ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਪੂਰਨਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਕਰਮ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਚ ਵਿਅਪਕ ਹੈ—ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਗਿਆਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਯਜਨ, ਯੋਗ ਦੀ ਅਭਿਆਸ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ—ਇਹ ਸਭ ਕਰਮ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਜੀਵ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਕਰਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ, ਕੇਵਲ ਕਰਮ ਹੀ ਕਾਰਣ ਹੈ; ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ ਮੋਹ-ਭਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਚਲਣ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਅੰਤਮ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ: ਲੋਕ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮਾਰਕੰਡਾ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਕੇ—ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਕੰਡਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ, ਜੋ ਗੰਗਾ ਦੇ ਉੱਤਰ ਕਿਨਾਰੇ ਹੈ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ, ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸਾਫ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸਦਾ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਪਵਿੱਰਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਪ੍ਰੀਤਮ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇੱਥੇ ਅਠਾਨਵੇਂ ਤੀਰਥ ਹਨ; ਇਹ ਵੀ ਵੈਦ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਿਆ। ਹੁਣ, ਦੂਜੇ ਤੀਰਥ ਵੱਲ ਜਾ, ਜਿੱਥੇ ਕਾਲੰਜਰ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਯਯਾਤੀ, ਨਹੁਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਇਕ ਵੱਡਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਇੰਦ੍ਰ ਵਾਂਗ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ, ਦੋਵੇਂ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ। ਵੱਡੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਦੇਵਯਾਨੀ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਦੀ ਸੁਭਾਗੀ ਧੀ ਸੀ; ਦੂਜੀ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਦੇਵਯਾਨੀ, ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਉੱਚ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਯਯਾਤੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੁਲ ਦੀ ਸੀ। ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ ਦੀ ਧੀ, ਵੀ ਯਯਾਤੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ। ਉਸ ਨੇ ਯਦੁ ਅਤੇ ਤੁਰਵਸੁ ਨੂੰ ਜਣਿਆ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸਨ; ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸਨ। ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੇ ਰਾਜਾ ਯਯਾਤੀ ਅਤੇ ਦੇਵਯਾਨੀ ਤੋਂ ਦੋ ਪੁੱਤਰ—ਦ੍ਰੁਹਯੁ ਤੇ ਅਨੁ—ਤੇ ਪੁਰੁ ਵੀ ਜਣੇ, ਜੋ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਵਾਂਗ ਸਨ। ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਇੰਦ੍ਰ, ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਸਨ। ਪਰ, ਇੱਕ ਵਾਰ, ਦੇਵਯਾਨੀ ਉਦਾਸ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਭ੍ਰਿਗੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਂ ਅਭਾਗੀ ਹਾਂ ਤੇ ਮੇਰੇ ਦੋ ਹੀ ਬੱਚੇ ਹਨ, ਮੇਰੀ ਦਾਸੀ, ਜੋ ਭਾਗਵਤੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਹਨ, ਪਿਤਾ।" ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਮੈਂ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ ਹਾਂ; ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਜੋ ਅਨਿਆਇਤ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਹੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਆਚਾਰਯ। ਉੱਚ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਤੋਂ ਮੌਤ ਚੰਗੀ ਹੈ। ਪੁਤਰੀ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਯਯਾਤੀ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ: "ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਧੀ ਨਾਲ ਜੋ ਵੱਡਾ ਅਨਿਆਇਤ ਕੀਤਾ, ਰਾਜਾ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ।" ਜਿਹੜਾ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਪੀੜਤ ਹੈ, ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਤਿਆਗ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਾਲਚ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸਮਝ ਆਹਾਂ ਤੇ ਸਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬੁੱਢਾਪਾ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਜੀਵਤ ਮੌਤ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਤੁਰੰਤ ਜਾ ਕੇ, ਇਹ ਬੁੱਢਾਪਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ, ਰਾਜਾ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਔਖਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਦੀ ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਯਯਾਤੀ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਨਾਂ ਗੁੱਸਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਨਾਂ ਅਨਿਆਇਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਕੇਵਲ ਅਨਿਆਇਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਸਜ਼ਾ ਦੇਂਦੇ ਹਨ।" "ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ? ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਦੇਵਯਾਨੀ ਮੇਰੇ ਖਿਲਾਫ ਝੂਠ ਬੋਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਕਈ ਵਾਰੀ ਗਿਆਨਵਾਨ ਵੀ ਭਰਮ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸਾ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਤਦ ਅਗਿਆਨੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨਫ਼ਰਤ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ।" ਯਯਾਤੀ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਹੋਏ ਕਈ ਅਨਿਆਇਤ, ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ, ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤੇ। ਫਿਰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਹੁਣ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹਾਂ," ਕਾਵਿਆ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਹੁਣ ਉਸ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਜੋ ਅਨਿਆਇਤ ਹੋਇਆ; ਮੈਂ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ। ਮੈਂ ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ—ਸੁਣ, ਰਾਜਾ, ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ।" "ਜਿਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਤੂੰ ਚਾਹਵੇਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਬੁੱਢਾਪਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਸਤਕਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਾਲ ਇਹ ਬੁੱਢਾਪਾ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਾਵੇ, ਰਾਜਾ।" ਫਿਰ ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ: "ਜੋ ਵੀ ਪੁੱਤਰ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਇਹ ਬੁੱਢਾਪਾ ਲੈ ਲਵੇ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਦੈਤਿਆ ਦੇ ਆਚਾਰਯ; ਇਹ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋਵੇ।" "ਜੇ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ, ਹੇ ਦੈਤਿਆ ਆਚਾਰਯ, ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਤਾਂ, ਤੁਹਾਡੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰੋ, ਹੇ ਆਚਾਰਯ।" "ਠੀਕ ਹੈ," ਭ੍ਰਿਗੂ ਵੰਸ਼ੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ। ਫਿਰ ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ: "ਯਦੁ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਇਆ ਇਹ ਬੁੱਢਾਪਾ, ਜੋ ਸ਼ਾਪ ਰਾਹੀਂ ਆਇਆ, ਤੂੰ ਲੈ ਲੈ; ਤੂੰ ਵੱਡਾ ਹੈਂ, ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਪੱਕਾ, ਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਖ ਹੈਂ। ਪਿਤਾ ਤਾਂ ਉਹੀ ਹੈ, ਜਦ ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।" ਪਰ ਯਦੁ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਯਯਾਤੀ ਨੂੰ "ਨਹੀਂ" ਕਿਹਾ, ਜੋ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਸੀ; ਅਤੇ ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਯਦੁ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, ਫਿਰ ਤੁਰਵਸੁ ਨੂੰ ਕਿਹਾ। ਤੁਰਵਸੁ ਨੇ ਵੀ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਬੁੱਢਾਪਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਹੀਂ ਸਵੀਕਾਰਿਆ; ਫਿਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ, ਦ੍ਰੁਹਯੁ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਇਹ ਬੁੱਢਾਪਾ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਲੈ ਲੈ।" ਦ੍ਰੁਹਯੁ ਨੇ ਵੀ ਉਹ ਬੁੱਢਾਪਾ, ਜੋ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ; ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਅਨੁ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਇਹ ਬੁੱਢਾਪਾ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਲੈ ਲੈ।" ਅਨੁ ਨੇ "ਨਹੀਂ" ਕਿਹਾ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ, ਪੁਰੁ ਨੂੰ ਕਿਹਾ; ਪੁਰੁ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਉਹ ਬੁੱਢਾਪਾ ਲੈ ਲਿਆ। ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਜਦ ਤੱਕ ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਿਹਾ, ਪੁਰੁ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੁਖ-ਆਨੰਦ ਮਾਣੇ। ਯਯਾਤੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਮਾਣਦਾ ਰਿਹਾ; ਫਿਰ, ਸਭ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨਹੁਸ਼ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਪੁਰੁ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਨੌਜਵਾਨੀ ਰਾਹੀਂ, ਹੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ, ਸਭ ਆਨੰਦਾਂ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਆਪਣੀ ਨੌਜਵਾਨੀ ਮੁੜ ਲੈ ਲੈ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਮਲਿਨ ਬੁੱਢਾਪਾ ਮੈਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦੇ।