ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਭਗਤ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਜੇਕਰ ਉਹ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਭੀ ਹਵਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਆਦਿ ਮਹਾਨ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਉਥੇ ਕੋਈ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਮਾਤਾ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਦਾ ਪਾਠ ਇਕ ਵਾਰੀ ਭੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪੂਰੇ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਹੋ ਕੇ ਮੋਖਸ਼ ਲਈ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਤਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤਿੰਨੋਂ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ, ਧਨ ਆਦਿ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਨਿਯਮ ਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਆਦਿਤਯ (ਸੂਰਜ) ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦ੍ਰਵਿਆਂ ਨਾਲ ਚਾਹੇ ਹੋਏ ਯਜਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਗੰਗਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਦੈਤਯਸੂਦਨ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਯਮ ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਯਮੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਨਿਯਮਤ ਮਨ ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨੋਰਥ ਜਲਦੀ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਅਖੁੱਟ ਪੁੰਨ, ਫਲ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ, ਪਾਠ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਪਾਪ ਕੀਤੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਵੀ ਉਧਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਾਰਦ ਜੀ, ਉਥੇ ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਵੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਖੁੱਟ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੰਭੀਰਤਮ ਪਾਪ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇਥੇ ਸੰਜਮ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ— ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਤਰਪਣ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਧਨ, ਅਨਾਜ, ਯਸ਼, ਤਾਕਤ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਪੁੱਤਰ, ਪੌਤਰ, ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹੀਦਾ ਹੋਵੇ, ਸਭ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਨੇਹੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਧਾਰ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਨੇਹੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਜਾਂ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸਮਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਵਾਣੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮੋਖਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਯਕਸ਼ੀਣੀਸੰਗਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਹਰ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਜਿੱਥੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਦੇਵਤਾ, ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਭੋਗ ਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨਾਲ ਹੀ ਵੱਡੇ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ ਦੀ ਭੈਣ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਪਿੱਪਲਾ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਗਈ। ਜਦ ਉਸਨੇ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ ਹੋਏ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਹੱਸ ਪਈ। ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ: "ਸੁਣੋ! ਸੁਣੋ! ਇਹ ਪੱਕਾ ਹੋਵੇ!" ਉਸਦੀ ਅਸੰਗਤ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ: "ਤੂੰ ਵਹਾਉਣ ਵਾਲੀ ਬਣ ਜਾ!" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਉਥੇ ਇੱਕ ਨਦੀ ਬਣ ਗਈ, ਜੋ ਯਕਸ਼ੀਣੀ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪਰਸਿੱਧ ਹੋਈ। ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ ਨੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਣੇਤ੍ਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਗੌਤਮੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਸਥਾਨ ਯਕਸ਼ੀਣੀਸੰਗਮ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਸ਼ਿਵਾ ਸਮੇਤ, ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ, ਉਹ ਉੱਚ ਕੋਟਿ ਦਾ ਸ਼ੈਵ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਰਗਾ ਤੀਰਥ ਵਜੋਂ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਹਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਇਹ ਸਾਰ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ! ਇਹ ਤੀਰਥ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਸਥਾਨ ਸ਼ੁਕਲਤੀਰਥ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਭ ਲੱਛ ਮਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਸਿਰਫ਼ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ, ਹਰ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਭਰਦਵਾਜ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਮਹਾਨ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਸਦਾ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਪੈਠੀਨਸੀ ਸੀ, ਜੋ ਚੰਗੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ। ਉਹ ਗੌਤਮੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਪਤੀਵ੍ਰਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਤੇ ਸੋਮ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਅਗਨੀ ਲਈ ਪਿੰਡ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦੋ ਪਿੰਡ ਪੱਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਧੂੰਏਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਡਰਾਉਣੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਨਿਕਲੀ, ਜਿਸਨੇ ਉਹ ਪਿੰਡ ਖਾ ਲਿਆ। "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਜੋ ਮੇਰਾ ਯਗ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ?"—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ। ਦੈਤ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਮੈਨੂੰ ਹਵ੍ਯਘ੍ਨ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਚੀਨਬਰਹਿਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ: 'ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਾਹੋ, ਯਜਨ ਖਾਓ।' ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਕਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਹੈ। ਮੈਂ ਕਾਲਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਮਾਪੇ ਤੇ ਭਰਾ ਵੀ ਕਾਲੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਯਜਨ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਯਜਨ ਸਥੰਭ ਕੱਟਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਾਂ।" "ਮੇਰਾ ਯਜਨ ਬਚਾ, ਹੇ ਧਰਮ ਪ੍ਰੇਮੀ! ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਸੱਚਾ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਯਜਨ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਮੇਰਾ ਕਰਮ ਬਚਾ।" ਫਿਰ ਦੈਤ ਨੇ ਦੱਸਿਆ: "ਸੁਣ, ਭਰਦਵਾਜ! ਪਹਿਲਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਜਦ ਮੈਂ ਜਗਤਪਿਤਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਜਦੋਂ ਤੈਨੂੰ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕਣਗੇ...'" "ਤਦ ਤੇਰਾ ਸ਼ਾਪ ਮੁਕ ਜਾਵੇਗਾ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਤੂੰ ਇਹ ਕਰੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।" ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈਂ, ਦੱਸ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਤੈਨੂੰ ਰਾਜੀ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਯਜਨ ਬਚਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?" ਦੈਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਮਹਾ ਸਮੁੰਦਰ ਮਥਿਆ ਸੀ, ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਵੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ—ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?" "ਜੇ ਤੂੰ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਰਾਜੀ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਦੱਸ ਜੋ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਸਕੇ।" ਦੈਤ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ: "ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਗੌਤਮੀ (ਗੋਦਾਵਰੀ) ਦਾ ਪਾਣੀ ਹੈ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੋਨਾ ਹੈ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਗਾਇਆਂ ਦਾ ਘੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੋਮ ਵੀ ਹੈ।" "ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਨਾਲ: ਗੰਗਾ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਘੀ, ਅਤੇ ਸੋਨਾ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰ। ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਗੌਤਮੀ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਹੀ ਅਸਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ।