ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪਾਰਥਿਵ, ਦੇਵਰਤ, ਸ਼ਲੰਕਯਾਨ, ਬਾਸ਼ਕਲ, ਲੋਹਿਤ, ਯਮਦੂਤ ਅਤੇ ਕਰੁਸ਼ਕਾ ਦਾ ਜਿਕਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੌਰਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕੌਸ਼ਿਕ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਕਸ਼ਤ੍ਰ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜੋੜਤोड़ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਫ਼ਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਭਾਰਗਵ ਨੇ ਕੌਸ਼ਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦਾ ਪੁੱਰਸ਼ ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਫ਼ਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਹਰਿਦਸ਼ਵ ਦੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਯਜਨੀਆ ਪਸ਼ੂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਇਹ ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਫ਼ਾ ਮੁੜ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ। ਚੁੱਕਿ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਦੇਵਰਤ ਕਹਲਾਇਆ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਦੇਵਰਤ ਆਦਿਕ। ਦ੍ਰਿਸ਼ਦਵਤੀ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਹਨ। ਲੌਹੀ ਨੂੰ ਅਸ਼ਟਕਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਹਨੂ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਵੀ ਜਿਕਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮਹਾਨ ਆਯੋ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਯੋ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਯੋਧੇ ਅਤੇ ਰਥੀ ਸਨ। ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਭਾ ਤੋਂ ਜੰਮੇ, ਜੋ ਸਵਰਭਾਨੂ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਨਹੁਸ਼ਾ ਪਹਿਲਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਫਿਰ ਵ੍ਰਿਦਧਸ਼ਰਮਾ, ਫਿਰ ਰੰਭਾ, ਰਾਜੀ ਅਤੇ ਅਨੇਨਾ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਰਾਜੀ ਨੇ ਇੱਥੇ ਪੰਜ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ। ਇਹ ਰਾਜਸੀ ਵੰਸ਼ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵੀ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕਸ਼ਤ੍ਰ ਵੰਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਛਿੜ ਗਈ। ਦੋਵੇਂ ਪੱਖ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਕੋਲ ਗਏ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਜਿੱਤ ਕਿਸ ਦੀ ਹੋਵੇਗੀ?” ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਰਾਜੀ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਤਰਿਆ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਣਗੇ। ਜਿੱਥੇ ਰਾਜੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਥਿਰਤਾ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਥਿਰਤਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਥਿਰਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੋਵੇਂ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਧਰਮ ਹੈ, ਤੇ ਜਿੱਤ ਵੀ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਿ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜੀ ਕੋਲ ਜਿੱਤ ਦੀ ਆਸ ਲੈ ਕੇ ਗਏ। ਉਹ, ਜੋ ਸਵਰਭਾਨੂ ਦੇ ਨਾਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਚੰਦ੍ਰ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਸਨ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਿ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਜੀ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਸਾਡੀ ਜਿੱਤ ਲਈ ਇਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕੋ।” ਰਾਜੀ ਨੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੀਅਤ ਸਮਝ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਫਾਇਦੇ ਲਈ, ਦੋਵੇਂ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਜੇ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂ, ਤਾਂ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਂ ਇੰਦਰ ਬਣਾਂਗਾ; ਫਿਰ ਹੀ ਮੈਂ ਜੰਗ ਕਰਾਂਗਾ।” ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਤੇ ਕਿਹਾ, “ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।” ਫਿਰ ਰਾਜੀ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹੀ ਗੱਲ ਪੁੱਛੀ। ਦੈਤਿ, ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਹਿੱਤ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਸਾਡੇ ਲਈ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਇੰਦਰ ਹੈ, ਅਸਲ ਜਿੱਤ ਉਸ ਦੀ ਹੋਵੇ; ਪਰ ਇਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਰਹਿਣਾ।” ਇਸ ਤੇ ਰਾਜੀ ਨੇ, “ਠੀਕ ਹੈ,” ਕਿਹਾ। ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਤੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਇੰਦਰ ਬਣੀਂ।” ਰਾਜੀ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ ਇੰਦਰ ਲਈ ਭੀ ਅਜੇਹੇ ਅਜੇਹੇ ਦੈਤਿ ਅਜੇਹੇ ਹੀ ਮਾਰੇ। ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਖੋਈ ਹੋਈ ਮਹਿਮਾ ਮੁੜ ਵਾਪਸ ਕਰਵਾਈ। ਫਿਰ, ਰਾਜੀ ਨੇ ਰਾਜ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਾਜੀ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਮੈਂ ਰਾਜੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਇੰਦਰ ਹੈਂ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ। ਜਿਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇੰਦਰ ਹਾਂ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ।” ਪਰ ਇੰਦਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਰਾਜੀ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।” ਜਦ ਉਹ ਰਾਜਾ ਸਵਰਗ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਜੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਪੰਜ ਸੌ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਰਾਜ ਇੰਦਰ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਮੋਹ ਤੇ ਅਧਰਮ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ, ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਦ੍ਰੋਹੀ ਹੋ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਸ਼ੌਰਯ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਤੇ ਮਹਾਨ ਪਦ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਰਾਜੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੂ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਦ ਕਿਵੇਂ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਰੰਭਾ ਨਿਸ਼ੰਤਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਅਨੇਨਸਾ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਸੁਣੋ। ਅਨੇਨਸਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਤਿਕਸ਼ਤ੍ਰਾ ਸੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਪ੍ਰਤਿਕਸ਼ਤ੍ਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੰਜਯਾ, ਸੰਜਯਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਯਾ, ਤੇ ਜਯਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਜਯਾ ਸੀ। ਵਿਜਯਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕ੍ਰਿਤੀ, ਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਰਯਤਵਤ, ਤੇ ਹਰਯਤਵਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਸਹਦੇਵ ਸੀ। ਸਹਦੇਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਦੀਨ ਸੀ, ਜੋ ਬੜਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਧਰਮੀ ਸੀ। ਨਦੀਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਯਤਸੇਨ, ਤੇ ਜਯਤਸੇਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੰਕ੍ਰਿਤੀ ਸੀ। ਸੰਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧਰਮੀ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਸ਼ਤ੍ਰਵ੍ਰਿਦਧ ਸੀ। ਇਹ ਅਨੇਨਸਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ, ਤੇ ਕਸ਼ਤ੍ਰਵ੍ਰਿਦਧ ਦਾ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਵੰਸ਼ ਹੈ। ਕਸ਼ਤ੍ਰਵ੍ਰਿਦਧ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਨਹੋਤ੍ਰਾ ਸੀ, ਜੋ ਬੜੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਸੁਨਹੋਤ੍ਰਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਧਰਮੀ ਸਨ: ਕਾਸ਼ਾ, ਸ਼ਲਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗ੍ਰਿਤਸਮਦ। ਗ੍ਰਿਤਸਮਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੁਨਕਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੌਨਕਾ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੀ ਕਥਾ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।