ਅਤ੍ਰਿ ਜੀ ਦੇ ਉਚਾਰਣ ਉਪਰੰਤ, ਮਹਾਨ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਕਾਮਨਾ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਣਸਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਲਤਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਕਾਮਧੇਨੁ ਗਾਂ ਬਣਾਈ। ਉਸ ਨੇ ਵਜ੍ਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸੁੰਦਰ ਕੋਠੀਆਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ, ਹਰ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਚੀ ਦਾ ਸਰਜਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਰੰਗਮਹਲ ਵਰਗਾ ਵਿਹਾਰ ਭਵਨ ਬਣਾਇਆ। ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਸੁਧਰਮਾ ਸਭਾ ਬਣਾਈ, ਮਨਮੋਹਣੀ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦਾ ਸਰਜਨ ਕੀਤਾ, ਏਰਾਵਤ ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਵਜ੍ਰ ਆਦਿ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਵਿੱਚ, ਅਤ੍ਰਿ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਦੀ ਰੋਕ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸ਼ਚੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਇੱਕ ਪਤਨੀ ਬਣਾਈ; ਫਿਰ, ਅਤ੍ਰਿ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਵਜ੍ਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਇੰਦਰਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ ਅਤੇ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਬਣਾਏ। ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੰਨੇ ਸੁਖਦਾਇਕ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਇ en ਤਕ ਕਿ ਜੋ ਕੁਝ ਦਿੱਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਦੈਤ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਸੁਣਿਆ, ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਏ, "ਸਵਰਗ ਛੱਡ ਕੇ ਹਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿਉਂ ਆਇਆ ਹੈ? ਕੀ ਇਹ ਆਪਸੀ ਸੁਖ ਲਈ ਹੈ? ਆਓ, ਅਸੀਂ ਇਥੋਂ ਚੱਲੀਏ ਅਤੇ ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ, ਜਿਸ ਦਾ ਯਜ੍ਞ ਛੋਟਾ ਸੀ, ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰੀਏ।" ਫਿਰ ਉਹ ਅਸੁਰ ਅਤ੍ਰਿ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਣਾਏ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਦਰਪੁਰੀ ਨਾਮ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਮੇ, ਨਿਸ਼ਚਲ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਯਜ੍ਞ ਰਾਹੀਂ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ—ਉਸੇ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤ੍ਰਿ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਨਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਹਰੀ ਹਾਂ, ਨਾ ਸ਼ਚੀ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਨਾ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਜੰਗਲ ਇੰਦਰ ਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ ਉਹੀ ਇੰਦਰ ਹੈ—ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਜ੍ਰ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਾਂ, ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਤਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਚਾਹੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਅੱਜ, ਸੁਖ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਆਈ ਆਫਤ ਕਰਕੇ ਹੀ ਹੋਇਆ।" ਇੰਦਰ ਦਾ ਪसीਨਾ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਹਟਾਇਆ, ਹੇ ਆਤ੍ਰੇਯ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਨਕਲ ਸੀ; ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ, ਹੋਰ ਹੋ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਫਿਰ ਆਤ੍ਰੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਇੱਥੇ ਐਲਾਨ ਕਰੋਗੇ, ਮੈਂ ਵਧੀਆ ਭਾਗ ਵਾਲੇ ਹੋ ਕੇ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਾਂਗਾ। ਸੱਚਾਈ ਰਾਹੀਂ ਮੈਂ ਅੱਗ ਦਾ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੁਬਾਰਾ ਤਵਸ਼ਟਾ (ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ) ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਥੇ ਕੀਤਾ—ਇੰਦਰ ਦੀ ਇਹ ਸਥਿਤੀ—ਇਹ ਫੌਰਨ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੋ; ਮੈਨੂੰ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੁਨੀ, ਬਚਾਓ।" "ਮੈਨੂੰ ਮੁੜ ਮੇਰੀ ਥਾਂ, ਮੇਰਾ ਆਸ਼ਰਮ, ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਣ, ਪੰਛੀ, ਦਰਖ਼ਤ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹਨ, ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿਓ; ਮੈਨੂੰ ਇਲਾਹੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਸੁਖ ਲਈ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ।" "ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ," ਆਖ ਕੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਤਵਸ਼ਟਾ ਨੇ ਉਹ ਵਰਦਾਨ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ; ਦੈਤ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੱਡਿਆਂ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਵੀ ਹਲਕਾ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਆਤ੍ਰੇਯ ਆਪਣੇ ਚੇਲੇਆਂ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਗੌਤਮੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਸਭ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਵੱਡਾ ਯਜ੍ਞ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਲਜਜਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਿਆਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਹਾਏ! ਮੋਹ ਦੀ ਐਨੀ ਤਾਕਤ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰਾ ਮਨ ਵੀ ਭਟਕ ਗਿਆ! ਮੈਨੂੰ ਮਹੇਂਦਰ ਦੀ ਪਦਵੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਸੀ? ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਕੀ ਕੀਤਾ?" ਜਦੋਂ ਆਤ੍ਰੇਯ ਐਸਾ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਲਜਜਤ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਆਪਣੀ ਲਜਜਤ ਛੱਡ ਦੇ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ! ਵੱਡੀ ਯਸ਼ਸਵੀਤਾ ਤੇਰੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਜੋ ਕੋਈ ਆਤ੍ਰੇਯ ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇਗਾ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਜਨਤੂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਗੇ।" "ਉਹ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਸਿਰਫ਼ ਓਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਹੀ ਸੁਖ ਭੋਗਣਗੇ; ਉਥੇ, ਗਿਆਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਤੀਰਥ ਹਨ।" "ਇੰਦਰ, ਆਤ੍ਰੇਯ ਅਤੇ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਇਹ ਤੀਰਥ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ; ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਖੁਟ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਮੁਨੀ ਆਤ੍ਰੇਯ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਕਪਿਲਾਸੰਗਮ ਹੈ। ਉਥੇ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ। ਉਥੇ ਕਪਿਲ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਜੋ ਸੱਚ ਦਾ ਗਿਆਤਾ, ਵੱਡੀ ਖ਼ਿਆਤ ਵਾਲਾ, ਦ੍ਰਿੜ਼ ਤੇ ਦਇਆਲੂ, ਤਪ ਤੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵਾਮਦੇਵ ਆਦਿ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। "ਜਦੋਂ ਵੇਣ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਰਾਜ ਬਿਨਾ ਰਾਜਾ ਦੇ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਨੇ ਕਪਿਲ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਧਿਆਪਕ ਮੰਨਿਆ।" "ਵੇਦ ਲੁਕ ਗਿਆ, ਧਰਮ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਕੀ ਕਰੀਏ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀ?" ਕਪਿਲ ਨੇ ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ, ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਵੇਣ ਦੀ ਜੰਘ ਨੂੰ ਮਥਣ ਨਾਲ, ਉਥੋਂ ਕੋਈ ਜਨਮ ਲਏਗਾ।" ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਵੇਣ ਦੀ ਜੰਘ ਨੂੰ ਮਥਿਆ, ਤੇ ਉਥੋਂ ਇੱਕ ਮਹਾਂ ਪਾਪੀ, ਕਾਲਾ ਰੰਗ, ਭਿਆਨਕ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਡਰ ਗਏ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਬੈਠ ਜਾ!" ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਦਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਨਿਸ਼ਾਦ ਜਨਮ ਲਏ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਣ ਦੀ ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਮਥਿਆ, ਜੋ ਧਰਮ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਪ੍ਰਥੁ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਵਾਣੀ ਅਤੇ ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਲਛਣਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਪ੍ਰਥੁ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਕੋਲ ਆਏ, ਉਸ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਗੁਣਮਈ ਮੰਤ੍ਰ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ, ਕਪਿਲ ਸਮੇਤ, ਪ੍ਰਥੁ ਨੂੰ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।" ਤਦ ਉਹ ਵਧੀਆ ਰਾਜਾ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, "ਜੋ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਖਾਧੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਦੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ।