ਅਰੂਪ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਸੰਹਾਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਵਰ ਮੰਗੋ।” ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਗਈ: “ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਭਗਵਤੀ, ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ, ਨੇਕ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਲਈ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਵਰ ਦਿਉ।” ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸ਼ਰਿਆਤੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਪਤਨੀ, ਹੋਰ ਵਰ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਬਖ਼ਸ਼ ਦਿੱਤੀ। ਪਿਆਰ ਭਰਿਆ ਮਨ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਦੇਸ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਿਆ। ਉਹ ਥਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਭਾਨੁ-ਤੀਰਥ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮ੍ਰਿਤ-ਸੰਜੀਵਨ, ਸ਼ਾਰਿਆਤਾ ਤੇ ਮਾਧੁੱਛੰਦਸਮਾਖ੍ਯਾਤ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ; ਉਸਦੀ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਮ੍ਰਿਤ-ਸੰਜੀਵਨ ਜੀਵਨ ਤੇ ਸਿਹਤ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਥਾਂ ਗੌਤਮੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਖੜਗ-ਤੀਰਥ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ; ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਥੇ ਦੀ ਇੱਕ ਕਥਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਨਾਰਦ। ਉਥੇ ਕਵਸ਼ਾ ਨਾਮਕ ਦੁਜਜਾਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪੈਲੂਸ਼ਾ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤੇ ਧਨ ਦੀ ਲੋੜ ਵਿਚ, ਉਹ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਦੌੜਦਾ ਫਿਰਿਆ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਾ ਹੋਇਆ; ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਉਸਨੇ ਵੈਰਾਗ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਕismet ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਯਤਨ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਸਮਝਦਾਰ ਲਈ ਵੈਰਾਗ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ। ਐਸਾ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਹ ਭਰਦਾ, “ਕੋਈ ਆਮਦਨ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਹਨ।” ਉਸਦਾ ਮਨ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦੁਖ ਸਹਿਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ—ਹਾਏ, ਮਾੜੇ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਕੰਮ! ਕਦੇ-ਕਦੇ ਰੋਜ਼ੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ, ਤਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ। ਪਰ ਨਾ ਤਾਂ ਉਹ ਧਨ ਮਿਲਿਆ, ਨਾ ਵੈਰਾਗ ਮਿਲਿਆ; ਜੋ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਚਾਹਿਆ, ਉਹ ਵੀ ਮਨਾਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨਾ ਵੀ ਔਖਾ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਲਾਲਸਾ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਹਰ ਥਾਂ ਪਾਪ ਵੱਲ ਖਿੱਚਦੀ; ਉਹ ਆਖਦਾ, “ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਕੀਤਾ—ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਪੈਲੂਸ਼ਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਕੱਟਿਆ ਜਾਵੇ, ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, “ਗਿਆਨ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ, ਹੇ ਪਿਤਾ, ਕਿਵੇਂ ਕ੍ਰੋਧ, ਲਾਲਚ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਹੋਣ ਦੇ ਬਹੁਤ ਔਖੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਕੱਟਿਆ ਜਾਵੇ? ਮੈਨੂੰ ਓਹ ਤਰੀਕਾ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਗੁਰੂ।” ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ: ‘ਪ੍ਰਭੂ ਕੋਲੋਂ ਗਿਆਨ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।’ ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ, ਫਿਰ ਤੈਨੂੰ ਗਿਆਨ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ।” ਪੈਲੂਸ਼ਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਜਿਵੇਂ ਆਖਿਆ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਹੋਵੇ।” ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੁਜਜਾਤੀ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ। ਗਿਆਨ ਤੇ ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਲੋਕ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੇ: “ਕ੍ਰੋਧ ਪਹਿਲਾ ਵੈਰੀ ਹੈ, ਵਿਅਰਥ ਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਗਿਆਨ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ, ਮਾਇਆਵਾਦੀ, ਬੰਨ੍ਹਨ ਵਾਲੀ ਤੇ ਪਾਪ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਗਿਆਨ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸੁਖ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਮੋਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਧਰਮ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਆਦਿਕ ਲਈ ਵੀ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵੈਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਮੋਹ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਕੱਟ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੰਦੇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਮ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਦੇਹ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ, ਜੀਵ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਲਕੜ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਆਸਾ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਵਾਂਗੂ ਦਿਲ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰਾ ਸੁਖ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਪੂਰਨ ਨਿਸ਼ਕਾਮਤਾ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ, ਜੀਵ ਜੀਉਂਦੇ-ਜੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆ ਕੇ ਵੱਸ ਗਿਆ; ਗਿਆਨ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ, ਉਹ ਮੋਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਖੜਗਤੀਰਥ, ਗਿਆਨਤੀਰਥ, ਕਵਸ਼ਾ ਤੇ ਪੈਲੂਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਮਨੋਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਯਹੀ ਕਰਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਥੇ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਐਸੇ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਚਾਹੀਦੇ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਤ੍ਰੇਯਾ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਅਨਵਿੰਦ੍ਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਖੋਇਆ ਰਾਜ ਵੀ ਵਾਪਸ ਦਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਗੌਤਮੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਤੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਆਤ੍ਰੇਯਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਯਜਨ ਕੀਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅੱਗ (ਅਗਨਿ) ਨੇ ਹੋਤ੍ਰ ਪੁਰੋਹਿਤ ਤੇ ਹਵਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਕੇ, ਉਸ ਯਜਨ ਵਿਚ ਮੁੜ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਯਜਨ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਯਜਨ ਦੇ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਗਿਆ ਤੇ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ—even ਇੰਦਰ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਲੋਕ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਤੇ ਪਾਤਾਲ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ। ਆਪਣੀ ਇਛਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਭ ਤਪ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਸਵਰਗ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਮੁੜ ਇੰਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ। ਉਥੇ, ਉਸਨੇ ਹਜ਼ਾਰ-ਅੱਖ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸਦੀ ਸਿੱਧਾਂ ਤੇ ਸਾਧਯਾਂ ਵਲੋਂ ਵਡਿਆਈ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਚਿਤ ਨਾਚ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮਿੱਠੇ ਗੀਤ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਪੰਖੇ ਨਾਲ ਠੰਢਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਵਲੋਂ ਮਾਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਵੱਡੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠਿਆ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਜਯੰਤਾ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ, ਸ਼ਚੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ। ਮਹਿੰਦਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਨੇਕਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਤੇ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਮਨ ਇੰਦਰ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸਨੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਹੀ ਰਾਜਗੱਦੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਯਥੋਚਿਤ ਆਦਰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਲ ਪਰਤ ਗਿਆ, having seen that wondrous city of Shakra, full of jewels and virtues. ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਤੇ ਚਮਕ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਮਨ ਉਚੱਟ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਸਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਜਗੱਦੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ, ਮਹਾਤ੍ਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ: “ਮੈਂ ਹੁਣ ਸੋਹਣੀਆਂ ਜੜੀਆਂ ਤੇ ਮੂਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਖਾ ਸਕਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣੇ ਹੋਣ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਉਥੇ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਭੋਜਨ, ਵਧੀਆ ਵਿਆੰਜਨ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਆਸਣ ਯਾਦ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਇੰਦਰਪਦ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ; ਜਲਦੀ ਮੈਨੂੰ ਇਥੇ ਇੰਦਰ ਦਾ ਸਥਾਨ ਦਿਉ। ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾ ਆਖਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੈਨੂੰ ਰਾਖ ਬਣਾਉਂਗਾ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।