ਅਭਿਸ਼ਟੁਤ ਨੇ, "ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ," ਕਹਿ ਕੇ, ਪੂਰਨ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਸੂਰਜ, ਜੋ ਹਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਸਵਿਤਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।" ਕਿਉਂਕਿ ਸੂਰਜ ਰਾਜਸੀ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਵੀ, ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਸਵਿਤਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।" ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਯਜ్ఞ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਹਾਨੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ्ञ ਵੀ, ਜਿੱਥੇ ਵੈਦਿਕ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਣ, ਸਫਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਸੂਰਜ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਕੋਲ ਆਏ ਤਾਂ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਯਜ्ञ ਹੋ ਸਕੇ, ਉਹ ਥਾਂ ਭਾਨੁਤੀਰਥ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ्ञ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੈਤ, ਦਾਨਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਯਜ्ञ ਵਿਘਾਤਕ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਉਹ ਸਾਰੇ, ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਾਂਗ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਤੇ ਸਾਮ ਵੇਦ ਦੇ ਗਾਇਕਾਂ ਵਾਂਗ ਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਵਨ ਦੇ ਚਮਚ, ਭਾਂਡੇ, ਸੋਮਾ, ਸੋਮਾ ਨਿਚੋੜਣ ਵਾਲਾ ਯੰਤਰ, ਸੋਮਾ ਪਾਨੀ, ਹਵਨ ਸਮੱਗਰੀ, ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਯਜਮਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵੀ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਕੁਝ ਅਸੁਰ ਹੰਸਦੇ, ਕੁਝ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਂਦੇ, ਕੁਝ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸੁੱਟਦੇ; ਇਹ ਸਭ ਕਰਤੂਤਾਂ ਸਿਰਫ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸਨ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤਵਸ਼ਟਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਇਹ ਦੈਤ ਹਨ।" ਪੁੱਤ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਤਵਸ਼ਟਾ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਵਰਖਾ-ਕੁੰਭ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਣੀ ਲਓ ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਯਜ्ञ, ਹਵਨ-ਚਮਚ ਜਾਂ ਸੋਮਾ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਥੇ-ਉਥੇ ਛਿੜਕੋ। ਸਭ ਉੱਤੇ ਛਿੜਕੋ ਤੇ ਕਹੋ, 'ਮੈਂ ਸਭ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ।'" ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ, ਤਵਸ਼ਟਾ ਸਮੇਤ, ਐਸਾ ਹੀ ਕੀਤਾ; ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਸਾਰੇ ਕਾਂਦਿਸ਼ੀਕ ਰਾਖ ਹੋ ਗਏ। ਤਵਸ਼ਟਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਵੱਡੇ ਪਾਪੀ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ," ਤੇ ਪਾਣੀ ਸੁੱਟਿਆ; ਫਿਰ ਦੈਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਯੁ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਿੱਥੇ ਤਵਸ਼ਟਾ ਨੇ ਉਹ ਪਾਣੀ ਸੁੱਟਿਆ, ਉਹ ਥਾਂ ਤਵਸ਼ਟ੍ਰ ਤੀਰਥ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਮ ਨੇ, ਤਵਸ਼ਟਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਨਿਕਾਲੇ ਹੋਏ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ, ਕਾਲ-ਦੰਡ, ਚਕ੍ਰ, ਪਾਸ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰੋਸ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਦੈਤ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਉਹ ਥਾਂ ਯਾਮਯਤੀਰਥ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਥੇ ਯਜ्ञ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜਿੱਥੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਯਜ्ञ ਵਿੱਚ, ਰਥ ਦੇ ਪਹੀਏਆਂ ਦੇ ਕਾਂਡਿਆਂ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਧਾਰਾਂ ਵਗਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ, ਉਥੇ ਅੱਗ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨੇ, ਸਤਿਕਾਰ ਸਮੇਤ, ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਥਾਂ ਅਗਨਿਤੀਰਥ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ्ञ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਮਾਰੁਤਾਂ ਸਮੇਤ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦੀ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਦੋਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਕਵਰਤੀ ਹੋਵੇਂਗਾ; ਤੂੰ ਸਦਾ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਮਿੱਤਰ ਰਹੇਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੰਦਰਤੀਰਥ ਤੇ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਯਾਮਤੀਰਥ ਤੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ ਤਰਪਣ ਕਰੇ। ਉਹ ਤੀਰਥ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ; ਉਥੇ, ਸ਼ਿਵ, ਭਗਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵੀਣ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਵੈਦਿਕ ਅਤੇ ਲੋਕਿਕ ਮੰਤਰਾਂ, ਨੱਚ, ਗੀਤ, ਵਾਦ-ਯੰਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾਂ ਨਾਲ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅਨੇਕ ਸਮੱਗਰੀ, ਪ੍ਰਣਾਮ, ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ, ਧੂਪ, ਦੀਵੇ, ਭੋਜਨ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ—ਵਿਸ਼ਣੁ ਅਤੇ ਸ਼ੰਭੂ—ਦੀ ਏਕਾਗ੍ਰ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਦੋਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਅਨੰਦ, ਮੋਖਸ਼ ਅਤੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵਰਦਾਨ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਦੋਹਾਂ, ਸ਼ੈਵ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਣਵ, ਤੀਰਥਾਂ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ; ਉਥੇ ਸਨਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਸਭ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਨਗਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਭਾਨੁਤੀਰਥ ਤੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਭ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਤੀਰਥ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਸੋ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਭਿਲਤੀਰਥ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਨਾਸਕ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਕਮਲ ਚਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਤੇ, ਸ੍ਰੀਗਿਰੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਤੇ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਵੀ ਸੁਣੋ। ਉਥੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਆਦਿਕੇਸ਼ਾ ਨਾਮਕ, ਜੋ ਸਦਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਲਿੰਗ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਸਿੰਧੁਦਵੀਪ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਧਰਮੀ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਰਾ ਵੇਦ ਵੀ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਦਿਕੇਸ਼ਾ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂ, ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰੀ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਦੁਪਹਿਰ ਹੋਣ ਤੇ, ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵੇਦ, ਜੋ ਦੁਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨੀ ਹੈ, ਭਿੱਖ ਲਈ ਪਿੰਡ ਵਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਿੰਡ ਜਾਂਦਾ, ਇੱਕ ਭਿਲ, ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਸੀ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਪਹਾੜ ਵਿੱਚ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਜਾਂਦਾ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਗ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਦਾ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਦੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਸਿਰੇ ਤੇ ਮਾਸ ਰੱਖ ਕੇ, ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਕੋਲ ਆਉਂਦਾ। ਆਦਿਕੇਸ਼ਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਮਾਸ ਬਾਹਰ ਰੱਖ ਦਿੰਦਾ, ਗੰਗਾ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ, ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਭਰਦਾ ਤੇ ਮੁੜ ਕੇ ਉਸ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਕੋਲ ਆ ਜਾਂਦਾ। ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪੱਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈਂਦਾ, ਹੋਰ ਮਾਸ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ। ਆਦਿਕੇਸ਼ਾ ਕੋਲ ਆ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਵੇਦ ਨੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਹ ਉਸ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਠੋਕਦਾ ਤੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਪਾਣੀ ਉੱਥੇ ਛਿੜਕਦਾ।