ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ਾਕਲਯਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਇੱਕ ਅਤਿਥਿ ਆਇਆ। ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਤਿਥਿ ਅਤੇ ਨਿੰਦਕ — ਇਹ ਦੋਨੋ ਸਭ ਦੇ ਸਬੰਧੀ ਹਨ: ਨਿੰਦਕ ਪਾਪ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਤਿਥਿ ਸਵਰਗ ਦਾ ਰਸਤਾ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਥਕੇ ਹੋਏ ਯਾਤਰੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਾਹ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹੋਵੇ, ਘਿਨ ਨਾਲ ਵੇਖੇ, ਉਸ ਦੀ ਧਰਮਤਾ, ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਤੇ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਾਕਲਯਾ ਦੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਪਰਾਸ਼ੂ ਆਇਆ, ਜੋ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, "ਮੈਂ ਥਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ: ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰੇਗਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਖਾਂਵਾਂਗਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ।" ਸ਼ਾਕਲਯਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਦਿੱਤਾ," ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਖਾ ਲਵਾਂਗਾ।" ਪਰਾਸ਼ੂ ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗਾ ਹਾਂ।" ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਨਾ ਤਾਂ ਦੂਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਤੇਰਾ ਵੈਰੀ, ਨਾ ਵੱਡਾ, ਨਾ ਸਫੇਦ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਕੰਗਾਲ; ਬਹੁਤ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਅੰਗ ਸੁੱਕ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਹੋਵੇ; ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤੇ ਤੇਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਖਾਵਾਂਗਾ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ!" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਾਕਲਯਾ ਨੇ ਬੋਲੇ: "ਜੋ ਵੱਡੀਆਂ ਕੁਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਸਦਾ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਭਟਕਾਵਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।" ਫਿਰ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜੋ ਉਚਿਤ ਹੈ, ਕਰ ਲੋ, ਦੋਸਤ; ਪਰ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ: ਜਦੋਂ ਮਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਵੇ, ਤਦ ਵੀ ਵਿਦਵਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋਣ।" "ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਦੇਹ ਵਜਰ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਹਰੀ ਚੌਂਕ-ਚੌਂਕ ਤੇ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਮੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ, ਜਨਾਰਦਨ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਦੀ, ਵਾਰਾਹ ਮੇਰੇ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ, ਕੁੰਭੀਰਾਜ ਮੇਰੀ ਪਿੱਠ ਦੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦੀ, ਹਰਨ ਮੇਰੀਆਂ ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੀ, ਵਾਗੀਸ਼ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ ਦੀ, ਪੰਛੀ-ਦੇਵ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ, ਧਨ ਦੇਵ ਮੇਰੇ ਕੰਨਾਂ ਦੀ, ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਇਣ ਹੀ ਮੇਰਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਆਸਰਾ ਹੈ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸ਼ਾਕਲਯਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾ ਜਾਂ ਖਾ ਲੈ, ਹੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਪਰਾਸ਼ੂ, ਹੁਣ ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ; ਵਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਦਇਆ ਦਾ ਇੱਕ ਬੂੰਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਪਰਾਸ਼ੂ, ਆਪਣੀ ਭਿਆਨਕ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਉਭਰੀ ਹੋਈ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਥਾਂ ਗਿਆ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਾਂਪ, ਚਕਰਾ ਤੇ ਗਦਾ ਫੜੇ ਹੋਏ, ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰ, ਸਿਰ, ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲਾ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।" "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਆਸਰਾ, ਵੇਦ ਰੂਪ, ਸਭ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ, ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਸਰੀਰ ਰਹਿਤ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" "ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਮੇਰਾ ਆਸਰਾ ਬਣ; ਮੈਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੇ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਪ ਨਾਸਕ ਮਾਰਗ ਦੱਸ।" "ਵੱਡਿਆਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਦੇ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ; ਚਾਹੇ ਨਫ਼ਰਤ, ਅਗਿਆਨ, ਸੰਗਤ ਜਾਂ ਅਣਦੇਖੀ ਨਾਲ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਫਲ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।" "ਲੋਹਾ, ਸਿਰਫ਼ ਛੂਹਣ ਨਾਲ, ਸੋਨਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਾਕਲਯਾ, ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਬੋਲੇ; ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਵੀ ਬੋਲੀ। "ਜਲਦੀ, ਹੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰੋ; ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਲਈ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਸਤਿ ਤੋਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ।" "ਸੁਣ, ਹੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਇਸ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਾਰਣ ਹੈ; ਉਹ ਦੇਵੀ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ।" ਪਰਾਸ਼ੂ ਨੇ 'ਤਾਂ ਹੋਵੇ' ਕਿਹਾ, ਤੇ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਵੱਲ ਮੁੱਖ ਕਰਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ, ਦੇਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦਿਵਯ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਜਗਤ ਦੀ ਪਾਲਣਹਾਰ, ਸ਼ਾਕਲਯਾ ਦੇ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਗਤ ਦੀ ਮੰਦਾ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਸਭ ਦੀ ਮਾਂ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ; ਪਰਾਸ਼ੂ, ਨਿਮਰਤਾ ਤੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਦਿਲ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਸ਼ਾਕਲਯਾ, ਉਪਦੇਸ਼ਕ, ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਕ੍ਰਿਤਾ ਦੇ ਰਚਣਹਾਰ ਦੀ ਸਤਿ ਬਿਨਾ ਦੇਰੀ ਕਰ; ਤੇਰੀ ਮਿਹਰ ਨਾਲ, ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲੇ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ।" ਸਰਸਵਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤਾਂ ਹੋਵੇ।" ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਪਰਾਸ਼ੂ ਨੇ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਸਤਿ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਹਰੀ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸਤਿ ਕੀਤੀ; ਫਿਰ ਹਰੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ, ਤੇ ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। "ਜੋ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਉਹ ਸਭ ਹੋਵੇਗਾ।" ਸ਼ਾਕਲਯਾ, ਗੌਤਮੀ, ਸਰਸਵਤੀ, ਤੇ ਨਰਸਿੰਹਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਸਭ ਵਰਦਾਨ ਮਿਲੇ। ਪਰਾਸ਼ੂ, ਜਦ ਕਿ ਵਿਕਾਰੀ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ, ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਾਰੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ 'ਸਰਸਵਤ' ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਸ਼ਵੇਤ ਪਹਾੜ ਤੇ, ਵਾਗਾ, ਵੈਸ਼ਨਵ, ਸ਼ਾਕਲ, ਤੇ ਪਰਾਸ਼ੂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਇਸ ਨੂੰ ਚਿਕਚਿਕਾ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਨਾਸਕ, ਸਭ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਸ ਦੀ ਸੱਚੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵੇਰਵਾ ਕਰਾਂਗਾ: ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਉੱਤਮ ਪਹਾੜ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਉੱਤਰ ਕੰਢੇ ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਗਦਾਧਰ ਦੇਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਚਿਕਚਿਕਾ, ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਭੇਰੁੰਡਾ, ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਵੇਤ ਪਹਾੜ ਤੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਥਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਹਰ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਖਿੜਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ, ਤੇ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹ ਥਾਂ ਸਿੱਧ, ਚਰਣ, ਗੰਧਰਵ, ਕਿਨਨਰ, ਤੇ ਅਪਸਰਾ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਉਸ ਪਹਾੜ ਤੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਿਸੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਕੋਈ ਰੋਗ, ਦੁੱਖ, ਭੁੱਖ, ਪਿਆਸ, ਚਿੰਤਾ ਜਾਂ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ, ਸ਼ਵੇਤ ਪਹਾੜ ਤੇ, ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਸਤਿ ਨਾਲ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸਕ, ਆਤਮਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਮੋਖ ਦਾ ਆਸਰਾ ਬਣ ਗਿਆ।