ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ-ਕੰਢੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰਪਣ ਦਾ ਸਥਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ "ਸੌ ਮਿਲੀਅਨ ਘਾਟ" ਤੇ, ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਪਿਤਰ ਤਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਅਣਗਿਣਤ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਚਾਲੀ-ਨੌ (ਉਨੰਜਾ) ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਹਰ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਬੜੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਰਸਿੰਹ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਰੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੈਤ੍ਯ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੇ ਵੱਲ-ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਅਜਿੱਤ ਸੀ। ਪਰ ਉਸਦਾ ਮਨ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੁੱਤ੍ਰ, ਜੋ ਹਰੀ ਦਾ ਭਗਤ ਸੀ, ਵੱਲ ਨਫਰਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਹਰੀ ਨੇ ਸਭ ਥਾਵਾਂ-ਵਿਆਪਕ ਨਰਸਿੰਹ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਭਾ ਦੇ ਇੱਕ ਸਤੰਭ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਵੀ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਨਰਸਿੰਹ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਦੈਤ੍ਯ ਮਾਰ ਮੂਲੇ। ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਨਰਸਿੰਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਇਆ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਦੈਤ੍ਯ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ, ਨਰਸਿੰਹ ਨੇ ਜੰਗਲਾਂ, ਪਿੰਡਾਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ, ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੈਤ੍ਯਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਦੇ ਨਖ਼ ਵਜਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਪੱਕੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਸਦੀ ਜਟਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਹਵਾ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ, ਤੇ ਤੇਜਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਦੈਤ੍ਯ ਮਾਰ ਮੁਕਾ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਨਰਸਿੰਹ, ਜਦੋਂ ਦੈਤ੍ਯਾਂ ਦੇ ਜਨਮ-ਚੀਖਾਂ ਵਰਗਾ ਗੱਜਦਾ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਚੱਟਾਂ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਹਿਲਚਲ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਅਨੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇੰਝ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੈਤ੍ਯ ਮਾਰ ਕੇ, ਹਰੀ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ, ਡੰਡਕ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵੈਰੀ ਅੰਬਰਿਆ ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਦੈਤ੍ਯ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੀ ਚਰਨ-ਕਮਲ ਵਿੱਚੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮਨ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਜਿੱਤ ਯੋਧਾ ਸੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਬਲ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ, ਰੋਮਾਂ-ਕੰਪਾਉਣ ਵਾਲੀ ਜੰਗ ਹੋਈ। ਹਰੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੈਤ੍ਯ ਪੁੱਤ੍ਰ ਵਿਚਕਾਰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੇ ਅਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ। ਆਖ਼ਰ, ਹਰੀ ਨੇ ਉਸ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੰਗਾ ਉੱਤੇ ਨਰਸਿੰਹ ਤੀਰਥ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ ਸਨਾਨ, ਦਾਨ ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਤੇ ਕਲੇਸ਼ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤੀਰਥ ਸਦਾ ਸਭ ਪਾਸੇ ਰੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਬੁਢਾਪਾ ਤੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਦਾ ਕੋਈ ਤੁਲ ਨਹੀਂ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤੀਰਥ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਨਰਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਸਵਰਗ, ਧਰਤੀ ਜਾਂ ਪਾਤਾਲ ਹੋਵੇ, ਨਰਸਿੰਹ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਇੱਥੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਅੱਠ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ ਹਨ। ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਰ ਇੱਕ ਤੀਰਥ ਅਕੇਲਾ ਹੀ ਕਰੋੜਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈ ਲਵੇ, ਉਸਦੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਨਰਸਿੰਹ ਆਪ ਸਦਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਉਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦਾ ਫਲ ਕੌਣ ਵਰਣਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਿਵੇਂ ਨਰਹਰੀ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ, ਉਵੇਂ ਨਰਸਿੰਹ ਤੀਰਥ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਤੀਰਥ ਨਹੀਂ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਿਸ਼ਾਚ ਤੀਰਥ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ, ਆਪਣੀ ਪਿਸ਼ਾਚੀ ਦਸ਼ਾ ਕਰਕੇ, ਮੁਕਤੀ ਪਾਈ। ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸੁਯਵੱਸਯਾ ਦਾ ਪੁੱਤ੍ਰ, ਜੀਗਰਤੀ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਉਹ ਕੁਟੰਬ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੱਧਲਾ ਪੁੱਤ੍ਰ, ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਪ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ, ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਲਈ ਇਕ ਖ਼ਤਰੀ ਨੂੰ ਯਜ੍ਯ ਵਿੱਚ ਬਲੀ ਦੇਣ ਲਈ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਚਾਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਹਰ ਪਾਪ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ, ਵੰਡ-ਵਿਚਾਰਕ ਬਣ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਦੌਲਤ ਲਈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਭਾਰੀ ਤੇ ਅਸਧਾਰਣ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ, ਜਦ ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ। ਪਿਛਲੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦਾ ਭੋਗਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਯਮ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦੂਤਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੂਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਅਖੀਰਕਾਰ ਇੱਕ ਡਰਾਉਣੇ ਪਿਸ਼ਾਚ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਸੁੱਕੇ ਲੱਕੜਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਸੁੰਨੇ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਧੀਆਂ, ਪੁੱਤਰ, ਜ਼ਮੀਨ, ਘੋੜੇ ਜਾਂ ਗਾਂ ਵੇਚਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲੋਕ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਨਰਕ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਯਮ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਦੂਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤੰਗ ਹੋ ਕੇ, ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵਿੱਚ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਰੋ ਰੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜੀਗਰਤੀ ਦਾ ਮੱਧਲਾ ਪੁੱਤ੍ਰ ਰਸਤੇ ਤੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਿਸ਼ਾਚ ਦੀ ਰੋਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਪੁੱਤਰ ਵੇਚਣ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਜੀਗਰਤੀ ਦੇ ਪਾਪ ਸਾਰੇ ਉੱਤੇ ਆ ਗਏ। ਫਿਰ, ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਪ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਜੋ ਇੰਨਾ ਪੀੜਤ ਹੈਂ?" ਜੀਗਰਤੀ ਨੇ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਪ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹਾਂ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਇਹ ਡਰਾਉਣਾ ਜਨਮ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪਕਾਇਆ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹਾਂ। ਐਹੋ ਜਿਹਾ ਹਾਲ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਜੀਗਰਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤ੍ਰ ਨੇ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਪਿਤਾ ਜੀ, ਇਹ ਸਿਰਫ ਮੇਰੀ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਨਰਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਵਰਗ ਪਹੁੰਚਾਵਾਂਗਾ।" ਇਹ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਕੇ, ਗਾਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤ੍ਰ, ਜੋ ਪੁੱਤਰਤਾ ਪਾ ਚੁੱਕਾ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਲਈ ਉੱਚ ਲੋਕ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਗੰਗਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ। ਜੋ ਜੀਵ ਅਨੰਤ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਮੋਹ ਦੇ ਮਹਾਂਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਰਿਸ਼ੀ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ, ਜਲਦੀ ਗੌਤਮੀ (ਗੋਦਾਵਰੀ) ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਗਿਆ, ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਤ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਚ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਜਲ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਕਰਮ ਨਾਲ, ਜੀਗਰਤੀ ਤੁਰੰਤ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਦਿਵ੍ਯ ਵਾਹਨ ਤੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ੍ਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਗੰਗਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਅਤੇ ਹਰੀ, ਸ਼ੰਭੂ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।