ਰਾਜਾ, ਜੇ ਮੈਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਸ ਨਾ ਜਾਵਾਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਧਰਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੋਵੇਗੀ। ਜੋ ਕੋਈ ਮੋਹ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਆਗਮਨ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਐਸੇ ਪਾਪੀ ਲਈ ਦੋਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਸਭ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਪਾਣੀ ਹੋਵੇ— ਪਾਤਾਲ, ਧਰਤੀ ਜਾਂ ਆਕਾਸ਼—ਉਹ ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਹੀ ਆਵੇ; ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਾਂਗਾ। ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਰਤਨ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਪਹਾੜ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਤੇ ਅਸੁਰ ਹਨ; ਮੈਂ ਇਹਨਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਜੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਦਾ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਮੇਰੇ ਲਈ ਚਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਂ ਅਚਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।" "ਜੇ ਕੋਈ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਆਏ ਹੋਏ ਮਹਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਆਗਵਾਨੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਰਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਥਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਸਿਵਾਏ ਅਗਸਤਿਆ ਦੁਆਰਾ ਪਰਾਜਿਤ ਹੋਣ ਦੇ; ਪਰ ਤੁਸੀਂ, ਆਪਣੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵਿਚ, ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੋ, ਤੇ ਮੈਂ ਵੀ।" "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਗੰਗਾ ਦੇਵੀ: ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸਮਾਨਤਾ ਤੇ ਏਕਤਾ ਵਿਚ ਆਓ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲੋ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਂਗਾ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ; ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਲ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਗੰਗਾ, ਗੌਤਮੀ ਦੇਵੀ, ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਮੇਰੀ ਕਹੀ ਹੋਈ ਗੱਲ ਕਰੋ।" "ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਅਰੁੰਧਤੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਸਮੇਤ ਇੱਥੇ ਲਿਆਓ; ਫਿਰ ਮੈਂ ਇਹ ਕਰਾਂਗਾ।" "ਮੈਂ ਛੋਟੀ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਤੇ ਫਿਰ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਂਗੀ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਦੇਵੀ ਨੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਉਥੇ ਲਿਆਇਆ, ਤੇ ਉਹ ਸੱਤ ਧਾਰਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਗਈ। ਇਹ ਗੌਤਮੀ ਗੰਗਾ, ਸੱਤ ਵਾਰ ਵੰਡ ਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ, ਸੱਤ ਗੰਗਾਵਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ; ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ, ਸੁਣਨਾ ਤੇ ਉਚਾਰਨ ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਜੋ ਵੀ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੋਈ ਤੀਰਥ ਨਹੀਂ, ਪਾਪ ਨਾਸ, ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ। ਉਥੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਸੱਤਰਮ ਨਾਮਕ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਤਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਭੀਮੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। "ਉਥੇ, ਮੈਂ ਇਹ ਘਟਨਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਪਿਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਜਦ ਮੈਂ ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।" "ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਹੇ ਨਾਰਦ ਜੀ, ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਸੱਤ ਧਾਰਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ: ਵਾਸਿਸ਼ਠੀ, ਦਾਖਿਨੇਯੀ, ਵੈਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰੀ, ਤੇ ਹੋਰ। ਇੱਕ ਵਾਮਦੇਵੀ, ਗੌਤਮੀ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਲੀ ਸ਼ੁਭ ਹੈ; ਇੱਕ ਭਾਰਦਵਾਜੀ, ਤੇ ਇੱਕ ਆਤਰੇਯੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਾਮਦਗਨੀ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਹੋਰ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸੱਤ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹਨ।" "ਇਹ ਸਭ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੇ ਉਥੇ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਯਗ ਕਰੇ। ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਸੱਚ ਦੇ ਦਰਸ਼ਕ ਸਨ, ਨੇ ਉਥੇ ਮਹਾਨ ਯਗ ਕਰਿਆ। ਉਸੇ ਥਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤਿਸਾਲੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।" "ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਨਾਮਕ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਯਗ ਥਾਂ ਆਇਆ। ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਤੇ ਤਪ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਥਾ ਯੋਗ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਪੁੱਛਿਆ:" "ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਉਪਾਏ—ਯਗ ਜਾਂ ਤਪ—ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਅਜੈਯ ਤੇ ਅਦੂਤ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਸੁਖ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇ।" ਇਸ ਤੇ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਪਿਆਰੇ, ਕਈ ਪਰਿਣਾਮ ਕਰਮ ਦੁਆਰਾ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਕਾਰਣਾਂ ਵਿਚ, ਕਰਮ ਮੁੱਖ ਕਾਰਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਫਿਰ, ਕਰਤਾ ਕਾਰਣ ਹੈ, ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਪਦਾਰਥ ਤੇ ਬੀਜ; ਪਰ ਵਿਦਵਾਨ ਸਿਰਫ ਕਰਮ ਨੂੰ ਕਾਰਣ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ।" "ਕਰਮ ਦੀ ਕਾਰਣਤਾ, ਕਾਰਣਾਂ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਪਰਿਣਾਮ ਉਪਸਥਿਤ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਪਰਿਣਾਮ ਕਰਮ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਕਰਮ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝੋ: ਜੋ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਜੋ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਜੋ ਉਪਾਏ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹਨ, ਉਹੀ ਹਨ।" "ਉਹ ਉਪਾਏ, ਦੋਹਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ, ਕਰਮ ਦੀ ਸਿਧੀ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹਨ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਜੋ ਇਰਾਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਕਾਰਣ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਪਰਿਣਾਮ, ਇਰਾਦੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰੇ, ਪਰ ਇਰਾਦਾ ਨਾ ਹੋਵੇ," "ਤਾਂ ਸਭ ਪਰਿਣਾਮ, ਇਰਾਦੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਣਗੇ। ਇਸ ਲਈ, ਤਪ, ਵਰਤ, ਦਾਨ, ਪਾਠ, ਯਗ ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ," "ਇਰਾਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਿਣਾਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਰਿਣਾਮ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਰਾਦੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।" "ਇਰਾਦਾ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੋ: ਸਾਤਵਿਕ, ਰਾਜਸਿਕ, ਤੇ ਤਾਮਸਿਕ; ਤੇ ਪਰਿਣਾਮ ਕਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" "ਕਰਮ ਦੀ ਹਾਲਤ, ਇਰਾਦੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਵਿਵੇਕਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣਾ ਇਰਾਦਾ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਵੇ।" "ਫਿਰ, ਕਰਮ ਵੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਰਿਣਾਮ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਉਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪਰਿਣਾਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਫਲ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ ਪਰਿਣਾਮ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।" "ਉਥੇ ਕੋਈ ਕਰਮ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ; ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹੀ, ਪਦਾਰਥ ਆਦਿ ਕਾਰਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਾਤਵ ਆਦਿ ਗੁਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" "ਜਿਵੇਂ ਕਰਮ ਇਰਾਦੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਪਰਿਣਾਮ ਵੀ ਇਰਾਦਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਕਰਮ ਹੀ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ।" "ਕਰਮ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਵ ਨਾਲ ਕੀਤਾ, ਮੁਕਤੀ ਜਾਂ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਆਪਣਾ ਕਰਮ, ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਥੇ ਤੇ ਆਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਤੁਰੰਤ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰਿਣਾਮ ਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਦਾਰਥ ਇੱਕ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖਰਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।" "ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਕਰਮ ਕਰੇ ਜਾਂ ਪਰਿਣਾਮ ਭੋਗੇ, ਭਾਵ ਮੁੱਖ ਹੈ; ਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰੋ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਵੋਗੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੰਗਾ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਵਾਦ-ਸੰਵਾਦ, ਧਰਮ ਤੇ ਕਰਮ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਤੇ ਇਰਾਦੇ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਉਥੇ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਗਈ।