ਇਹ ਕਥਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਸ਼ਾਕਲਯ ਦੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਨਾਲ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਮੇਰੀ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਾਰਾਹ ਕਰੇ, ਮੇਰੀ ਪਿੱਠ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਛੂਏਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਕਰੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ, ਤੇ ਹਰਣ ਮੇਰੀਆਂ ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੀ। ਵਾਗੀਸ਼ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ, ਧਨ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਮੇਰੇ ਕੰਨਾਂ ਦੀ, ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ। ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ, ਨਾਰਾਇਣ ਹੀ ਮੇਰਾ ਇਕੱਲਾ ਆਸਰਾ ਹੈ।" ਇਹ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਾਕਲਯ ਨੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਪਾਰਸ਼ੁ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਚੱਲ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਨੂੰ ਖਾ ਲੈ, ਹੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਪਾਰਸ਼ੁ, ਹੁਣ ਦੇਰ ਨਾ ਕਰ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਖਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਲਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਦਇਆ ਦਾ ਇਕ ਬੂੰਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਪਾਰਸ਼ੁ ਆਪਣੇ ਨਿਕਲੇ ਹੋਏ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਉਥੇ ਆਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, "ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਫੜੇ ਹੋਏ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪੈਰ, ਸਿਰ, ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਹੱਥ ਹਨ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਵੇਦ ਰੂਪ, ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ, ਤੇ ਬਿਨਾ ਪਿਛਲੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਸਰਾ ਦੇ, ਮੈਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੇ, ਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ।" ਪਾਰਸ਼ੁ ਨੇ ਅੱਗੇ ਆਖਿਆ, "ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਦੇ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ; ਚਾਹੇ ਵੈਰ ਨਾਲ, ਅਗਿਆਨਤਾ ਨਾਲ, ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਜਾਂ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਫਲ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਲੋਹੇ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਸੋਨਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ।" ਰਾਖਸ਼ਸ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਾਕਲਯ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਬੋਲਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਰਸਵਤੀ, ਜੋ ਵਰ ਦਿੰਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਵੀ ਬੋਲੀ, "ਹੇ ਦੈਤਿਆ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਜਲਦੀ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰ; ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ। ਸੁਣ, ਹੇ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਉਹ ਦੇਵੀ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਬਚਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਸਭ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।" ਪਾਰਸ਼ੁ ਨੇ "ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ" ਕਹਿ ਕੇ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ, ਉਹ ਗੰਗਾ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਉਥੇ ਉਸਨੇ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਤੇ ਸ਼ਾਕਲਯ ਦੇ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਪਸਥਿਤ ਸੀ, ਦੇਖਿਆ। ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਧਕਾਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਰਾਜਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਪਾਰਸ਼ੁ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਸ਼ਾਕਲਯ, ਜੋ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ, ਆਖਿਆ, "ਸਿਰਜਣਹਾਰੇ ਦੀ ਜਲਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰ; ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲੇ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ।" ਸਰਸਵਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।" ਉਸਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਪਾਰਸ਼ੁ ਨੇ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਹਰੀ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਹਰੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ, ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ। "ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਉਹ ਸਭ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।" ਸ਼ਾਕਲਯ, ਗੌਤਮੀ, ਸਰਸਵਤੀ ਅਤੇ ਨਰਸਿੰਘ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਮਿਲੇ। ਭਾਵੇਂ ਪਾਰਸ਼ੁ ਦੁਸ਼ਟ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਚਰਨ ਕਮਲਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਰੰਗਧਾਰੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਤੀਰਥ ਸਰਸਵਤ ਤੀਰਥ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਥੇ ਸਨਾਨ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਥਾਂ, ਸ਼੍ਵੇਤ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਵਾਗ, ਵੈਸ਼ਣਵ, ਸ਼ਾਕਲ, ਤੇ ਪਾਰਸ਼ੁ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਕਈ ਤੀਰਥ ਬਣ ਗਏ। ਇਹ ਥਾਂ ਚਿੱਚਿਕਾ ਤੀਰਥ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਸਦੀ ਸੱਚੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ: ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਪਹਾੜ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਗਦਾਧਰ ਭਗਵਾਨ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਚਿੱਚਿਕਾ ਨਾਮਕ ਪੰਛੀ, ਜੋ ਭੇਰੁੰਡਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਾਸਾਹਾਰੀ, ਸਦਾ ਸ਼੍ਵੇਤ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਥਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਾਰੇ ਰੁੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਖਿੜਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਸੇਵਿਤ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਥਾਂ ਸਿੱਧ, ਚਾਰਣ, ਗੰਧਰਵ, ਕਿਨਰ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ; ਨੇੜੇ ਹੀ ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਉਸ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਰੋਗ, ਨਾ ਦੁੱਖ, ਨਾ ਭੁੱਖ, ਨਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਨਾ ਚਿੰਤਾ, ਨਾ ਮੌਤ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਪੂਰਬੀ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਪਵਮਾਨਾ ਸੀ। ਉਹ ਧਰਮਯੁੱਧ ਕਰਤਾ, ਧਨ-ਧਾਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦਾ, ਸੰਗੀਤ, ਨ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਲੈਦਾ। ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਥੱਕ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਰੱਖਤ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਦਰੱਖਤ ਗੌਤਮੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਉੱਗਿਆ ਸੀ, ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਧਰਮ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਰਿਸ਼ੀ ਵਾਂਗ ਸੇਵਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਦੇ ਸਾਏ ਹੇਠ, ਰਾਜਾ ਪਵਮਾਨਾ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤਮ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਤੱਕਣ ਲੱਗਾ। ਉਥੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ, ਦੋ-ਮੂੰਹਾਂ, ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਪੰਛੀ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਗਹਿਰੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਹੇ ਦੋ-ਮੂੰਹਾਂ ਪੰਛੀ? ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਸੋਚ ਵਿਚ ਲੱਗਦਾ ਹੈਂ। ਇਥੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਉਦਾਸ ਹੈਂ?" ਫਿਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਕੁਝ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ, ਚਿੱਚਿਕਾ ਪੰਛੀ ਨੇ, ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਆਹ ਭਰਦਿਆਂ, ਰਾਜਾ ਪਵਮਾਨਾ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ; ਇਹ ਪਹਾੜ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਪਹਾੜ ਖਾਲੀ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਦੁਖੀ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਕਦੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਨਾ ਕਦੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ, ਨਾ ਕਦੇ ਨੀਂਦ, ਨਾ ਆਰਾਮ, ਨਾ ਤਸੱਲੀ।