ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਚਲ, ਉਹ ਸਭ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਣ, ਗਿਆਨੀ ਹੋਣ, ਧੀਰਜ ਵਾਲੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਪੁਣ੍ਯਾਤਮਾ ਹੋਣ—ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਗਿਆਨ, ਆਨੰਦ ਜਾਂ ਮੋਖਸ਼ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਜਾਂ ਆਨੰਦ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ। ਸੱਚ ਪੁੱਛੋ ਤਾਂ, ਪੂਰਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਹੀ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼, ਉੱਤਮ ਜਾਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਹੀ ਅੰਸ਼ ਹੈ। ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਥੇ, ਸੁੰਦਰ ਦੇਵੀ, ਤੁਸੀਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਕੇ ਲੱਜਤ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ? ਇਸ ਉੱਤੇ ਗੰਗਾ ਨੇ ਗਰੀਬੀ ਦੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਚੱਲ, ਚੱਲ।" ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਗਰੀਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਜਦ ਤੱਕ ਗੰਗਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਗਰੀਬੀ ਦੀ ਪੀੜਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਤੋਂ, ਜੋ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਹੈ, ਗਰੀਬੀ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਦਾ ਮੰਗਲਮਈ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਇਨਸਾਨ ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ, ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਤਪਸਵੀ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਭ ਤੀਰਥ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਸਭ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਭਾਨੁਤੀਰਥ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿਧੀਆਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਥੇ ਵਾਪਰੀ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ਕ ਘਟਨਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਧਰਮੀ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਰਯਾਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸਥਵਿਸ਼ਠਾ ਸੀ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਤੁਟ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਉਸ ਰਾਜੇ ਦਾ ਰਾਜਪੁਰੋਹਿਤ ਮਧੁੱਛੰਦਾ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਤਪਸਵੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਨਿਕਲਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਜਿੱਤ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਉਦਾਸ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਦੁਖੀ ਕਿਉਂ ਹੋ? ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਸਭ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਹੋ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋ, ਦੁਖ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ। ਫਿਰ ਵੀ ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਕਿਉਂ ਉੱਡਾ-ਉੱਡਾ ਹੈ? ਧਰਤੀ ਜਿੱਤ ਲਈ, ਰਾਜੇ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਏ, ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਸੁੱਕ ਗਏ ਹੋ? ਸੱਚ ਦੱਸੋ।" ਤਦ ਮਧੁੱਛੰਦਾ ਨੇ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਸੁਣੋ, ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਆਖਿਆ। ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਮੈਂ ਘਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਸੁੱਕ ਗਿਆ। ਜਦ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਤਰੰਗ ਉਠਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਆਸ ਵਿੱਚ ਮਨ ਬੜਾ ਵਿਹਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਰਾਜਾ ਹੱਸ ਪਿਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਅਚਾਰਿਆ ਤੇ ਮਿਤਰ ਹੋ। ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਮਜ਼ਾਕ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਹੋ? ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਸੁਖ ਕਿਸ ਕੰਮ ਦਾ?" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮਧੁੱਛੰਦਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿੱਥੇ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਵਿਚ ਸਾਂਝ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਧਰਮ, ਅਰਥ ਤੇ ਕਾਮ ਤਿੰਨੇ ਫਲਦੇ-ਫੂਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਗੁਣ ਹੈ।" ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਵਾਪਸ ਦੇਸ਼ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਪਰਖ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜਿਆ। ਪਰ ਜਦ ਰਾਜਾ ਸ਼ਰਯਾਤੀ ਫਿਰ ਜਿੱਤ ਲਈ ਨਿਕਲਿਆ, ਤਦ ਇੱਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ ਲੈ ਗਿਆ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਣੀ ਸਥਵਿਸ਼ਠਾ, ਜੋ ਪਤੀ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਲੈ ਰਹੀ ਸੀ, ਮਧੁੱਛੰਦਾ ਕੋਲ ਆਈ। ਉਸੇ ਵੇਲੇ, ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਚਲੀ ਗਈ। ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਇਹ ਹਾਲਤ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਰਾਜਾ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੁਰੋ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰੋ, ਤੇ ਜਲਦੀ ਖ਼ਬਰ ਲੈ ਕੇ ਆਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜਾ ਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਜਲਦੀ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।" ਜਦ ਰਾਜਾ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਸੀ, ਤਦ ਇੱਕ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਹੋਈ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਗੰਗਾ ਤੇਰੀ ਸਭ ਮਨੋਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਕਰੇਗੀ। ਗੌਤਮੀ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰੇਗੀ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਗੌਤਮੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਗਿਆ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਭੇਜਿਆ, ਆਖ ਕੇ, "ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾਨ ਕਰ।" ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਦ ਪੁਰੋਹਿਤ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਦ ਰਾਜਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਫੌਜ ਭੇਜ ਕੇ, ਆਪ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਅੱਗ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਤੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, "ਜੇ ਮੈਂ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਹਵਨ ਕੀਤਾ, ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ—ਇਹ ਸੱਚ ਦੇ ਬਲ ਤੇ, ਇਹ ਪੁਣ੍ਯਵਤੀ ਇਸਤਰੀ ਮੇਰੀ ਉਮਰ ਨਾਲ ਜੀ ਉੱਠੇ।" ਜਦ ਰਾਜਾ ਸ਼ਰਯਾਤੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ, ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮੁੜ ਜੀ ਉੱਠੀ। ਜਦ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਰਾਜਾ ਨੇ ਅੱਗ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭਗਤਵਤੀ ਇਸਤਰੀ ਮੁੜ ਜੀ ਉੱਠੀ, ਇਹ ਵੱਡੀ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ, ਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗਣ ਕਰਕੇ, ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫਰਜ਼ ਮੁੜ ਯਾਦ ਕੀਤੇ। ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਮੈਂ ਵੀ ਅੱਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਕੋਲ ਜਾਵਾਂ, ਜਾਂ ਇੱਥੇ ਤਪ ਕਰਾਂ।" ਉਹ ਦ੍ਰਿੜ਼ ਨਿਸ਼ਚੇ ਕਰਕੇ ਕੰਮ ਕਰ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਕਰਤਵ ਹੈ, ਇਹੀ ਪੁੰਨ ਹੈ। ਮੈਂ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਾਂ, ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਕੋਲ ਜਾਵਾਂ। ਇਹੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ।" ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰਤਾ ਕੀਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੋਈ ਮਨੋਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ। ਉਸਨੇ ਆਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ, "ਉਸ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤਾ ਅਪਰੰਪਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਵੇਦ ਮੰਤਰਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਾਰ ਓਮ ਹੈ—ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।