ਕਦੇ-ਕਦੇ, ਪਾਪੀ ਰਾਕਸ਼ਸ ਪਰਸ਼ੂ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸ਼ਾਕਲਿਆ ਦੇ ਨਿਵਾਸ-ਥਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਪਰਸ਼ੂ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ਾਕਲਿਆ ਕੋਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਫੜਨ ਜਾਂ ਮਾਰਨ ਦੀ ਨੀਅਤ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਦੇ ਸਫਲ ਨਾ ਹੋਈ। ਇਕ ਵਾਰ, ਸ਼ਾਕਲਿਆ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ, ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਬੜੀ ਸੰਭਾਲ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਪਰਸ਼ੂ ਨੇ ਭੁੱਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ—ਕਮਜ਼ੋਰ, ਸਫੇਦ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ, ਥਕਾ ਹੋਇਆ—ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਆਇਆ। ਉਹ ਸ਼ਾਕਲਿਆ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਮੈਨੂੰ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਭੁੱਖਾ ਸਮਝੋ, ਤੇ ਇਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵੀ; ਅਤਿਥੀ-ਸਵਾਗਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਤੁਸੀਂ ਪੂਰਨ ਹੋ, ਹੇ ਆਦਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ।” ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਧਨਵੰਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਤਿਥੀ ਆਪਣੇ ਘਰੋਂ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਜਿੰਦਾਂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਮਰੇ ਹੋਏ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਖਾਣ ਲਈ ਬੈਠਾ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਵੀ ਆਪਣੇ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਜੇ ਉਹ ਅਤਿਥੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਦਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਾਕਲਿਆ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਦੇਵਾਂਗਾ,” ਤੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸੀਟ ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਲ੍ਹਾ (axe) ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਸ਼ਾਕਲਿਆ ਦੀ ਪੂਰੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ। ਹੱਥ ਧੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਰਸ਼ੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਛਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੂਰੋਂ ਆਇਆ, ਥਕਾ ਹੋਇਆ; ਜਦ ਉਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਉਲਟ।” “ਅਤਿਥੀ ਤੇ ਨਿੰਦਕ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸਭ ਦੇ ਸਬੰਧੀ ਹਨ; ਨਿੰਦਕ ਪਾਪ ਲੈ ਜਾਂਦਾ, ਅਤਿਥੀ ਸਵਰਗ ਦਾ ਰਾਹ ਦਿੰਦਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਰਾਹ ਤੇ ਆਏ ਹੋਏ ਥਕੇ ਯਾਤਰੀ ਨੂੰ ਤਿਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਵੇਖੇ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਧਰਮ, ਯਸ਼ ਤੇ ਵਾਧਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” “ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਥਕਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰੋ, ਮੈਂ ਖਾਵਾਂਗਾ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ।” “ਦਿੱਤਾ,” ਸ਼ਾਕਲਿਆ ਨੇ ਆਖਿਆ। “ਖਾਓ,” ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਤਦ ਪਰਸ਼ੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਨਾ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਤੁਹਾਡਾ ਵੈਰੀ, ਨਾ ਬੁਜ਼ੁਰਗ, ਨਾ ਸਫੇਦ ਵਾਲਾਂ, ਨਾ ਕਮਜ਼ੋਰ; ਬਹੁਤ ਸਾਲ ਹੋ ਗਏ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਰਾਖੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਅੰਗ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਕ ਰਹੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਖਾਵਾਂਗਾ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਾਕਲਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜੋ ਵੱਡੀਆਂ ਕੁਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਵਚਨ-ਬੱਧਤਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।” “ਜੋ ਉਚਿਤ ਹੈ, ਕਰੋ, ਦੋਸਤ; ਪਰ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ: ਜਦੋਂ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਵਿਦਵਾਨ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਾਭਕਾਰੀ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਵਜਰ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਹਰੀ ਮੇਰੀ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਸੋਂ ਰਾਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਮੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰੇ, ਜਨਾਰਦਨ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰੇ।” “ਵਰਾਹ ਮੇਰੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰੇ, ਕਛੂਏ ਦਾ ਰਾਜਾ ਮੇਰੀ ਪਿੱਠ ਦੀ; ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦੀ, ਅਤੇ ਹਿਰਨ ਮੇਰੀਆਂ ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੀ। ਵਾਗੀਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ ਦੀ, ਪੰਛੀ-ਦੇਵ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ, ਧਨ-ਦੇਵ ਮੇਰੇ ਕੰਨਾਂ ਦੀ, ਸ਼ਿਵ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਸੋਂ; ਹਰ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਇਣ ਹੀ ਮੇਰਾ ਇਕੱਲਾ ਆਸਰਾ ਹੈ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸ਼ਾਕਲਿਆ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾਓ ਜਾਂ ਖਾ ਲੋ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਪਰਸ਼ੂ, ਹੁਣ ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰੋ।” ਇਸ ਤੇ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਖਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ; ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਦਇਆ ਦਾ ਇਕ ਬੂੰਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਆਪਣੀ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਚਿਹਰਾ ਕਰਕੇ, ਪਰਸ਼ੂ ਉਸ ਥਾਂ ਗਿਆ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ: “ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ; ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰ, ਸਿਰ, ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਆਸਰਾ, ਵੇਦ-ਸਰੂਪ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ, ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਤੁਹਾਡਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ ਸੀ।” “ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਨੂੰ ਆਸਰਾ ਦਿਓ; ਮੈਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦਿਓ, ਹੇ ਮਹਾਨ-ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਪ-ਨਾਸਕ ਮਾਰਗ ਦੱਸੋ।” “ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਦੇ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਚਾਹੇ ਵੈਰ, ਅਗਿਆਨ, ਸੰਗ, ਜਾਂ ਅਲੋੜੀ ਨਾਲ ਹੋਵੇ, ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਲੋਹਾ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਸੋਨਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਾਕਲਿਆ, ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਬੋਲਿਆ; ਸਰਸਵਤੀ, ਜੋ ਵਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਵੀ ਬੋਲੀ। “ਜਲਦੀ, ਹੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰੋ; ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਸਤਿ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ। ਸੁਣੋ, ਹੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਦੇਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਇਹ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।” “ਅਜਿਹਾ ਹੋਵੇ,” ਕਹਿ ਕੇ, ਪਰਸ਼ੂ ਨੇ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਇਕਾਗਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਗੰਗਾ ਵੱਲ ਮੁੰਹ ਕਰਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਉਸਨੇ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇਵ-ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦਿਵਯ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪਾਲਣਹਾਰ, ਸ਼ਾਕਲਿਆ ਦੀ ਗੱਲਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮੂੜਤਾ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਸਭ ਦੀ ਮਾਂ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਪਰਸ਼ੂ, ਨਿਮਰ ਦਿਲ ਨਾਲ, ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਕਲਿਆ, ਅਧਿਆਪਕ, ਆਖਦਾ ਹੈ: “ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰੋ, ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰੋ; ਤੁਹਾਡੇ ਉਪਕਾਰ ਨਾਲ, ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲੇ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੋ।” ਸਰਸਵਤੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਅਜਿਹਾ ਹੋਵੇ।” ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਪਰਸ਼ੂ ਨੇ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਸਤਿ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਹਰੀ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸਤਿ ਕੀਤੀ; ਫਿਰ ਹਰੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਜੋਂ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। “ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਉਹ ਸਭ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ।