੇ ਵੱਡਾ ਯਜਨ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਥੇ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਵੈਰੀ, ਵਿਸ਼ਵਰੂਪਾ, ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਵਿਸ਼ਵਰੂਪਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਅਤੇ ਤਪ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: “ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ, ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ—ਯਜਨ ਜਾਂ ਤਪ ਨਾਲ—ਮੇਰੇ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਅਜੈਯ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇ?” ਤਦ, ਮਹਾਨ ਬੁਧੀਮਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਪਿਆਰੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਲ ਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਕਾਰਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਕਿਰਿਆ ਮੁੱਖ ਹੈ। ਕਰਤਾ, ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਬੀਜ ਵੀ ਕਾਰਣ ਹਨ, ਪਰ ਬੁਧੀਮਾਨ ਕੇਵਲ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਕਾਰਣ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ। ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਕਾਰਣਤਾ ਕਾਰਣਾਂ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਫਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਫਲ ਕਿਰਿਆ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਿਰਿਆ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਜੋ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਜੋ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਜੋ ਉਪਾਏ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹਨ, ਉਹੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਪਾਏ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੋਵੇਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿਚ ਕਿਰਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਰਣ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਰਿਆ ਕਰਦਿਆਂ ਜੋ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਕਾਰਣ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਲ ਵੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਰਿਆ ਕਰੇ, ਪਰ ਇੱਛਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਫਲ ਇੱਛਾ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਤਪ, ਵਰਤ, ਦਾਨ, ਜਪ, ਯਜਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲ ਦੇਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਛਾ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਸਾਤਵਿਕ, ਰਾਜਸਿਕ, ਅਤੇ ਤਾਮਸਿਕ; ਅਤੇ ਫਲ ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ। ਇਸ ਲਈ, ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਆਪਣੀ ਮਨੋਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਕਿਰਿਆ ਵੀ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ; ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਉਹੀ ਫਲ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਫਲ ਉਪਭੋਗਤਾ ਉਸ ਫਲ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਕੋਈ ਕਰਤਾ ਨਹੀਂ; ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਰਣ ਵੀ, ਸਾਤਵਿਕ ਆਦਿਕ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ, ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਰਿਆ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਲ ਵੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਕਿਰਿਆ ਹੀ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਵ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਕਿਰਿਆ ਮੁਕਤੀ ਜਾਂ ਬੰਧਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਕਿਰਿਆ, ਇੱਥੇ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਤੁਰੰਤ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਲ ਉੱਭਦੇ ਹਨ, ਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ; ਪਦਾਰਥ ਇੱਕ ਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖਰਾ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਰਿਆ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਫਲ ਉਪਭੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ ਮੁੱਖ ਹੈ; ਆਪਣੀ ਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਵੇਂਗਾ।” ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਦੀਆਂ ਬੁਧੀਮਾਨ ਬਾਤਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਰੂਪਾ ਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਗੰਭੀਰ ਤਪ ਕਰੀ, ਤਾਮਸ ਭਾਵ ਅਪਣਾਇਆ। ਵਿਸ਼ਵਰੂਪਾ ਨੇ ਡਰਾਉਣੀ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਕਿਰਿਆ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਡਰ ਗਏ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਸ਼ਵਰੂਪਾ ਨੇ ਡਰਾਉਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ, ਭਿਆਨਕ ਹਵਨ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ, ਡਰਾਉਣੀ ਕਿਰਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੇ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ ਭਿਆਨਕ ਜੀਵ ਸਮਝ ਕੇ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਅਕਾਯੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ। ਬਿਨਾ ਜਟਾਂ ਦੇ, ਉਹ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ; ਵਿਸ਼ਵਰੂਪਾ ਨੇ ਵਿਅਰਥ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਵਨ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਇੰਦਰ ਬਣਿਆ, ਉਹ ਵਰੁਣ ਬਣਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਬਣ ਗਿਆ; ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਕੇਵਲ ਆਪਣੀਆਂ ਜਟਾਂ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਾਪ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਵੈਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਪਾਪੀ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ; ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਰਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ—ਜਦ ਇਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, 'ਜੋ ਅੰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ'। ਭੀਮ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ; ਵਿਸ਼ਵਰੂਪਾ, ਜੋ deed ਅਤੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਸੀ, ਉਥੇ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਭੀਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵਤਾ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।