ਪ੍ਰਮਤੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪਾਸਾ ਫੈਂਕਣ ਵਾਲੀ ਫਾਂਸੀ ਸੀ। ਇੰਦਰ ਹੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਹਰਿ ਨੇ ਪ੍ਰਮਤੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਾਰੁਤਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਣੀ ਕਾਫੀ ਹੋਈ। ਤੂੰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਸਵਰਗ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਖੇਡ।" ਹਰੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਮਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੀ ਮਰਜ਼ੀ।" ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਜ਼ਮਾਨਤ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?" ਇੰਦਰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, "ਉਰਵਸ਼ੀ ਹੀ ਸਾਡੀ ਜ਼ਮਾਨਤ ਹੋਵੇਗੀ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਯਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।" ਇੰਦਰ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਮਤੀ ਨੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੂੰ ਹੀ ਜ਼ਮਾਨਤ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਸੋਚਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਰਾਜਾ?" ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਆਖਦੇ ਹੋ, ਮੈਂ ਮੰਨ ਲਿਆ, ਹੇ ਵਜਰਧਾਰੀ। ਹੁਣ ਆਪਣਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਜੋ ਧਰਮਯੁਕਤ ਤੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਹੈ, ਜ਼ਮਾਨਤ ਵਜੋਂ ਦੇਵੋ, ਚਲੋ ਖੇਡੀਏ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਕੇ ਜੂਏ ਦੇ ਪਾਸੇ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਪ੍ਰਮਤੀ ਜਿੱਤ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਰਵਸ਼ੀ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਅਪਸਰਾ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਜਿੱਤ ਲਈ। ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਪ੍ਰਮਤੀ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੁਝ ਜ਼ਮਾਨਤ ਦੇ, ਫੇਰ ਤੂੰ ਖੇਡ ਸਕੇਂਗਾ।" ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ, ਜਿੱਤੂ ਤੇ ਉੱਤਮ ਰਥ ਦੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਜਰ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ। ਉਸ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਫੇਰ ਖੇਡਾਂਗਾ, ਬਿਨਾ ਹਿਚਕਚਾਹਟ।" ਫਿਰ ਪ੍ਰਮਤੀ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦੀਆਂ ਫਾਂਸੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਰਤਨ ਜੜੇ ਗਹਣੇ ਲੈ ਕੇ ਹੱਸਦਿਆਂ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਜਿੱਤ ਗਿਆ ਹਾਂ!" ਇਸ ਸਮੇਂ, ਨਾਰਦ, ਜੋ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ, ਜੋ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਆਓ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਲਾ ਨਾਲ ਜੂਆ ਖੇਡੀਏ।" ਰਾਜਾ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜਿੱਤ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹਰਾ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਮੁੜ ਮੂਰਖਤਾ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਤਿੱਖੇ ਬਚਨ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਚਾਹੇ ਜੰਗ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਖੇਡ, ਤੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ, ਹੇ ਮਹੇਂਦਰ। ਇਸ ਲਈ ਸਦਾ ਸਾਡੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿ। ਦੱਸ, ਤੂੰ ਕਿਹੜੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ ਸੀ?" ਫਿਰ ਪ੍ਰਮਤੀ ਨੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਜਾ, ਦਾਸੀ ਬਣ ਜਾ।" ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਾਵ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਵੀ ਦਿਲੋਂ ਕਰਾਂਗੀ; ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਨਾ ਦੇਵੀਂ।" ਪਰ ਪ੍ਰਮਤੀ ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ, "ਤੇਰੇ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਹਨ। ਤੂੰ ਸ਼ਰਮ ਨਾ ਕਰ, ਚੰਗੀ ਔਰਤ, ਜਾ, ਦਾਸੀ ਬਣ ਜਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਚਿਤ੍ਰਸੇਨ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਆਪਣੀ ਰਿਆਸਤ, ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਤੇ ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਵੀ ਦਾਅ ਤੇ ਲਾ ਕੇ।" ਚਿਤ੍ਰਸੇਨ ਤੇ ਪ੍ਰਮਤੀ ਦੋਵੇਂ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਜੂਆ ਖੇਡਦੇ ਹਨ। ਚਿਤ੍ਰਸੇਨ ਜਿੱਤ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਗੰਧਰਵ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੱਡੀਆਂ ਫਾਂਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਚਿਤ੍ਰਸੇਨ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਰਵਸ਼ੀ, ਜੋ ਦਾਅ ਤੇ ਸੀ। ਪ੍ਰਮਤੀ ਦੀ ਰਿਆਸਤ, ਖਜਾਨਾ, ਫੌਜ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ—ਸਭ ਕੁਝ ਚਿਤ੍ਰਸੇਨ ਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਅਜੇ ਬੱਚਾ ਹੀ ਸੀ, ਨੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਧੁਛੰਦਸ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਹੌਂਸਲੇ ਨਾਲ ਪੁਛਿਆ, "ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਪਾਪ ਕੀਤਾ? ਉਹ ਮਹਾਨ ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ ਕਿੱਥੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਉਹ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਕਿਵੇਂ ਵਾਪਸ ਆ ਸਕੇਗਾ? ਉਹ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਛੁਟੇਗਾ?" ਸੁਮਤੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੇ ਸੋਚ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਮਧੁਛੰਦਸ ਨੇ ਪ੍ਰਮਤੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਅਨੇਕ ਠੱਗੀਆਂ ਤੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਕਰਕੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਰਿਆਸਤ ਤੋਂ ਵੰਞ ਗਏ ਹਨ।" "ਜੋ ਵੀ ਜੂਏ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਦਾ ਭਾਗੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਜੂਆ, ਸ਼ਰਾਬ, ਮਾਸ-ਭੋਜਨ ਆਦਿ ਸਭ ਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ।" "ਸਿਰਫ ਪਾਪੀ ਹੀ ਪਾਪੀ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਦੁੱਖ, ਪਾਪ ਤੇ ਨਰਕ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਰਥ, ਆਸਨ, ਬੋਲਚਾਲ ਤੇ ਹੋਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਠੱਗੀ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਚੰਗੀਆਂ ਕੁਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭਟਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਫਿਰ ਜੂਆਰੀਆਂ ਦਾ ਕੀ ਕਹਿਣਾ?" "ਜੂਆਰੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁੱਖੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੂਆਰੀ ਆਪ ਵੀ, ਪਾਪੀ ਹੋ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" "ਉਹ, ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਖਦਾ ਹੈ: ਹਾਏ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਪਾਪੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।" "ਜੋ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇ-ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ—ਉਹ ਜੂਆਰੀ ਦੋਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।" "ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਉਂ ਹੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ: ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਸੜ ਰਿਹਾ, ਧਰਮ ਤੋਂ ਵੰਞਿਆ, ਖੁਸ਼ੀ ਤੋਂ ਖਾਲੀ, ਅਹੰਕਾਰ ਸੜ ਕੇ ਮੁੱਕ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਭਟਕਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਕੰਮ ਠੱਗੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਮਾਣਯੋਗ ਹੈ; ਕਿਸਾਨੀ, ਪਸ਼ੂਪਾਲਨ ਤੇ ਵਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਠੱਗੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।" "ਪਰ ਜੋ ਠੱਗੀ ਨਾਲ ਧਨ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਤੇ ਚੰਗੀ ਕੁਲ ਤੋਂ ਵੰਞ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਵੇਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਕੰਮ ਨਿੰਦਤ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਮੰਨਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ, ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ, ਪੁੱਤਰ? ਜੋ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਤੇ ਚੱਲੋ।" "ਕੌਣ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦੇ ਨਿਯਮ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?" ਪੁਜਾਰੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਮਤੀ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਮੁੜ ਰਾਜ ਪਾ ਸਕੇ?" ਮਧੁਛੰਦਸ ਨੇ ਫਿਰ ਸੋਚ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਗਉਤਮੀ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਜਾ, ਉਥੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਅਦਿਤੀ, ਵਰੁਣ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ। ਫਿਰ ਤੂੰ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ।