ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ ਦੀ ਧੀ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਵੀ ਰਾਜਾ ਯਯਾਤੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਯਯਾਤੀ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ, ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਚਾਰਯ ਦੀ ਧੀ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜਣਮੇ—ਯਦੁ ਅਤੇ ਤੁਰਵਸੁ—ਜੋ ਦਿਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਸਨ। ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਵੀ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਜਣਮੇ, ਜੋ ਰੂਪ ਤੇ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਸਨ। ਯਯਾਤੀ ਅਤੇ ਦੇਵਯਾਨੀ ਤੋਂ ਦੋ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ—ਦ੍ਰੁਹਯੁ ਅਤੇ ਅਨੁ—ਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਪੁਰੂ ਵੀ ਹੋਏ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਨਾਨਾ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾ ਵਰਗੇ ਹੀ ਆਕਾਰ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰ, ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਇੱਕ ਦਿਨ, ਦੇਵਯਾਨੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਚਾਰਯ ਕੋਲ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੰਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਬੇਨਸੀਬ ਹਾਂ—ਮੇਰੇ ਸਿਰਫ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਸੇਵਕਾ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਮੇਰਾ ਹਿਰਦਾ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੋ ਅਨਿਆਇ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਮਰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਤਕਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਅਪਮਾਨ ਨਾਲ ਜੀਉਣਾ ਮੌਤ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਦੁੱਖਦਾਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।” ਪੁੱਤਰੀ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਚਾਰਯ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਯਯਾਤੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ ਤੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਮੇਰੀ ਧੀ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਅਨਿਆਇ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਬੁੱਢਾਪਾ ਆਵੇਗਾ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇੱਛਾ ਵਿਆਕੁਲ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਨਾ ਤਾ ਭੋਗ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਸਿਰਫ ਲੋਭ ਤੇ ਆਹਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਫਸਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਬੁੱਢਾਪਾ ਜੀਉਂਦੇ ਜੀ ਮੌਤ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਇਹ ਬੁੱਢਾਪਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।” ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਚਾਰਯ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਕਦੇ ਅਪਮਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਗੁੱਸਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਹੀ ਅਧਰਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਸਿਰਫ ਅਧਰਮੀ ਨੂੰ ਹੀ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਜਦ ਕਿ ਮੈਂ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ? ਦੇਵਯਾਨੀ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਝੂਠਾ ਦੋਸ਼ ਲਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਗਿਆਨੀ ਵੀ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸਾ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” ਯਯਾਤੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਚਾਰਯ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਹੋਈਆਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੁਣ ਮੈਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਕਿੱਦਾ ਅਨਿਆਇ ਹੋਇਆ। ਮੈਂ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ। ਪਰ ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ—ਪਰ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ: ਜੇ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਬੁੱਢਾਪਾ ਕਿਸੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਵਰ ਤੋਂ ਉਹ ਬੁੱਢਾਪਾ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਲੱਗ ਜਾਵੇ।” ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸੱਸੁਰ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਚਾਰਯ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਜੇ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਬੁੱਢਾਪਾ ਲੈ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹੀ ਰਾਜਾ ਬਣੇ, ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਮਰਜ਼ੀ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਨਾ ਮੰਨੇ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਸਕਾਂ।” ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਚਾਰਯ ਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਤਦ ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਯਦੁ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, “ਯਦੁ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਇਆ ਬੁੱਢਾਪਾ ਤੂੰ ਲੈ ਲੈ। ਤੂੰ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ, ਸਮਝਦਾਰ ਹੈਂ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈਂ। ਪੁੱਤਰ ਉਹੀ ਹੈ ਜੋ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨੇ।” ਪਰ ਯਦੁ ਨੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ। ਫਿਰ ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਤੁਰਵਸੁ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਤੁਰਵਸੁ ਨੇ ਵੀ ਬੁੱਢਾਪਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਦ੍ਰੁਹਯੁ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਪਰ ਦ੍ਰੁਹਯੁ ਨੇ ਵੀ ਬੁੱਢਾਪਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਮਨਾਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਅਨੁ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਬੁੱਢਾਪਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ। ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਪੁਰੂ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਪੁਰੂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪਿਤਾ ਦਾ ਬੁੱਢਾਪਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਜਦ ਤੱਕ ਯਯਾਤੀ ਖੁਸ਼ ਰਿਹਾ, ਪੁਰੂ ਨੇ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਭੋਗੇ। ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਸਾਰੇ ਭੋਗ ਭੋਗ ਕੇ ਸੰਤੋਖ ਪਾ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਪੁਰੂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਮਾਣ ਲਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈ, ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਬੁੱਢਾਪਾ ਮੁੜ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇ।” ਪੁਰੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਇਹ ਬੁੱਢਾਪਾ ਛੱਡ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਜੋ ਬੁੱਢਾਪਾ ਵਕਤ ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਜੀਵ ਨੂੰ ਸਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਇਹ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਲਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਮੌਤ ਵੀ ਉਸ ਪਾਪ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਹੈ, ਜੋ ਲੈ ਕੇ ਛੱਡ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਤਪ ਕਰਕੇ ਇਸ ਬੁੱਢਾਪੇ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਾਂਗਾ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਪੁਰੂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਉੱਚੇ ਤਟ ਤੇ, ਗੌਤਮੀ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਗਿਆ ਤੇ ਉਥੇ ਵੱਡਾ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਤੇ ਪੁਰੂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਮੰਗ, ਕੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?” ਪੁਰੂ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, “ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਮੈਨੂੰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ ਬੁੱਢਾਪਾ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵੋ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਵਲੋਂ ਲਾਏ ਸ਼ਾਪ ਵੀ ਮੁਕਾ ਦੇਵੋ।” ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੈਥੋਂ ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਰੂ ਦਾ ਸ਼ਾਪ ਵਾਲਾ ਬੁੱਢਾਪਾ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਥਾਂ ਬੁੱਢਾਪੇ ਤੇ ਰੋਗ ਨਾਸ਼ਕ ਤੀਰਥ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਸਿਰਫ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਅਕਾਲ ਬੁੱਢਾਪਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਕਲੰਜਰ, ਯਯਾਤਾ, ਨਹੁਸ਼ਾ, ਪੌਰਾ, ਸ਼ੌਕ੍ਰਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਆਦਿ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਐਸੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਜੋ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੌ ਅੱਠ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਰ ਤੀਰਥ ਹਰ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।