ਕਹਾਣੀ ਇਉਂ ਚੱਲਦੀ ਹੈ: ਪਹਿਲਾਂ, ਗੁੱਸਾ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵੈਰੀ ਹੈ—ਇਹ ਵਿਅਰਥ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸਰਵੋਚ ਸੁਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਛਾ ਅਨੇਕਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਮੋਹਮਾਯਾ ਹੈ, ਬੰਨ੍ਹਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਪ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਗਿਆਨ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੋਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਧਰਮ ਹੈ—ਇਹ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਆਸਕਤ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਲਈ ਮੋਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵੈਰੀ ਹੈ। ਗਿਆਨ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਮੋਹ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੰਦੇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਨਸ਼ਟਤਾ ਹੈ—ਧਰਮ ਅਤੇ ਸੁਖ-ਸਮਪਤੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਦੇਹ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ, ਜੀਵ ਉੱਚਾ ਲਕੜੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਸ, ਇੱਕ ਡੈਮਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਸੁਖ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਂਦੀ ਹੈ; ਪੂਰੀ ਨਿਸ਼ਕਾਮਤਾ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਆਸ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ, ਜੀਵ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਉਂ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਆਸ਼੍ਰੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਗਿਆਨ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਮੋਹ-ਭਰਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਉਂ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਖੜਗਤੀਰਥ, ਗਿਆਨਤੀਰਥ, ਕਵਸ਼ਾ ਅਤੇ ਪੈਲੂਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਐਸੇ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਨਚਾਹੇ ਵਰਤਾਨੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ, ਆਤਰੇਯ ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ, ਜੋ ਅਨਵਿੰਦ੍ਰਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੁਣ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਜੋ ਖੋਇਆ ਰਾਜ ਮੁੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਗੌਤਮੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਤੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਆਤਰੇਯ ਨੇ ਯਜਨਾ ਕੀਤੀ, ਪੰਡਤਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਲਈ, ਅਗਨੀ ਹੋਤ੍ਰੀ ਪੰਡਿਤ ਅਤੇ ਹਵਨ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਬਣਿਆ; ਇਉਂ, ਉਸ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਯਜਨਾ ਮੁੜ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਯਜਨਾ ਕਰਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸਭ ਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਜਾ ਸਕਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ—even ਇੰਦਰ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਲੋਕ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਤਾਲ ਤੱਕ। ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਗੀ ਤਪ ਨਾਲ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਸਵਰਗ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਮੁੜ ਇੰਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ। ਉਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਵਧੀਆ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਸਿੱਧਾਂ ਅਤੇ ਸਾਧਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ, ਉੱਚਾ ਨਾਚ ਵੇਖਦਾ, ਮਿੱਠਾ ਗੀਤ ਸੁਣਦਾ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਝਲਦਾ ਹੋਇਆ। ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਵੱਡੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਬੈਠਾ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਜਯੰਤ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ, ਸ਼ਚੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ, ਤੇ ਉੱਚਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੋਇਆ ਦੇਖਿਆ। ਮਹਿੰਦਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਧਰਮਕਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਤੇ ਵਰਤਾਨਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਦੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇੰਦਰ ਦੀ ਚਮਕ-ਰੌਣਕ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਯਥਾ-ਯੋਗ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਆ ਗਿਆ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਰਤਨ-ਭਰੀ, ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇਖ ਕੇ। ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਰੌਣਕ ਤੇ ਸੋਨੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਮਨ ਉਚੱਕਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਰਵਭੌਮਤਾ ਲਈ ਲਲਚਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ, ਮਹਾਤ੍ਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਇੰਦਰਪਦ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਮਹਾਨ; ਜਲਦੀ ਇੰਦਰ ਦਾ ਸਥਾਨ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਦਿਵੋ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਕਹੀ ਗੱਲ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕਹੋਗੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰਾਖ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" ਫਿਰ, ਆਤਰੇਯ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਾ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਮੇਰੂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਇੱਛਾ-ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ, ਲਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਾਮਧੇਨੁ ਬਣਾਈ। ਉਸ ਨੇ ਵਜ੍ਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਘਰ ਬਣਾਏ; ਸ਼ਚੀ, ਹਰ ਅੰਗ ਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਅਤੇ ਕਾਮ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਹਾਰ-ਹਾਲ ਬਣਾਇਆ। ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਸੁਧਰਮਾ ਸਭਾ ਅਤੇ ਮਨਮੋਹਣ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ; ਐਰਾਵਤ ਹਾਥੀ, ਵਜ੍ਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਥਿਆਰ, ਅਤੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਰਚਿਆ। ਆਤਰੇਯ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਰੋਕਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਆਤਰੇਯ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸ਼ਚੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪਤਨੀ ਬਣਾਈ; ਫਿਰ, ਆਤਰੇਯ ਦੇ ਮੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਵਜ੍ਰ ਤੇ ਹੋਰ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਏ। ਇੰਦਰ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਨਾਚ-ਗੀਤ, ਸਭ ਰਚਿਆ; ਇਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਜਿਹੇ ਸੁੰਦਰ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਲਲਚਣ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ—even ਦਿੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਦੈਤ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ, ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਤੁਰੰਤ— "ਸਵਰਗ ਛੱਡ ਕੇ, ਹਰੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਕਿਉਂ ਆਇਆ? ਕੀ ਆਪਸੀ ਸੁਖ ਲਈ? ਆਓ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ-ਵਧਕ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਲਈ ਚੱਲੀਏ, ਜਿਸ ਦਾ ਯਜਨ ਛੋਟਾ ਸੀ।" ਫਿਰ, ਉਹ ਅਸੁਰ ਆਤਰੇਯ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਏ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਬਣਾਈ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਇੰਦਰ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਕਿਹਾ। "ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਮਿਆ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਢਿੱਠ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਯਜਨ ਨਾਲ ਵਧ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼-ਪ੍ਰਥਵੀ ਟਿਕੇ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਇੰਦਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ।" "ਮੈਂ ਹਰੀ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਸ਼ਚੀ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਨਾ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਜੰਗਲ ਇੰਦਰ ਦਾ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਉਹ ਇੰਦਰ ਹੈ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ-ਵਧਕ, ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਵੈਰੀ-ਭੰਨਣ ਵਾਲਾ, ਵਜ੍ਰ ਵਰਗਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ।" "ਮੈਂ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਾਂ, ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਗੌਤਮੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਵੱਸਦਾ; ਇੱਥੇ, ਭਵਿੱਖ ਜਾਂ ਅੱਜ, ਸੁਖ ਲਈ, ਮੈਂ ਇਹ ਕਰਮ ਵਿਪਤਾ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਕੀਤਾ।" "ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਚ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦਾ ਪसीਨਾ ਤੁਸੀਂ ਦੂਰ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਆਤਰੇਯ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਨਕਲ ਸੀ; ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋਵੇਗੀ, ਹੋਰ ਹੋ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।" ਫਿਰ ਆਤਰੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਇੱਥੇ ਕਹੋਗੇ, ਮੈਂ ਐਸਾ ਹੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਹੇ ਮਹਾਨ-ਭਾਗੀ; ਸੱਚ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀਦਾ ਹਾਂ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੁੜ ਤਵਸ਼ਟ੍ਰ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: "ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਜਿਹੜਾ ਇੰਦਰਪਦ ਬਣਾਇਆ, ਇਹ ਮੁੜ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਵੋ; ਮੈਨੂੰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਬਚਾਓ।" "ਮੈਨੂੰ ਮੁੜ ਮੇਰਾ ਆਸ਼ਰਮ, ਹਿਰਨ, ਪੰਛੀ, ਰੁੱਖ ਤੇ ਪਾਣੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਦੇਵੋ; ਮੈਨੂੰ ਦਿਵ-ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਵਿਅਰਥ ਆਇਆ, ਇਹ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਨਹੀਂ।" "ਤੇ ਹੋ ਜਾਵੇ," ਕਹਿ ਕੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਤਵਸ਼ਟ੍ਰ ਨੇ ਉਹ ਵਰਤਾਨਾ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ; ਦੈਤ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕਾਂਟਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਕੇ। ਤਵਸ਼ਟ੍ਰ ਵੀ, ਮਸਕਰਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਆਤਰੇਯ, ਆਪਣੇ ਚੇਲੇ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਨਾਲ, ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਗੌਤਮੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਵੱਸਦਾ, ਤਪ ਵਿੱਚ ਲਗਨ, ਸਭ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਜਦੋਂ ਵੱਡਾ ਯਜਨ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਲਜਜਤ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: "ਹਾਏ, ਮੋਹ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਐਨੀ ਵੱਡੀ ਹੈ—even ਮੇਰਾ ਮਨ ਭਟਕ ਗਿਆ! ਮਹਿੰਦਰ ਦਾ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਲਾਭ? ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀ ਕੀਤਾ?