ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਨਾਨ, ਦਾਨ, ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਨਾਰਾਇਣ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਨੁ ਤੀਰਥ, ਤਵਸ਼ਟਰ ਤੀਰਥ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਇੰਦਰ, ਯਮ ਅਤੇ ਅਗਨਿ ਦੇ ਤੀਰਥ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਪ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਥਾਂ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਿਯਦਰਸ਼ਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਅਭਿਸ਼ਟੁਤ ਵੀ ਆਖਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਧਰਮਿਕ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ੍ਯ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਥੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਅਤ੍ਰਿ ਆਦਿ ਸੋਲਾਂ ਯਾਜਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਾਜ਼ਰ ਰਹਿੰਦੇ। ਜਦੋਂ ਯਗ੍ਯ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਖਸ਼ਤਰੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਯਗ੍ਯ ਮੰਡਲ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ? ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਯਗ੍ਯ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਰਾਜੇ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਹੋਵੇ, ਤਦ ਕੌਣ ਦਾਤਾ ਤੇ ਕੌਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਪਰ ਧਰਮ ਦੇ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਉਥੇ ਕਿਹਾ—ਜਦੋਂ ਰਾਜੇ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਕੋਲੋਂ ਜਗ੍ਹਾ ਮੰਗਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ: "ਹੇ ਸਾਵਿਤ੍ਰ, ਮੈਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਯੋਗ ਜਗ੍ਹਾ ਦਿਓ।" ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਹਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸਰੂਪ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ: "ਹੇ ਸਾਵਿਤ੍ਰ, ਮੈਨੂੰ ਦੇਵ ਪੂਜਾ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦਿਓ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" ਕਿਉਂਕਿ ਸੂਰਜ ਰਾਜਸੀ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਦੈਵੀ ਵੀ, ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਰਾਜੇ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਵਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ, ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।" ਜੋ ਕੋਈ ਇੰਝ ਯਗ੍ਯ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਹਾਨੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ੍ਯ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਣ। ਜਦੋਂ ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਯਗ੍ਯ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦਿੱਤੀ, ਉਹ ਥਾਂ ਭਾਨੁਤੀਰਥ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ੍ਯ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੈਤ, ਦਾਨਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਯਗ੍ਯ ਵਿਘਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਆ ਗਏ। ਉਹ ਸਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਾਂਗ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਸਾਮਵੇਦ ਦੇ ਗਾਇਕਾਂ ਵਾਂਗ ਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯਗ੍ਯ ਦੇ ਚਮਚੇ, ਪਾਤਰ, ਸੋਮਰਸ, ਸੋਮ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪੀੜ, ਹੋਮ ਸਮੱਗਰੀ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਯਾਜਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੀ ਫੜ ਲਿਆ। ਕੁਝ ਅਸੁਰ ਹੱਸਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਕੁਝ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਤੇ ਕੁਝ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸੁੱਟਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਹ ਸਭ ਕਰਤੂਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਾ ਚਲੀਆਂ। ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤਵਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਦੈਤ ਹਨ।" ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਤਵਸ਼ਟਰ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਵਰਖਾ ਘੜੇ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਣੀ ਲਓ ਅਤੇ ਜੋ ਯਗ੍ਯ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਉਪਹਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਚਮਚੇ ਤੇ ਸੋਮ ਆਦਿ ਉੱਤੇ ਛਿੜਕੋ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, "ਮੈਂ ਸਭ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ," ਪਾਣੀ ਛਿੜਕੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਤੇ ਤਵਸ਼ਟਰ ਨੇ ਵੀ ਕਰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਕਾਂਦਿਸ਼ਿਕ ਰਾਖ ਹੋ ਗਏ। ਤਦ ਤਵਸ਼ਟਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਵੱਡੇ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ," ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਦੈਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਯੁ ਘੱਟ ਹੋ ਚੁਕੀ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਿੱਥੇ ਤਵਸ਼ਟਰ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਕਰਤਾ ਹਨ, ਨੇ ਉਹ ਪਾਣੀ ਸੁੱਟਿਆ, ਉਹ ਥਾਂ ਤਵਸ਼ਟਰ ਤੀਰਥ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਯਮਰਾਜ ਨੇ, ਤਵਸ਼ਟਰ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਨਿਕਲੇ ਹੋਏ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ, ਕਾਲ ਦੀ ਲਾਠੀ, ਚਕਰ, ਫੰਦੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੋਪ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਦੈਤ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਉਹ ਥਾਂ ਯਾਮ ਤੀਰਥ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਯਗ੍ਯ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੋਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜਿੱਥੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਯਗ੍ਯ ਵਿੱਚ, ਰਥ ਦੇ ਪਹੀਆਂ ਦੇ ਤਿਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਰੰਤਰ ਧਾਰਾ ਵਗਦੀ ਰਹੀ, ਉਥੇ ਅੱਗ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਉਹ ਥਾਂ ਅਗਨਿ ਤੀਰਥ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ੍ਯ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇੰਦਰ, ਮਾਰੁਤਾਂ ਸਮੇਤ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਕੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਦੋਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਕਰਵਰਤੀ ਹੋਵੇਂਗਾ, ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਮਿੱਤਰ ਰਹੇਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਤੀਰਥ ਤੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਯਮ ਤੀਰਥ ਤੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ ਤਰਪਣ ਕਰੇ। ਉਹ ਤੀਰਥ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ; ਉਥੇ ਸ਼ਿਵ, ਭਗਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੈਦਿਕ ਅਤੇ ਲੋਕਿਕ ਮੰਤ੍ਰਾਂ, ਨਾਚ, ਗੀਤ, ਵਾਦਯ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾਂ ਨਾਲ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭੇਟਾਂ, ਪ੍ਰਣਾਮ, ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ, ਧੂਪ, ਦੀਵੇ, ਭੋਜਨ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਸੁਗੰਧਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਏਕਾਗ੍ਰ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਵਰ ਦਿਤੇ। ਰਾਜੇ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੋਵੇਂ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵੀ ਬਖ਼ਸ਼ੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਹ ਤੀਰਥ ਸ਼ੈਵ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਣਵ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਥੇ ਸਨਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਇਹ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਨਗਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਭਾਨੁ ਤੀਰਥ ਤੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ, ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਤੀਰਥ ਸੌ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਿਲਾ ਤੀਰਥ ਵਜੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਨਾਸਕ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।