ਇੱਕ ਵਾਰ, ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਧਰ, ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ, ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਆਦਿ ਦੇਵ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। "ਹੇ ਗਿਆਨੀ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਤੂੰ ਫਿਰ-ਫਿਰ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਲੱਗਦਾ ਹੈਂ। ਇੰਨਾ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਕਿਉਂ ਆਇਆ ਹੈਂ? ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ, ਪਿਆਰੇ, ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ। ਆਰਾਮ ਕਰ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ।" ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੇਦ ਨੇ ਅਚੰਭੇ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ, ਪਰ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਨਹੀਂ। ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ, ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਹੁਣ ਗੁੱਸੇ ਚੜ੍ਹੇ ਵੇਦ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਪਾਪੀ ਹੈ, ਠੀਕ ਰਿਵਾਜ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਨਿਰਦਈ ਹੈ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ਼ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।" "ਇਹ ਨੀਚ ਜਾਤ ਦਾ ਹੈ, ਅਗਿਆਨੀ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਲਟ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਇਕ ਗਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੱਸਾਇਆ।" "ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦੇ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਹੀ ਮੰਤਰਾਂ ਅਤੇ ਵਰਤਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਇਹ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਡੇ ਅਸਰੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਨਾ ਤਾ ਪਤਨੀ ਹੈ ਨਾ ਪੁੱਤਰ, ਸਦਾ ਅਸ਼ੁੱਧ ਮਾਸ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨਾਲ ਰਾਜੀ ਹੋ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਨਾਹੀਂ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਸ ਭਿਲ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਵਾਂਗਾ ਜਿਸ ਨੇ ਗਲਤ ਕੀਤਾ।" "ਕੋਈ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਕੋਈ ਮਾੜੇ ਮਨੁੱਖ ਨਾਲ–ਇਸ ਲਈ, ਬਿਨਾ ਸੰਦੇਹ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਪੱਥਰ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਹੱਸ ਪਏ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਕੱਲ੍ਹ ਤੱਕ ਰੁਕ ਜਾ, ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਪੱਥਰ ਮਾਰੀਂ।" "ਠੀਕ ਹੈ," ਆਖ ਕੇ ਵੇਦ ਨੇ ਪੱਥਰ ਇਕ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਕੱਲ੍ਹ ਕਰਾਂਗਾ।" ਸਵੇਰੇ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਵੇਦ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਪਰ ਉਸਨੇ ਲਿੰਗ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ, ਜਖ਼ਮੀ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀ ਹੋਈ ਧਾਰ ਵੇਖੀ। ਅਚੰਭੇ ਵਿੱਚ, ਵੇਦ ਸੋਚਣ ਲੱਗਿਆ, "ਇਹ ਲਿੰਗ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ?" ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਇਹ ਵੱਡਾ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਕਿਸ ਲਈ ਹੋਇਆ? ਕਿਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ?" ਤੇ ਮਿੱਟੀ, ਗੋਬਰ, ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਜਲ ਨਾਲ ਧੋਤਾ। ਧੋ ਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਓਸ ਵੇਲੇ, ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਲਿੰਗ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਉਸਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਦਾ ਸਿਰ, ਜਖ਼ਮੀ ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿਪਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਵੇਖਿਆ। ਇਹ ਅਜੀਬ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਵیکھ ਕੇ, ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਇਹ ਕੀ ਅਚਰਜ ਹੈ?" ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੌਂ ਵਾਰੀ, ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ ਚੁਭੋਣ ਲੱਗਾ। ਕੌਣ, ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦੇਣ ਲੱਗਾ, "ਇਹ ਮੇਰੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਇਆ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਿਆ?" "ਹਾਏ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਦੁੱਖ ਆਇਆ, ਹੇ ਕਰੂੜ ਕਿਸਮਤ!" ਉਸਦੀ ਇਹ ਭਾਵਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਵੱਡੇ ਅਚੰਭੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਫਿਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਵੇਦ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਵੇਖ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਕਿੰਨੀ ਭਗਤੀ ਤੇ ਸੱਚਾਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਤੂੰ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਮਿੱਟੀ, ਕੁਸ਼ਾ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸਿਰ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ ਹੈ।" "ਇਸ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੇਰਾ ਆਪ ਹੀ ਅਰਪਣ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿੱਥੇ ਭਗਤੀ, ਪ੍ਰੇਮ ਜਾਂ ਸਮਝ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਫਿਰ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।" ਮਹਾਂਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਵਰ ਮੰਗਣ ਲਈ ਆਖਿਆ। ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡਾ ਨਿਰਮਾਲਿਆ ਮਿਲੇ।" "ਇਹ ਸਾਡਾ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ; ਮੇਰੇ ਨਾਂ ਤੇ ਇੱਕ ਤੀਰਥ ਹੋਵੇ; ਉਹ ਤੀਰਥ ਸਿਰਫ਼ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਯੱਗਾਂ ਦਾ ਫਲ ਦੇਵੇ।" ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੈਥੋਂ ਹੋ ਜਾਵੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਿਲਲਤੀਰਥ ਨਾਂਕਾ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਬਣ ਗਿਆ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਚਿਤ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ਕ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਭਗਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਨ੍ਹਾਉਣ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰ ਵੀ ਦਿੱਤੇ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਵੀ। ਉਸ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਚਕਸ਼ੁਸ-ਤੀਰਥ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੋਭਾ ਤੇ ਭਾਗ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ, ਭੌਵਨ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਭੌਵਨ ਨਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਜੋ ਖਸ਼ਤਰੀ ਕਰਤਵਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਵ੍ਰਿਦ੍ਧਕੌਸ਼ਿਕ ਸੀ; ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਗੌਤਮ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਗਿਆਤਾ ਸੀ। ਪਰ ਮਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਕੁਝ ਉਲਟ ਸੁਭਾਵ ਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਦਾ ਦੋਸਤ ਸੀ, ਮਣਿਕੁੰਡਲ ਨਾਂ ਦਾ ਵਪਾਰੀ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਅਣਸਮਝ ਸੀ—ਇੱਕ ਅਮੀਰ, ਇੱਕ ਗਰੀਬ—ਪਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਗੌਤਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਮਣਿਕੁੰਡਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਕਈ ਵਾਰੀ ਅਲੱਗ ਬੈਠ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਆਓ, ਦੌਲਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਾੜਾਂ ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੱਕ ਚਲੀਏ। ਜਵਾਨੀ ਦੌਲਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਦੌਲਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਖੁਸ਼ੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ? ਹਾਏ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਲਾਨਤ ਹੈ ਜੋ ਗਰੀਬ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।" ਮਣਿਕੁੰਡਲ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਪਿਤਾ ਦੀ ਕਮਾਈ ਹੋਈ ਬਹੁਤ ਦੌਲਤ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਦੌਲਤ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ।" ਪਰ ਗੌਤਮ ਨੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਕਾਮ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਕਦੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਇਆ? ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਕੇਵਲ ਉੱਤਮਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੀ ਹੀ ਯੋਗ ਹੈ, ਦੋਸਤ।" "ਜੋ ਆਪਣੇ ਜਤਨ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਦਿੱਤੀ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹਨ, ਉਹ ਬੇਕਾਰ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ।" "ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਯੋਗ ਹੈ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ।" "ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਜੋ ਆਪਣੇ ਜਤਨ ਨਾਲ ਦੌਲਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੈ; ਉਸਨੂੰ ਪਿਤਾ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਹੱਥ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।