ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਹੁਕਮ ਵਜੇ, ਉਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਵੀ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਦਾਨ-ਦੱਖਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਸਦੇ ਪਾਪ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਤਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਧਨ, ਅਨਾਜ, ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ, ਤਾਕਤ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਤੇ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਪੁੱਤਰ, ਪੌਤਰੇ, ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਸਾਕਾਂ-ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸਦਾ ਮਨ ਤ੍ਰਿੱਪਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਰਕ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਧਾਰ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਖ਼ਰ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਜਾਂ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਯਕਸ਼ੀਣੀਸੰਗਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਮਨ ਦੀ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਉਹ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਉਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਯਜ్ఞ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਥਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਕਥਾ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ ਦੀ ਭੈਣ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਪਿੱਪਲਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੱਸਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੀ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਬਹੁਤ ਦੁਬਲੇ-ਪਤਲੇ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਹੱਸ ਪਈ ਅਤੇ ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, "ਸੁਣੋ! ਸੁਣੋ! ਇਹ ਪੱਕਾ ਹੋਵੇ!" ਉਸਦੀ ਅਸੰਗਤ ਬੋਲੀ ਸੁਣਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਵਹਾਉਣ ਵਾਲੀ ਬਣ ਜਾ!" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਿੱਪਲਾ ਉਥੇ ਇੱਕ ਨਦੀ ਬਣ ਗਈ, ਜੋ ਯਕਸ਼ੀਣੀ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ। ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ ਨੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਣੇਤ੍ਰ ਧਾਰੀ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਗੌਤਮੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਪਿੱਪਲਾ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ ਬਣਾਇਆ। ਤਦੋਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਥਾਂ ਯਕਸ਼ੀਣੀਸੰਗਮ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਸ਼ੰਭੂ ਜੀ, ਸ਼ਿਵਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ, ਉਹ ਥਾਂ ਉੱਚਤਮ ਸ਼ੈਵ ਤੀਰਥ ਦੁਰਗਾਤੀਰਥ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਹਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੀਰਥ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੈ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼ੁਕਲਤੀਰਥ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਲਾਭ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਉਸਦੀ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ, ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੀਰਥ ਨਾਲ ਭਰਦਵਾਜ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਕਥਾ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਭਰਦਵਾਜ, ਜੋ ਬੜੀ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਪੈਠੀਨਸੀ ਸੀ, ਜੋ ਉੱਤਮ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ। ਉਹ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੱਸਦੀ ਸੀ, ਪਤੀ ਵਲ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਸੋਮਾ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਅੱਗੀ ਲਈ ਪਿੰਡ ਬਣਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਪਿੰਡ ਪਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਧੂੰਏਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਭੈਬੀਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਸਨੇ ਪਿੰਡ ਖਾ ਲਿਆ। ਭਰਦਵਾਜ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਜੋ ਮੇਰਾ ਯਜ્ઞ ਇੱਥੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ?" ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਅਸੁਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਨੂੰ ਹਵ੍ਯਘਨ ਜਾਣ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਮੈਂ ਪ੍ਰਚੀਨਬਰਹਿਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ, ਤੇ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਜੰਮਿਆ ਸੀ।" ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ: 'ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੁਣੇ, ਯਜਨ ਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈਂ।' ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਕਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਹੈ। ਮੈਂ ਕਾਲਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਤੇ ਭਰਾ ਵੀ ਕਾਲੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਯਜਨ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਾਂਗਾ, ਯਜਨ ਸਥੰਭ ਨੂੰ ਕੱਟਾਂਗਾ, ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਾਂਗਾ।" "ਪਰ ਧਰਮ ਪਿਆਰੇ, ਦੋਜਾਤੀ, ਮੇਰੇ ਯਜਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ: ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਦਾਨਵਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਜਦ ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਤੈਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੇਗਾ, ਤਦ ਸ਼ਾਪ ਮੁੱਕ ਜਾਵੇਗਾ।'" ਭਰਦਵਾਜ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਮਿਤਰ ਹਾਂ, ਦੱਸ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਯਜਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ?" ਅਸੁਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਮਥਿਆ, ਪਰ ਕਠਨਾਈ ਨਾਲ ਵੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾ ਮਿਲਿਆ। ਫਿਰ ਸਾਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲੇਗਾ?" "ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਵਿਚ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਦੱਸ, ਜੋ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲੇ।" ਅਸੁਰ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਦੱਸਿਆ, "ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਗੌਤਮੀ (ਗੋਦਾਵਰੀ) ਦਾ ਪਾਣੀ ਹੈ, ਸੋਨਾ ਵੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਗਾਊਆਂ ਦਾ ਘਿਉ ਵੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਤੇ ਸੋਮਾ ਵੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨਾਲ: ਗੰਗਾ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਘਿਉ, ਤੇ ਸੋਨਾ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰ। ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਗੌਤਮੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਭਰਦਵਾਜ ਰਿਸ਼ੀ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਗੰਗਾ ਜਲ ਹਥ ਵਿੱਚ ਲਿਆ। ਉਸ ਜਲ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਅਸੁਰ ਦਾ, ਯਜਨ ਦਾ, ਸਥੰਭ, ਪਸ਼ੂ, ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਅਤੇ ਯਜਨ ਸਥਲ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ। ਸਭ ਕੁਝ ਚਿੱਟਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਅਸੁਰ ਵੀ ਚਿੱਟਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਜੰਮਿਆ। ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਲਾ ਸੀ, ਉਹ ਪਲ ਵਿਚ ਚਿੱਟਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਭਰਦਵਾਜ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਯਜਨ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨੇ ਯਜਨ ਸਥੰਭ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਅੱਜ ਵੀ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਹਾਨ ਪਛਾਣ ਬਣੀ। ਉਸ ਥਾਂ, ਅਸੁਰ ਨੇ ਭਰਦਵਾਜ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੁਣ ਮੈਂ ਚਲਦਾ ਹਾਂ, ਤੇਰਾ ਕਰਮ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਥੇ ਜਿਹੜੇ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ, ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਯਜਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ, ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਥਾਂ ਸ਼ੁਕਲਤੀਰਥ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ, ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ, ਇਥੇ ਸਵਰਗ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੁੱਲਾ ਹੈ। ਦੋਹਾਂ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ, ਸੱਤ ਹਜ਼ਾਰ ਹੋਰ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲਾਭ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।