ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਦੋ-ਮੂੰਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਦੋ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲੀ ਅਜੀਬ ਸ਼ਕਲ ਦੇਖੀ ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੂਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ? ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜਾ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਹੈ? ਇਹ ਪਹਾੜ ਇੰਨਾ ਸੁੰਨ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਜੀਵ ਇੱਕ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਦੋ ਮੂੰਹ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਿਉਂ ਹੋ? ਇਹ ਕਿਸ ਜਨਮ ਜਾਂ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦਾ ਫਲ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੱਡੇ ਡਰ ਤੋਂ ਬਚਾਵਾਂਗਾ।" ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਚਿੱਚਿਕਾ ਸੀ, ਡੂੰਘੀ ਸਾਹ ਲੈਂਦਿਆਂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਪਵਮਾਨ। ਮੈਂ ਇੱਕ ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਵਿਦਿਆਵਾਨ, ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਾਂ। ਪਰ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਵਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਲੜਾਈ-ਝਗੜੇ ਪਸੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਲੋਕਾਂ ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਗੱਲ, ਪਿੱਛੋਂ ਦੂਜੀ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੀਜੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਦੇਖ ਕੇ ਦੁਖੀ ਰਿਹਾ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਕ੍ਰਿਤਘਣ, ਸੱਚ ਤੋਂ ਖਾਲੀ, ਤੇ ਚੁਗਲਖੋਰੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ।" "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ, ਮਾਲਕਾਂ, ਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦਾ ਵੀ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ, ਪਖੰਡ ਕਰਦਾ, ਕਠੋਰਤਾ ਵਿੱਚ ਅਤਿ, ਸੋਚ, ਕਰਮ ਤੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ਼ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ। ਮੈਨੂੰ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ, ਜੋੜੇ ਤੋੜਣ, ਟੋਲੀਆਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਤੇ ਹੱਦਾਂ ਲੰਘਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਵਿਵੇਕ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਟਿਆ ਰਿਹਾ; ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਪਾਪੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।" "ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਦੋ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲਾ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਕਲੇਸ਼ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਇਆ; ਮੇਰੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਇਹ ਪਹਾੜ ਸੁੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੁਣ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੋ: ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਵਰਗਾ ਪਾਪ ਨਾ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਕੁਝ ਕਰਤੂਤਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਪਾਪ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਜੇ ਕੋਈ ਕਸ਼ਤਰੀ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਜੰਗ, ਭੱਜਦੇ, ਹਥਿਆਰ ਰੱਖ ਚੁੱਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਆਏ ਜਾਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇ, ਜਾਂ ਅਣਪਛਾਤੇ, ਬੈਠੇ ਜਾਂ 'ਮੈਂ ਡਰਦਾ ਹਾਂ' ਆਖਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਾਰੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਾ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਪੜ੍ਹਿਆ ਭੁੱਲ ਜਾਵੇ, ਚੰਗੀ ਰਾਹਤੋਂ ਉਲਟ ਕਰੇ, ਜਾਂ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਨਿਰਾਦਰ ਕਰੇ, ਉਹ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸਾਹਮਣੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲੇ, ਪਿੱਛੋਂ ਕਰਵਾ, ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੱਖੇ ਤੇ ਬੋਲੇ ਦੂਜਾ, ਤੇ ਕਰੇ ਕੁਝ ਹੋਰ, ਉਹ ਵੀ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਝੂਠੀ ਕਸਮ ਖਾਣਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਣਾ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨੀ, ਪਖੰਡੀ ਹੋਣਾ, ਇਹ ਸਭੀ ਕਰਤੂਤਾਂ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਾ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਦੇਵਤਾ, ਵੇਦ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਜਾਂ ਸੱਜਣ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਨਫ਼ਰਤ ਨਾਲ ਨਿੰਦਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਵੀ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਪਾਪੀ ਹੈ।" "ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਂ ਇੰਨਾ ਕੁ ਪਾਪੀ ਸੀ, ਪਰ ਪਖੰਡ ਤੇ ਲਾਜ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਦਾ ਝੂਠਾ ਡੰਗ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਬਣਿਆ। ਫਿਰ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮ ਯਾਦ ਆ ਗਏ।" ਚਿੱਚਿਕਾ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣਕੇ, ਪਵਮਾਨਾ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉਸ ਤੋ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕਿਹੜੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ?" ਇਸ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ 'ਗਦਾਧਰ' ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਹੈ; ਮੈਨੂੰ ਉਥੇ ਲੈ ਚੱਲੋ।" "ਉਹ ਤੀਰਥ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਇਹ ਗੱਲ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਸੁਣੀ ਹੈ। ਗੌਤਮੀ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਵਾਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਐਸਾ ਦੁੱਖ ਹਰਨਹਾਰ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਪੂਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" "ਆਪਣੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਥੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ; ਮੰਦੇ ਕਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਤਾਂ ਇੱਛਤ ਲਕਸ਼ ਮਿਲਣੇ ਔਖੇ ਹਨ। ਤੇਰੇ ਉਪਕਾਰ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਗਦਾਧਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਅਕਥ ਦੁੱਖ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਦਇਆ ਤੇ ਮਿਹਰ ਦਾ ਘਰ ਹੈ—ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਚੱਕਰ ਮੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਤੇਰੇ ਉਪਕਾਰ ਨਾਲ, ਹੇ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਚਿੱਚਿਕਾ ਦੀ ਇਹ ਅਰਜ਼ੀ ਸੁਣਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਦਾਧਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਵਾਏ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਤੱਕ ਲੈ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਚਿੱਚਿਕਾ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਚਿੱਚਿਕਾ ਨੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਗੰਗਾ, ਤੂੰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਤੇ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਪਾਪੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉਤਮ ਨਦੀ, ਮੈਨੂੰ ਉਠਾ ਲੈ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਪੂਰਨ ਪਾਪਾਂ ਵਾਲਾ ਹਾਂ; ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਕਮਲ ਚਰਣਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਲਈ ਇੱਕੋ ਮਾਰਗ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਕੇ, ਗੰਗਾ ਦੀ ਹੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਕੇ, ਚਿੱਚਿਕਾ ਨੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਗੰਗਾ, ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।" ਫਿਰ, ਪਹਾੜ ਦੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਰਾਜੇ ਪਵਮਾਨਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਚਿੱਚਿਕਾ ਨੇ ਗਦਾਧਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਵਮਾਨਾ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਪਰਤ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹ ਤੀਰਥ 'ਪਵਮਾਨਾ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਗਦਾਧਰ ਨੂੰ 'ਕੋਟਿਤੀਰਥ' ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਥੇ ਕੀਤਾ ਹਰ ਕੰਮ ਲੱਖਾਂ ਗੁਣਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੀਰਥ ਨੂੰ 'ਭਦ੍ਰਤੀਰਥ' ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਕਲੇਸ਼ ਦੂਰ ਕਰਦਾ, ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਿਵਾਰਦਾ, ਤੇ ਵੱਡੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ, ਉਸ਼ਾ—ਟਵਸ਼ਟਰ ਦੀ ਧਰਮਪਤਨੀ—ਆਦਿਤਯ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਹੈ; ਛਾਇਆ ਵੀ ਸਵਿਤਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਨੇਸ਼ਚਰ ਹੈ।