ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਆਪਣੀ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਗੁਆ ਬੈਠੀ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੋ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਬੇਟੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਠੀਕ ਕਰੇਗਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਰਾਜ ਵੀ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਹਰ ਵੇਲੇ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਕ ਵਾਰੀ, ਇੱਕ ਵੈਸ਼ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਕੇ ਦਿਖਾਵਾਂਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।" ਰਾਜਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਵੈਸ਼ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰਾ ਵੀ ਦੇਰੀ ਨਾ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਵੈਸ਼ ਨੇ ਇੱਕ ਲੱਕੜ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਛੁਹਾਇਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਠੀਕ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਰਾਜਾ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ?" ਵੈਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਹੋਈਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਲੁਕਾਵਟ ਦੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਇਹ ਸਮਰੱਥਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ, ਧਰਮ, ਤਪ, ਦਾਨ, ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯਜਨਾਂ, ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।" ਵੈਸ਼ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਇਹ ਵਿਅਕਤੀ ਤਾਂ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਇਦ ਕੋਈ ਦਿਵ੍ਯ ਜੀਵ ਹੈ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿੱਚ ਐਸੀ ਸਮਰੱਥਾ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੋਵੇਂ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ।" ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੋਵੇਂ ਉਸ ਵੈਸ਼ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਕਿ ਬਿਨਾਂ ਦੋਸਤ ਦੇ ਨਾ ਰਾਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਖੁਸ਼ੀ। ਉਹ ਹਰ ਵੇਲੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵੈਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਲੋਚਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਹੀ ਸੰਵੇਦਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੈ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦਿਲੋਂ ਦਇਆਲੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਬੁਰਾ ਵੀ ਕਰ ਦੇਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਮਣਿਕੁੰਡਲ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਰਾਜ ਕਰਦਿਆਂ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਉਸ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗੌਤਮ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਮਣਿਕੁੰਡਲ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਧਨ ਨੂੰ ਮੰਦੇ ਜੂਆਂ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦੋਸਤ ਗੌਤਮ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਘਰ ਲੈ ਆਇਆ ਅਤੇ ਇਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਲਾਇਆ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਕਉਸ਼ਿਕ ਆਦਿ ਵਡੇਰੇ, ਸਭ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਯਜਨ ਕੀਤੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਥਾਂ "ਮ੍ਰਿਤਸੰਜੀਵਨੀ", "ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਸਥਾਨ" ਅਤੇ "ਯੋਗੀਸ਼ਵਰ" ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮੰਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਉਰਵਸ਼ੀ ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਦੇਵ ਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਮਤੀ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦੁਸ਼ਮਣੀਆਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਇੰਦਰ ਲੋਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਮਰੁਤਾਂ ਸਮੇਤ ਦੇਖਿਆ। ਪ੍ਰਮਤੀ, ਜੋ ਸ਼ੂਰਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਸੀ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਸੀ। ਇੰਦਰ ਦੀ ਹਾਸੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਹਰੀ ਨੇ ਪ੍ਰਮਤੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੋਣਹਾਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਰੁਤਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਣੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਸਵਰਗ ਆ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਆ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਖੇਡ।" ਹਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਮਤੀ ਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੀ ਰੱਖੜੀ ਰੱਖੀਏ?" ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਉਰਵਸ਼ੀ ਹੀ ਸਾਡੀ ਰੱਖੜੀ ਹੈ, ਜੋ ਯਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹਰ ਕੋਈ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ ਹੈ।" ਪ੍ਰਮਤੀ ਨੇ ਗਰਵ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੂੰ ਰੱਖੜੀ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਕੀ ਆਖਦੇ ਹੋ ਰਾਜਨ?" ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੋ ਤੂੰ ਆਖਿਆ, ਮੈਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਆਪਣਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਰੱਖ, ਆਓ ਖੇਡੀਏ।" ਦੋਵੇਂ ਜੂਏ ਦੀ ਚੌਕੜੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ। ਪ੍ਰਮਤੀ ਜਿੱਤ ਗਿਆ ਤੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੋਰ ਕੁਝ ਰੱਖੜੀ ਰੱਖੋ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫੇਰ ਖੇਡ ਲੈਣਾ।" ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਿਜੈਯੋਗ ਰਥ, ਵਜ੍ਰ ਵਾਲਾ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ, ਰੱਖੜੀ ਵਜੋਂ ਦੇ।" ਪ੍ਰਮਤੀ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਫਾਂਸੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਕੀਮਤੀ ਗਹਿਣੇ ਲੈ ਲਏ ਤੇ ਹੱਸ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਜਿੱਤ ਲਿਆ!" ਇਸ ਵੇਲੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਜੋ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਸਨ, ਉਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਵੀ ਆ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਰਾਜਨ, ਅਸੀਂ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜੂਆ ਖੇਡੀਏ।" ਰਾਜਾ ਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਜਿੱਤ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਮਤੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਮੂਰਖਤਾ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਤਿੱਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿ ਦਿੱਤੀਆਂ: "ਚਾਹੇ ਜੰਗ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਖੇਡ, ਤੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ, ਮਹਿੰਦਰ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਡੀ ਸੇਵਾ ਕਰੀ ਜਾ। ਦੱਸ, ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ?" ਗਰਵ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਪ੍ਰਮਤੀ ਨੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਜਾ, ਦਾਸੀ ਬਣ ਜਾ।" ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਦੀ ਹਾਂ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਵੀ ਪੂਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਵਰਤਾਵਾਂਗੀ; ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਨਾ ਦੇਵੀਂ।" ਪਰ ਪ੍ਰਮਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੇਰੇ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਹਨ। ਤੂੰ ਸ਼ਰਮਾਂਦੀ ਕਿਉਂ ਹੈਂ? ਚੰਗੀ ਔਰਤ, ਦਾਸੀ ਬਣ ਜਾ।" ਇਸ ਉੱਤੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਚਿਤ੍ਰਸੇਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਆਖਿਆ, "ਆ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜੂਆ ਖੇਡੀਏ, ਜਿੱਥੇ ਮੇਰਾ ਰਾਜ, ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਤੇ ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਸਭ ਕੁਝ ਰੱਖੜੀ ਹੋਵੇ।" ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਜੂਆ ਖੇਡਿਆ। ਚਿਤ੍ਰਸੇਣ ਜਿੱਤ ਗਿਆ। ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬੰਧਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ। ਚਿਤ੍ਰਸੇਣ ਨੇ ਰਾਜ, ਉਰਵਸ਼ੀ ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹੋਈਆਂ, ਜਿੱਥੇ ਧਰਮ, ਦਾਨ, ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਨਸੀਬ ਨੇ ਆਪਣਾ-ਆਪਣਾ ਰੋਲ ਨਿਭਾਇਆ।