ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚ ਜਨਮ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਹਚਾਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦਿਲੋਂ ਦਇਆਲੂ ਤੇ ਕਰੁਣਾਵਾਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—even ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ। ਇਸੇ ਕਰਮ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮਹਾਰਾਜ ਮਣਿਕੁੰਡਲ ਨੇ ਵੀ ਦਿਖਾਈ। ਉਹ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜਦੋਂ ਇਕ ਵਾਰੀ ਜੰਗਲ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਥੇ ਉਸ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗੌਤਮ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਮਣਿਕੁੰਡਲ, ਜਿਸ ਦੀ ਦੌਲਤ ਕੁਝ ਦੁਸ਼ਟ ਜੂਆਰੀਆਂ ਕੋਲ ਹਾਰ ਗਈ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਦਰ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਖਾਤਿਰਦਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਮਣਿਕੁੰਡਲ ਨੇ ਗੌਤਮ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਾਰੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਨ੍ਹਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੰਬੰਧੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੈਸ਼, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅਤੇ ਕਉਸ਼ਿਕ ਆਦਿ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਯਜਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮਣਿਕੁੰਡਲ ਨੇ ਆਖ਼ਿਰਕਾਰ ਸੁర్గ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਥਾਂ 'ਮ੍ਰਿਤਸੰਜੀਵਨੀ'—ਮਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ, ਯੋਗੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ—ਇਸ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈ। ਕੇਵਲ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਮੰਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤਦੋਂ ਅੱਗੇ, 'ਉਰਵਸ਼ੀ' ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ, ਮਹਾਦੇਵ ਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਆਦਿ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਗ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਥਾਂ ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਹਰੀ (ਸ਼ਾਰੰਗਧਾਰੀ) ਵਸਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਮਤੀ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਮਹਾਨ ਸਮਰਾਟ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ, ਨਾਰਦ, ਉਸ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਮਰੁਤਾਂ ਸਮੇਤ ਦੇਖਿਆ। ਪ੍ਰਮਤੀ, ਜੋ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ, ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪਾਸਾ ਸੀ। ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਹੱਸਦੇ ਦੇਖ, ਹਰੀ ਨੇ ਪ੍ਰਮਤੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਮਰੁਤਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਣੀ ਬਸ ਕਰ। ਚਾਰੋ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਸੁర్గ ਆ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਖੇਡ।" ਹਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਮਤੀ ਨੇ ਮਨਜੂਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਕੀ ਜੁਆ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ?" ਇੰਦਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਉਰਵਸ਼ੀ ਖੁਦ ਸਾਡੀ ਸ਼ਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਯਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।" ਇੰਦਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਮਤੀ ਨੇ ਗਰਵ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੂੰ ਹੀ ਸ਼ਰਤ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਤੇਰਾ ਕੀ ਵਿਚਾਰ ਹੈ?" ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੋ ਤੂੰ ਆਖਿਆ, ਮੈਂ ਮਨਜੂਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਆਪਣਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ, ਜੋ ਧਰਮੀ ਤੇ ਹਥਿਆਰਧਾਰੀ ਹੈ, ਸ਼ਰਤ ਵਜੋਂ ਦੇ, ਚਲ ਖੇਡੀਏ।" ਇਉਂ ਦੋਵੇਂ ਜੁਆ ਦੇ ਪਾਸੇ ਉੱਤੇ ਆ ਗਏ। ਉਥੇ ਪ੍ਰਮਤੀ ਨੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ, ਤੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਜਿੱਤ ਕੇ, ਪ੍ਰਮਤੀ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ, "ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੁਝ ਸ਼ਰਤ ਰੱਖ; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਖੇਡ ਲੈਈਂ।" ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦਿਵਯ, ਜਿੱਤੂ ਤੇ ਉੱਤਮ ਰਥ ਦੇ ਦੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਜਰ ਹੈ। ਉਸ ਨਾਲ ਖੇਡਾਂਗਾ।" ਫਿਰ, ਪ੍ਰਮਤੀ ਨੇ ਪਾਸੇ, ਗਹਿਣੇ ਆਦਿ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਹੱਸ ਕੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਜਿੱਤ ਗਿਆ!" ਇਸ ਸਮੇਂ ਨਾਰਦ, ਜੋ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਸੀ, ਉਥੇ ਆ ਗਿਆ। ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਵੀ ਆਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਖੇਡਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।" ਰਾਜਾ ਨੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਕੇ ਜਿੱਤ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹਰਾ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਮੂਰਖਤਾ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਨਾਲ ਰੁਖਾ ਵਚਨ ਕੀਤਾ: "ਚਾਹੇ ਜੰਗ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਖੇਡ, ਤੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ। ਸਦਾ ਸਾਡੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਰਹਿ। ਦੱਸ, ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ?" ਫਿਰ, ਗਰਵ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਪ੍ਰਮਤੀ ਨੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਜਾ, ਦਾਸੀ ਬਣ ਜਾ।" ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਵੀ ਕਰਾਂਗੀ, ਦਿਲੋਂ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਨਾ ਦੇਂ।" ਪ੍ਰਮਤੀ ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ, "ਤੇਰੇ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹਨ। ਸ਼ਰਮ ਨਾ ਕਰ, ਚੰਗੀ ਔਰਤ, ਦਾਸੀ ਬਣ ਜਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਚਿਤ੍ਰਸੇਣ (ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ) ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਆ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਤਾਂ ਤੇ ਜੁਆ ਖੇਡਾਂਗਾ—ਆਪਣਾ ਰਾਜ, ਆਪਣੀ ਜਾਨ, ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਵੀ।" ਦੋਵੇਂ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਖੇਡੇ, ਤੇ ਆਖ਼ਰ ਚਿਤ੍ਰਸੇਣ ਨੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵੱਡੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ; ਚਿਤ੍ਰਸੇਣ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੂੰ। ਰਾਜ, ਖਜ਼ਾਨਾ, ਫੌਜ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਸੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਚਿਤ੍ਰਸੇਣ ਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਅਜੇ ਬੱਚਾ ਹੀ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਧੁੱਛੰਦਸ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: "ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਪਾਪ ਕੀਤਾ? ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ? ਉਹ ਵਾਪਸ ਘਰ ਕਿਵੇਂ ਆਉਣਗੇ? ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣਗੇ?" ਸੁਮਤੀ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਤੇ ਸੋਚ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਮਧੁੱਛੰਦਸ ਨੇ ਪ੍ਰਮਤੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ: "ਦੇਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਹੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਅਨੇਕ ਧੋਖਿਆਂ ਤੇ ਗਲਤੀਆਂ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਖੋ ਬੈਠੇ ਹਨ। "ਜੋ ਜੂਆਰੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਮਿਲਦਾ ਹੀ ਹੈ। ਜੂਆ, ਮਦਿਰਾ, ਮਾਸ ਖਾਣਾ ਆਦਿ—ਇਹ ਸਭ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ। "ਸਿਰਫ਼ ਪਾਪੀ ਹੀ ਪਾਪੀ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇਕ ਦੁੱਖ, ਪਾਪ ਤੇ ਨਰਕ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਰਥ, ਆਸਨ, ਬੋਲਚਾਲ ਤੇ ਹੋਰ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਜੋ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਹਨ, ਉਹ ਚੰਗੀਆਂ ਕੁਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭਟਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਫਿਰ ਜੂਆਰੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੀ ਵੱਖਰੀ। "ਜੂਆਰੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁੱਖੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੂਆਰੀ ਆਪ, ਪਾਪੀ ਹੋ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਵੀ ਦੁੱਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। "ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਖਦਾ ਹੈ: ਹਾਏ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਪਾਪੀ ਨਹੀਂ।