ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਕ ਵਾਰ ਉਹ ਦੇਵੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਿੰਤਿਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਦਰਿਆ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਵੀ ਹੋਇਆ ਤੇ ਡਰ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਕੇ ਝੂਠ ਬੋਲਿਆ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਤੂੰ ਧਰਮੀ ਹੈਂ, ਪਰ ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਅਤੇ ਪਾਪੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜਾਵੇਂਗੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।” ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਤੇ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਮੇਰੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਤਦ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਹਰੀ ਅਤੇ ਹਰਾ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੀ ਦੇਵਤਾ ਹਨ ਅਤੇ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, “ਹੇ ਮੰਗਲਮਈਏ, ਜਦ ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੰਗਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਵੇਂਗੀ, ਫਿਰ ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਮੁੜ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈਂ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੇ “ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੋਵੇ” ਆਖਿਆ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਗੀਰਥੀ ਅਤੇ ਗੌਤਮੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਏ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਉਹ ਵੱਡਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਈ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ। ਗੌਤਮੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਾਣੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ, ਜੋ ਪੁੰਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਭਾਗੀਰਥੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਕਹਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਉਹ ਸੰਗਮ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਰਸਵਤੀ ਦਾ ਸੰਗਮ ਅਤੇ ਵਾਣੀ ਦਾ ਸੰਗਮ—ਉਥੇ, ਵਾਣੀ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਬੋਲੇ ਜਾਣ ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਹੈ, ਗੌਤਮੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਈ। ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਉਥੇ ਲੋਕ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਹਨ, ਸ਼ਾਪ ਹਟ ਗਿਆ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਣੀ ਦੀ ਗਲਤੀ ਛੱਡ ਕੇ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਰਤਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਸੰਗਮ ਉੱਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਮੋਖਸ਼ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਦਾਨ, ਯਗ, ਉਪਵਾਸ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰਸਮਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਗਮ ਉੱਤੇ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ। ਦੋਵੇਂ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸੋ ਉਨੀ (119) ਤੀਰਥ ਹਨ, ਜੋ ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਥਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਉਥੇ ਕੀ ਹੋਇਆ। ਮੌਦਗਲਿਆ ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸਨ, ਜੋ ਮੁਦਗਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਾਬਾਲਾ ਨਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਵੀ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਵੱਡੇ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਮੁਦਗਲ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਭਾਗੀਰਥੀ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਮੌਦਗਲਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਰਤਾਂ ਤੇ ਪੱਕੇ ਸਨ, ਹਰ ਸਵੇਰੇ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਦਾ ਦੀ ਆਦਤ ਸੀ—ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ, ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਸਮੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਲੈ ਕੇ, ਦਿਨ ਰਾਤ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ। ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਦੱਸੇ ਰਾਹ ਤੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ, ਮੌਦਗਲਿਆ ਸਦਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਉੱਤੇ, ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦੇ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ, ਚਕ੍ਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਲੈ ਕੇ। ਮੌਦਗਲਿਆ ਵੱਲੋਂ ਵੱਡੀ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਉਂਦੇ। ਫਿਰ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਮੌਦਗਲਿਆ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ, “ਪੁੱਤਰ, ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਘਰ ਜਾ, ਤੂੰ ਥੱਕ ਗਿਆ ਹੈਂ,” ਅਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਕਹਿੰਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਕਹਿਣ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਦੋਜਾ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਿਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਰਤ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੌਦਗਲਿਆ ਵੀ ਘਰ ਆਉਂਦੇ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਲੈ ਕੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਹੋਈ ਦੌਲਤ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੰਦੇ। ਉਹ, ਜੋ ਮਹਾਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਮੌਦਗਲਿਆ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਇਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਜੋ ਵੀ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਜਾਂ ਫਲ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਲਿਆਉਂਦੇ, ਉਹ ਪਤਨੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਮਹਿਮਾਨਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ। ਸਭ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਖਵਾ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਕੀ, ਆਖ਼ਰ ਵਿੱਚ ਖਾਂਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਜਦ ਸਭ ਖਾ ਲੈਂਦੇ, ਮੌਦਗਲਿਆ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀਆਂ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਜੋ ਉਹ ਸੁਣਦੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਲੰਘਣ ਉਪਰੰਤ, ਮੌਦਗਲਿਆ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਵੱਡੀ ਹੈਰਾਨੀ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ, “ਜੇਕਰ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਸਾਡੀ ਇਹ ਤਕਲੀਫ਼ ਕਿਉਂ ਹੈ?” ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ, “ਪਤੀ ਜੀ, ਜਦ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਜਨਮ-ਮੌਤ, ਬੁਢਾਪਾ, ਦੁੱਖ ਸਾਰੇ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ? ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਕੋਲੋਂ ਇਹ ਸਵਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਪੁੱਛੋ।” ਮੌਦਗਲਿਆ ਨੇ “ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੋਵੇ” ਆਖਿਆ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, “ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਦੁੱਖ, ਗਰੀਬੀ ਤੇ ਮੰਦਭਾਗਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜਦ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਕਿਵੇਂ ਇਹ ਦੁਖ-ਕਲੇਸ਼ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ?” ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕੋਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਜੀਵ ਜਗ੍ਹਾ-ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭੋਗਦੇ ਹਨ; ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਲਈ ਨਾ ਚੰਗਾ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਮਾੜਾ। ਜਿਵੇਂ ਬੀਜ ਬੀਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਨਿੰਮ ਦੇ ਬੀਜ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਅੰਬ ਨਹੀਂ ਉਗ ਸਕਦੇ।