ਪੂਰਬੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਸ਼ਾਸਕ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਪਵਮਾਨਾ ਸੀ। ਉਹ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਕਰਤਵਾਂ ਲਈ ਨਿਯਤ, ਬਹੁਤ ਧਨ-ਧਾਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਸਨ। ਪਵਮਾਨਾ ਮਹਾਂ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਕਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਓਥੇ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ, ਸੰਗੀਤ, ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਹਾਰਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਥੱਕ ਜਾਣ ਤੇ, ਉਹ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਕੋਲ ਆ ਰੁਕਿਆ। ਇਹ ਰੁੱਖ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਅਨੇਕ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਰੁੱਖ ਐਸਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਰਿਸ਼ੀ ਜੋ ਧਰਮ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਰੁੱਖ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਪਵਮਾਨਾ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਸਮੇਤ ਆਰਾਮ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਉੱਤਮ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਤੱਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਓਥੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ, ਸੁੰਦਰ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ, ਦੋ-ਮੂੰਹਾਂ ਪੰਛੀ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਸੋਚ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਦੋ-ਮੂੰਹਾਂ ਪੰਛੀ? ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਸੋਚ ਵਿਚ ਲੱਗਦਾ ਹੈਂ। ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਫਿਰ ਤੈਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਗਮ ਆ ਗਿਆ?" ਫਿਰ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਕੁਝ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਪੰਛੀ—ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਚਿੱਚਿਕਾ ਸੀ—ਬਾਰ-ਬਾਰ ਹਾਏ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਰਾਜੇ ਪਵਮਾਨਾ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਡਰ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਇਹ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਅਨੇਕ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਪਹਾੜ ਸੁੰਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਦੁੱਖੀ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਨਾਂ ਕਦੇ ਤ੍ਰਿਪਤੀ, ਨਾਂ ਕਦੇ ਨੀਂਦ, ਨਾਂ ਕਦੇ ਆਰਾਮ ਜਾਂ ਸੰਤੋਖ।" ਜਦ ਰਾਜੇ ਨੇ ਦੋ-ਮੂੰਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਤੂੰ ਕਿਹੜਾ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਹੈ? ਇਹ ਪਹਾੜ ਸੁੰਨ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਇੱਥੇ, ਇਸ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਹੋਰ ਜੀਵ ਇੱਕ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਹੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਪਰ ਤੂੰ ਦੋ ਮੂੰਹ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ? ਤੂੰ ਇਸ ਜਨਮ ਜਾਂ ਪਿਛਲੇ ਕਿਸੇ ਜਨਮ ਵਿਚ ਕਿਹੜਾ ਦੁਸ਼ਕਰਮ ਕੀਤਾ?" "ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵੱਡੇ ਡਰ ਤੋਂ ਬਚਾਵਾਂਗਾ।" ਫਿਰ, ਹਾਏ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਚਿੱਚਿਕਾ ਨਾਮਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਹੇ ਪਵਮਾਨਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਮੈਂ ਇੱਕ ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਿਦਿਆਵਾਨ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਕਰਤਵਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਝਗੜੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਗੱਲ, ਪਿੱਛੇ ਦੂਜੀ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਹੋਰ ਗੱਲ ਆਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।" "ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਦੇਖ ਕੇ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦਾ, ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਛਲ ਨਾਲ ਭੁਲਾਉਂਦਾ, ਅਕ੍ਰਿਤਘਣ, ਸੱਚ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ।" "ਦੋਸਤਾਂ, ਮਾਲਕਾਂ, ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਦੋ-ਮੁੰਹਾ, ਬਹੁਤ ਕਰੂੜ, ਮੈਂ ਸੋਚ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਕਲੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।" "ਮੇਰੀ ਸਾਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ, ਜੋੜੇ ਤੋੜਨ, ਟੋਲੀਆਂ ਮਿਟਾਉਣ, ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੱਦਾਂ ਉਲੰਘਣ ਵਿੱਚ ਸੀ।" "ਮੈਂ ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ-ਵਿੱਚਾਰੇ ਕਰਮ ਕਰਦਾ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਂਝਾ ਰਿਹਾ; ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਪਾਪੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।" "ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਦੋ-ਮੂੰਹਾ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਅਪਮਾਨ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਇਆ; ਮੇਰੇ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪਹਾੜ ਵੀ ਸੁੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਹੋਰ ਵੀ ਸੁਣ, ਹੇ ਰਾਜੇ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ: ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪਾਪ ਤਾਂ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਜੇ ਕੋਈ ਕਸ਼ਤਰੀ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਜਾਂ ਬਾਹਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇ ਜੋ ਭੱਜ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਹਥਿਆਰ ਛੱਡ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਭਰੋਸਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪਿੱਠ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ—" "ਜਾਂ ਕੋਈ ਅਣਪਛਾਤਾ, ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ, ਜਾਂ ਆਖੇ 'ਮੈਂ ਡਰ ਗਿਆ ਹਾਂ'—ਜੇ ਕੋਈ ਕਸ਼ਤਰੀ ਐਸੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਕਰਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਦੇ ਉਲਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਸਾਹਮਣੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਦਾ ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਕਰਵਾ, ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹੋਰ ਰੱਖਦਾ ਤੇ ਹੋਰ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ—" "ਜੋ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਖਿਲਾਫ ਝੂਠੀ ਕਸਮ ਖਾਂਦਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦਾ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ, ਝੂਠੀ ਨਮਰਤਾ ਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ—ਉਹ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਵੈਰ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ, ਵੇਦ, ਆਤਮਾ ਜਾਂ ਧਰਮਾਤਮਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਹੱਤਿਆ ਕਰਤਾ ਹੈ।" "ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਐਸਾ ਸੀ, ਪਰ ਪਖੰਡ ਅਤੇ ਲਾਜ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਚੰਗੀ ਚਾਲ ਵੀ ਵਰਤਦਾ ਸੀ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜੇ, ਮੈਂ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲਿਆ।" "ਫਿਰ ਵੀ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਮੈਂ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਕਰਮ ਵੀ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਜੇ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਿਛਲਾ ਜੀਵਨ ਯਾਦ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਚਿੱਚਿਕਾ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਵਮਾਨਾ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ, "ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਤੂੰ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ?" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਇਸੇ ਉੱਤਮ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਗੌਤਮੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ, ਗਦਾਧਰ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਤੀਰਥ ਹੈ; ਮੈਨੂੰ ਓਥੇ ਲੈ ਚੱਲ, ਹੇ ਧਰਮਾਤਮਾ।" "ਉਹ ਤੀਰਥ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਇਹ ਗੱਲ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਸੁਣੀ ਹੈ।" "ਗੌਤਮੀ ਤੇ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਆਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਐਸਾ ਦੁੱਖ-ਹਰਨ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਪੂਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਉਹ ਤੀਰਥ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" "ਆਪਣੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ; ਬੁਰੇ ਕਰਮ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਮਨ-ਚਾਹੀ ਵਸਤੂ ਕਿਵੇਂ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ?" "ਚਾਹੇ ਜਿੰਨੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਾਂ, ਹੇ ਵੀਰ, ਮੈਂ ਉਹ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਗਦਾਧਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।" "ਜੋ ਅਣਕਹੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ, ਦਇਆ ਤੇ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਘਰ ਹੈ—ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੁਬਾਰਾ ਨਹੀਂ ਵੱਸਦੇ।" "ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂਗਾ।