ਪੁਰੁ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਬੁੱਢਾਪੇ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਪਿਤਾ ਜੀ, ਸਰੀਰ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਬਦਲਾਵ ਰੋਕਣੇ ਔਖੇ ਹਨ।" ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਸਮਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਬੁੱਢਾਪਾ ਹਰ ਜੀਵ ਨੂੰ ਸਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਇਹ ਬੁੱਢਾਪਾ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਪੁਰੁ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, "ਸਰੀਰ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਮੌਤ ਵੀ ਉਸ ਪਾਪ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਛੱਡ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਬੁੱਢਾਪੇ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਪੁਰੁ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲੋਂ ਉੱਠ ਗਿਆ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਉੱਚੇ ਤੀਰ, ਗੌਤਮੀ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਉੱਚੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਪੁਰੁ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੰਗ, ਕੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?" ਪੁਰੁ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਜੋ ਬੁੱਢਾਪਾ ਆਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦੇਵੋ; ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਸ਼ਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿਉ।" ਭਗਵਾਨ ਨੇ "ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ" ਕਹਿ ਕੇ, ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਬੁੱਢਾਪਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹ ਥਾਂ ਬੁੱਢਾਪੇ ਤੇ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਬਣ ਗਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਸਿਰਫ ਚਿਤਾਵਨੀ ਨਾਲ ਵੀ ਅਕਾਲ ਬੁੱਢਾਪਾ ਤੇ ਹੋਰ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਥਾਂ ਕਾਲੰਜਰ, ਯਯਾਤ, ਨਹੁਸ਼, ਪੌਰ, ਸ਼ੌਕ੍ਰ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮੀਸ਼ਠਾ ਆਦਿ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਅਜਿਹੇ 108 ਤੀਰਥ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਇਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ, ਸੁਣਨਾ ਅਤੇ ਪਾਠ ਕਰਨਾ, ਹਰ ਪਾਪ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭੋਗ ਤੇ ਮੋਖ ਦੋਵੇਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਜੋੜੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ, ਜਿੱਥੇ ਸਿਰਫ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਬੰਦਾ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਥੇ ਮੋਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਪੁਰਸ਼ ਜਾਂ ਸੁਚਰਿਤ੍ਰਾ ਔਰਤ, ਜੋ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਕਰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਔਰਤ ਆਪਣੀ ਮਾਸਿਕ ਧਾਰਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੋਖ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਬਾਂਝ ਔਰਤ ਵੀ, ਜੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਰਹਿ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਝੂਠੀ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਅਪਸਰਾ-ਜੋੜੇ ਤੀਰਥ ਦਾ ਨਾਮ ਕਿਵੇਂ ਪਿਆ, ਇਹ ਹੁਣ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਡਾ ਵਿਰੋਧ ਹੋਇਆ। ਗਾਧੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਵ੍ਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਮੈਨਕਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਗੰਗਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਭੇਜਿਆ, "ਜਾ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਭੰਗ ਕਰ।" ਇੰਦਰ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਮੈਨਕਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਭੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਧੀ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਚਲੀ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਮੈਨਕਾ ਚਲੀ ਗਈ, ਗਾਧੀ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਥਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਗਿਆ। ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਗੰਗਾ ਤੇ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਕਾਲੰਜਰ ਤੇ ਹਰਾ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ; ਉੱਥੇ ਇੰਦਰ ਨੇ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਫਿਰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਤਦ ਉਰਵਸ਼ੀ, ਮੇਨਾ, ਰੰਭਾ ਤੇ ਤਿਲੋਤਮਾ, ਡਰੀ ਹੋਈਆਂ ਤੇ ਕੰਬਦੀਆਂ, ਕਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ ਕਿ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਗੀਆਂ; ਫਿਰ ਸ਼ਚੀਪਤੀ ਨੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸਭ ਮਹਾਨ ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, "ਅਸੀਂ ਗਾਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੋਲ ਜਾਵਾਂਗੀਆਂ, ਜੋ ਤਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਚ, ਗੀਤ, ਸੋਭਾ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਭੰਗ ਕਰਾਂਗੀਆਂ।" ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ, ਮੁਸਕਾਨ, ਬੋਲ ਅਤੇ ਚਲਾਕੀ ਵਿੱਚ ਕਾਮਦੇਵ ਵੱਸਦਾ ਹੈ—ਕੌਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਦੋਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਤਪ ਵਿਚ ਲੀਨ ਦੇਖਿਆ। ਉਹ ਮੌਤ ਵਰਗੇ ਅਟੱਲ ਸਨ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਧੂਰਜਟੀ ਵਾਂਗ ਖੜੇ; ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਦੂਰ ਖੜੀਆਂ ਨਾਚ, ਗੀਤ ਤੇ ਚਾਪਲੂਸੀ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ; ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। "ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਵਿਗੜਿਆ ਵਿਹਾਰ ਵੇਖ ਕੇ ਕੌਣ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ?" ਇੰਦਰ ਉੱਤੇ ਹੱਸ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, "ਤੁਸੀਂ ਤਰਲ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋ ਜਾਵੋ।" "ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਭਜਾਉਣ ਆਈਆਂ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਹੌਲੀ ਹੋ ਜਾਵੋ;" ਪਰ ਫਿਰ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਤੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਆਪਣੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ, ਗੰਗਾ ਨਾਲ ਮਿਲੀਆਂ, ਤਾਂ ਉਸ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤੁਰੰਤ ਦਰਿਆ ਬਣ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਅਪਸਰਾ-ਜੋੜਾ ਦੋ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਾਪ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਆਸੁ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਹੋਇਆ। ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਥਾਂ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਭੋਗ ਤੇ ਮੋਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਉੱਥੇ ਹੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਕੋਟਿਤੀਰਥ ਨਾਮਕ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਕੋਟੀਸ਼ਵਰ ਦੇਵਤਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਕਰੋੜਾਂ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਦੋ ਕਰੋੜ ਤੀਰਥ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਮੰਗਲ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਹੋਈ ਕਥਾ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਕਣ੍ਵ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਬਾਹਲਿਕਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਕਣ੍ਵ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ, ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਸੀ; ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਯਜਨਾਂ ਤੇ ਹੋਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਗੌਤਮੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਸਵੇਰੇ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦਿੰਦਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਿਚ ਹਵਨ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ, ਕਦੇ ਕਦੇ ਹੋਮ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦਾ; ਅਤੇ ਜਦ ਉਹ ਜਗਾਈ ਹੋਈ ਅੱਗ ਵਿਚ ਆਹੁਤੀ ਪਾਉਂਦਾ, ਤਦ...