ਇੱਕ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਭਿਲਾ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਆ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਮਾਸ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਕਿ "ਸ਼ਿਵ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ।" ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸ਼ਿਵ ਲਈ ਕੋਈ ਸ਼ੁਭ ਭਾਵਨਾ ਜਾਂ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ; ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਮਾਸ ਜਿਵੇਂ ਲਿਆ ਸੀ, ਵਾਪਸ ਲੈ ਜਾਂਦਾ। ਇਹ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਵੀ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ—ਇਹ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਲੀਲਾ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ; ਭਗਵਾਨ ਸ਼ੰਭੂ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਦਇਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਕੋਈ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਦਿ-ਦੇਵ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ। ਕਈ ਸਮਾਂ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਵੇਦ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਆਇਆ। ਵੇਦ ਨੇ ਸੋਚਿਆ: "ਜੋ ਮਨਤਰਾਂ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਪੂਜਾ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹਾਂ।" "ਜੋ ਅਧਿਆਪਕ, ਦੇਵਤਾ, ਦੁਇਜ, ਜਾਂ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਮਰਨਯੋਗ ਹੈ—even ਸੰਤ ਵੀ ਮਾਰ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਵੈਰੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਰਨਯੋਗ ਹੈ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਵੇਦ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਸਿੰਧੂ, ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ: "ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਪਾਪੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਇੰਨੀ ਮਲੀਨ ਹੈ?" "ਜੋ ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਕੰਦ, ਜੜ੍ਹਾਂ, ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ, ਫਿਰ ਮਾਸ ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਰਨਯੋਗ ਹੈ।" ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਵੇਦ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੁਪਾ ਲਿਆ। "ਮੈਂ ਉਸ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਂਗ, ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਜਦ ਵੇਦ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਆਦਿ-ਦੇਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ: "ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਤੂੰ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਥੱਕਾ ਹੋਇਆ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੰਨਾ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਕਿਉਂ ਆਇਆ? ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ, ਪਿਆਰੇ, ਮੈਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ। ਆਰਾਮ ਲੈ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੇਦ ਹੈਰਾਨ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਂਗ, ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਹੁਣ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਵੇਦ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਬੋਲੇ: "ਇਹ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਪਾਪੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਹੀ ਰੀਤੀਆਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ, ਦਇਆ ਰਹਿਤ ਹੈ।" "ਉਹ ਨੀਚ ਜਨਮ ਦਾ, ਅਗਿਆਨੀ, ਅਧਿਆਪਕ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਲਤ ਕਰਦਾ, ਕਦੇ ਇੱਕ ਗਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵਧੀ।" "ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦੇ? ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮੈਂ ਮਨਤਰਾਂ ਤੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਇਹ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿਚ ਹੈ, ਬਿਨਾ ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ, ਤੇਰੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਇਸ ਭਿਲਾ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਜਿਹੜਾ ਗਲਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਕੋਈ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਪਾਪੀ ਤੋਂ; ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਪੱਥਰ ਮਾਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।" ਜਦ ਵੇਦ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਭਗਵਾਨ ਹੱਸੇ ਤੇ ਬੋਲੇ: "ਕੱਲ੍ਹ ਤੱਕ ਉਡੀਕ ਕਰ, ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਤੇ ਪੱਥਰ ਮਾਰ।" "ਸੋ ਹੋਵੇ," ਕਹਿ ਕੇ, ਵੇਦ ਨੇ ਪੱਥਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਰੋਕਿਆ, "ਮੈਂ ਕੱਲ੍ਹ ਕਰਾਂਗਾ।" ਸਵੇਰੇ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਤੇ ਹੋਰ ਰੀਤਾਂ ਕਰ ਕੇ, ਵੇਦ ਨੇ ਪੂਜਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਤੇ ਲਿੰਗ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਇੱਕ ਡਰਾਉਣੀ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਭੀਜੀ ਚੋਟ ਵੇਖੀ। ਵੇਦ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ: "ਇਹ ਕੀ ਹੈ?" "ਇਹ ਕਿਹੜੇ ਲਈ ਹੋਇਆ?" ਉਹ ਮਿੱਟੀ, ਗੋ-ਮੈ, ਕੁਸ਼ਾ ਤੇ ਗੰਗਾ-ਜਲ ਨਾਲ ਧੋਣ ਲੱਗਾ। ਧੋ ਕੇ, ਆਮ ਵਾਂਗ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ; ਇਤਨੇ 'ਤੇ, ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਲਿੰਗ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਚੋਟ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਦੇਖਿਆ। ਇਹ ਅਜੀਬ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਿ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਬੋਲੇ: "ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਚਮਤਕਾਰ ਹੈ?" ਤੇ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੌ-ਸੌ, ਹਜ਼ਾਰ-ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ ਛੋੜਿਆ। ਕੌਣ, ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਸਿਰ ਦੀ ਚੋਟ ਦੇਖ ਕੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਹਿ ਸਕਦਾ? ਉਹ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦਿੰਦਾ: "ਇਹ ਮੇਰੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਹੋਇਆ!" "ਹਾਏ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਹੜਾ ਭਿਆਨਕ ਨਸੀਬ ਆ ਗਿਆ!" ਉਸ ਦੀ ਇਸ ਕਰਤੂਤ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਦੇਵ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ; ਫਿਰ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਵੇਦ ਨੂੰ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸੀ, ਬੋਲੇ: "ਹੇ ਬੁਧੀਮਾਨ, ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੇ ਸਚਾਈ ਨੂੰ ਦੇਖ; ਪਰ ਤੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਮਿੱਟੀ, ਕੁਸ਼ਾ ਜਾਂ ਜਲ ਨਾਲ ਸਿਰ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ।" "ਇਸ ਕਰਤੂਤ ਨਾਲ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਸਰੀਰ ਦੀ ਭੇਟ ਹੋਈ; ਜਿੱਥੇ ਭਗਤੀ, ਪ੍ਰੇਮ, ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਂ ਵਿਵੇਕ ਹੈ, ਉਥੇ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ, ਫਿਰ ਤੈਨੂੰ, ਵਰ ਦਿਆਂਗਾ।" ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਵਰ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ; ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਤੋਂ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ: "ਮੈਨੂੰ ਤੇਰਾ ਨਿਰਮਾਲਯ ਮਿਲੇ।" "ਇਹ ਸਾਡਾ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ; ਮੇਰੇ ਨਾਮ ਤੇ ਇੱਕ ਤੀਰਥ ਹੋਵੇ; ਉਹ ਤੀਰਥ ਸਿਰਫ਼ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਭ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੇਵੇ।" ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸੋ ਹੋਵੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਿਲਾ-ਤੀਰਥ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਹ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੇ ਵੱਡੀ ਭਗਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਇੱਥੇ ਨ੍ਹਾਉਣ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ। ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਉਥੇ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵਰ ਦਿਤੇ। ਇਹ ਤੀਰਥ ਚਕਸ਼ੁਸ-ਤੀਰਥ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਗੌਤਮੀ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਭੌਵਨਾ ਨਾਮ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀ ਤੇ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਭੌਵਨਾ, ਜੋ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਕਰਤਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦਾ, ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ।