ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀਆਂ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ, ਉਹ ਮੁੜ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਆਦਰਯੋਗ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਰਤ ਆਇਆ। ਉਥੇ ਆ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਮੁੱਖ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਅਤਿ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਯਜਨ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ, ਨਾ ਸੁਣਦਾ, ਨਾ ਵੇਖਦਾ—ਉਹ ਸਦਾ ਉਦਾਸ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਮੁੱਖ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਸਮਝਦਾਰੀ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਮੌਤ ਦੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚੋਂ ਜਗਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਉਹ ਹੁਣ ਮਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ, ਦੁੱਖ ਨਾ ਕਰ। ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਕੋਈ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਤੇਜ਼ ਤਾਕਤ ਤੈਨੂੰ ਨਾ ਛੂਹੇ। ਤੂੰ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਉਹ ਸਿਆਲਾਂ ਵਰਗੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦੁਖ ਨਾ ਕਰ।" "ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਵਲੋਂ ਠੱਗਿਆ ਨਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ? ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਫਿਤਰਤ ਵਿੱਚ ਛਲ, ਕਠੋਰਤਾ, ਚੰਚਲਤਾ ਤੇ ਚਤੁਰਾਈ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਸਮੇਂ ਵਲੋਂ ਨਾਸ਼ ਨਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ? ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਆਦਰ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕਿਆ ਹੋਵੇ? ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਭਾਗ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਭਟਕਿਆ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਔਰਤਾਂ ਵਲੋਂ ਹਾਨੀ ਨਾ ਝੱਲੀ ਹੋਵੇ? ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਮੋਹ ਵਿਚ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਜਗਤ ਸੁਪਨੇ ਜਾਂ ਮਾਇਆ ਵਾਂਗ ਹੈ।" "ਕਿਸ ਲਈ ਔਰਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹਨ? ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ, ਹੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਜਨ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਦੂਰ ਕਰ। ਸ਼ਿਵ, ਵਿਸ਼ਣੁ ਜਾਂ ਗੰਗਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਖੀ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾਈ। ਆਇਲ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿਚ ਅਤਿ ਉੱਚਾ ਸੀ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਟਿਕ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਉਸਨੇ ਬੜੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ, ਜਨਾਰਦਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸੂਰਜ, ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਜੇ ਕੋਈ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਤੀਰਥ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਜੀਵ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਕਿਸ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ? ਜੋ ਕੋਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ, ਗੌਤਮੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਰਹਿੰਦਾ, ਜਿਸਨੇ ਪਰਮ ਸ਼ਰਧਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰੀ ਮੋਹ ਤੋਂ ਹਟ ਗਿਆ—ਉਹ ਬਹੁਤ ਯਜਨ ਕਰਦਾ, ਪੰਡਤਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਵੈਦਿਕ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਟਾਪੂ ਬਣ ਗਿਆ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਯਜ੍ਞਦਵੀਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਰਵਸ਼ੀ ਉਥੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਭੀ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਟਾਪੂ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਣਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਯਜਨਾਂ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਉਥੇ ਪੁੰਨ ਕਰਮ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਵੈਦਿਕ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਆਇਲਤੀਰਥ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੁਰੂਰਵਾ ਵੀ। ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਨਦੀ ਦੇ ਵੰਡ ਦਾ ਸਥਾਨ ਵੀ ਹੈ। ਆਇਲ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕੋਈ ਵੰਡ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਪਰ ਉਰਵਸ਼ੀ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ, ਇਹ ਪੂਰਾ ਵੰਡ ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਵਲੋਂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੈਨਲ ਦਾ ਵੰਡ ਦਿੱਖ ਅਤੇ ਅਦਿੱਖ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਸੱਤ ਸੌ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ ਹਨ। ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਸਭ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਚੈਨਲ ਦੇ ਵੰਡ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਉਹਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਇੱਥੇ ਜਾਂ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਘਾਟਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਹ ਸਭ ਉੱਚਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਨੰਦੀਤਟ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਤੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਹੇ ਨਾਰਦ। ਅਤ੍ਰਿ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਨੇ ਸਾਰੇ ਵੇਦ ਅਤੇ ਧਨੁਰਵੈਦ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹ ਲਏ। ਜੀਵ ਤੋਂ ਸਾਰਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਆਦਰ ਕਰਾਂਗਾ।" ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਿਯ ਤਾਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਤੀ ਵਰਗੀ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ।" ਫਿਰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਤਾਰੇ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਲਿਆ। ਇੱਛਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸਨੇ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਲਿਆ। ਪਰ ਉਹ ਤਾਰਾ, ਜੋ ਧੀਰਜ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਤੇ ਆਤਮ-ਸਯੰਮੀ ਸੀ—ਜਦ ਤੱਕ ਪੁਰਖ ਔਰਤ ਦੀ ਲੋਭ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਨਾਹ ਫਸੇ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਲੰਮੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ। ਪਰ ਜਦ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਰੂਪ ਵੇਖ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਕਿਸ ਦਾ ਮਨ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਫਸਦਾ? ਇਸ ਲਈ, ਚੰਗੀ ਕੁਲ ਦੀ ਔਰਤ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਪਤਿਤਾ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਕੰਮ ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਸਹਾਇਕਾਂ ਵਲੋਂ ਫੜੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਉੱਥੋਂ ਚਲੀ ਜਾਵੇ। ਜਦ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੇ ਇਹ ਗਲਤ ਕੰਮ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਉੱਤੇ ਕੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ। ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਿਯ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ ਸਹਿ ਸਕਦਾ? ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੇ ਵੀ ਤਾਰਾ ਲਈ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨਾਂ ਤਾਂ ਸ਼ਾਪਾਂ ਨਾਲ, ਨਾਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ, ਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ; ਨਾਂ ਹੀ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੇ ਉਚਾਰੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ। ਫਿਰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੇ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਲਿਆ, ਬਹੁਤ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਉਸਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ, ਅਤੇ ਡਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਰੋਹਿਣੀ ਦਾ ਵੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਨਾ ਤਾਂ ਦੇਵਤਾ, ਨਾ ਗੁੱਸਾ, ਨਾ ਸ਼ਾਪ, ਨਾ ਮੰਤ੍ਰ, ਨਾ ਰਾਜੇ, ਨਾ ਰਿਸ਼ੀ, ਨਾ ਸਮਝੌਤਾ, ਵੰਡ ਜਾਂ ਸਜ਼ਾ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਹਰਾ ਸਕੇ। ਜਦ ਗੁਰੂ ਹਰ ਚੇਸਟਾ ਕਰਨ ਤੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਮੁੜ ਨਾ ਲੈ ਸਕਿਆ, ਤਾਂ ਜੀਵ ਨੇ ਨੀਤੀ ਦਾ ਰਸਤਾ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਿਅਕਤੀ, ਆਦਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਅਪਮਾਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਆਪਣਾ ਹਿੱਤ ਲੱਭਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਆਪਣਾ ਹਿੱਤ ਖੋ ਦੇਣਾ ਮੂਰਖਤਾ ਹੈ। ਜੋ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਮੂੜ ਹਨ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਿਸਚੈ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ। ਕਵੀ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੇ, ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਉਹ ਆਇਆ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ।