ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੇ ਉਥੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਤਦ ਵਿਣੁ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਤੇਜ਼, ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਅਤੇ ਨਿਪੁੰਨ ਤੀਰ ਛੱਡੇ। ਉਹ ਤੀਰ ਇੰਨੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਅਸੁਰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਸਨ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਗਾਇਆਂ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਉਹ ਥਾਂ ਬਾਣਤੀਰਥ ਕਹਾਈ, ਜੋ ਵੈਸ਼ਨਵ ਤੀਰਥ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਤੀਰਥ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗਾਇਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਥੇ ਦੌੜੇ ਅਤੇ ਗਾਇਆਂ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਵਸਾਇਆ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਉੱਤੇ, ਗਾਇਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਗੰਗਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਟਾਪੂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਉਹਨਾਂ ਗਾਇਆਂ ਸਮੇਤ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਯਗ੍ਯ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਥਾਂ ਯਜ्ञਤੀਰਥ ਕਹਾਈ, ਜੋ ਗੰਗਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗਾਇਆਂ ਦੇ ਟਾਪੂ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਗੰਗਾ ਦੀ ਆਪ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਲਈ ਨੌਕਾ ਬਣ ਗਈ। ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰੀ, ਜੋ ਦੀਵੀਨ ਯੋਗਮਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਡਰਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਗੋਰੱਖ ਤੀਰਥ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸੇ ਥਾਂ, ਦੋ ਕੁੱਤੇ, ਜੋ ਸਰਮਾ ਦੇ ਚਤੁਰ-ਨੇਤ੍ਰ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਯਮ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਮਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਯਮ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਪ ਮੁਕਾਉਣ ਦਾ ਉਪਾਅ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਸੌਰੀ (ਯਮ) ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਸੂਰਜ ਦੇ ਕੋਲ ਗਏ। ਸੂਰਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ, ਗੰਗਾ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਕਿਹਾ, “ਬੇਟਾ, ਤੂੰ ਡੰਡਕ ਅਰਣ੍ਯ ਵਿੱਚ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ। ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਣੁ, ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਯਥਾ ਕ੍ਰਮ, ਪੂਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰ। ਇੰਝ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ।” ਪਿਤਾ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਯਮ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਨਾਲ ਦੋਹਾਂ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਵਨ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਦਿਲੋ-ਜਾਨ ਨਾਲ ਗੌਤਮੀ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ। ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਆਪਣੇ ਦੋ ਕੁੱਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਯਮ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ। ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਧਰਮ ਨੇ ਖੁਦ, ਇਸ਼ਾਨ (ਸ਼ਿਵ) ਅਤੇ ਵਿਣੁ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਰਮਾ, ਜੋ ਵਿ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਵਰਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਹਿੱਤ ਲਈ ਹੋਰ ਵੀ ਵਰ ਮੰਗੇ। ਜੋ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਉੱਤੇ, ਆਪਣੇ ਲਈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਲਈ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਣੁ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਬਾਣ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਰੰਗਪਾਣੀ (ਵਿਣੁ) ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਜਨਮਾਂ ਜਨਮ ਤੱਕ। ਜੇ ਕੋਈ ਗੋਤੀਰਥ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਵਰਤ ਰੱਖੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਟਾਪੂ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਇੰਝ ਸਮਝੋ ਕਿ ਸੱਤੋਂ ਦਵਾਂਪਾਂ ਸਮੇਤ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰ ਲਈ। ਉਥੇ ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਦਾਨ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਹਵਨ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਆਹੂਤੀ ਵੀ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਯਗ੍ਯਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਉਥੇ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਮਾਤਾ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਜਾਪੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਵੇਦ-ਪਾਠੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਃਸਵਾਰਥ ਹੋ ਕੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਜੇ ਕੋਈ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਉਚਿਤ ਰੀਤੀ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਤਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਣੁ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਪੁੱਤ੍ਰ, ਧਨ ਆਦਿਕ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਆਦਿੱਤਯ (ਸੂਰਜ) ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਮਝੋ ਕਿ ਇੱਛਿਤ ਯਗ੍ਯ ਅਤੇ ਹੋਮ ਕਰ ਲਏ। ਜੇ ਕੋਈ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਦੈਤ੍ਯਸੂਦਨ (ਵਿਣੁ) ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੇ, ਉਹ ਵਿਣੁ ਦੇ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਯਮ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਯਮੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਆਪਣੀ ਮੁਰਾਦ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਅਖੂਟ ਪੁੰਨ, ਵਾਧੂ ਫਲ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ, ਜਾਪ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ, ਪਾਪੀ ਪਿਤਰ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਾਰਦ ਜੀ, ਇੱਥੇ ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਵੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਖੂਟ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਾਰੀ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਪਾਪ ਵੀ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਇਥੇ ਸਯੰਮ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ, ਕਰਮ ਕਰੇ, ਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਤਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਧਨ, ਅਨਾਜ, ਯਸ਼, ਤਾਕਤ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਤ੍ਰ, ਪੌਤ੍ਰ, ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਜਣਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਖ਼ਰ ਵਿਸ਼ਣੁ ਜਾਂ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਇੱਕ ਤੀਰਥ ਹੈ ਜਕ੍ਸ਼ਿਨੀਸੰਗਮ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹਰ ਚਾਹਤ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਯਕ੍ਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਥੇ ਸਿਰਫ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਯਗ੍ਯ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼੍ਵਾਵਸੁ ਦੀ ਭੈਣ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਪਿੱਪਲਾ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਗੌਤਮੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਗਈ। ਉਹਨਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਹੰਸ ਪਈ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲ ਪਈ, “ਸੁਣੋ! ਸੁਣੋ! ਇਹ ਪੱਕਾ ਹੋਵੇ!” ਉਸ ਦੀ ਬੇਸੁਰਤੀ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਕਿ “ਤੂੰ ਪ੍ਰਵਾਹ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬਣ ਜਾ!” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਉਥੇ ਨਦੀ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਜਕ੍ਸ਼ਿਨੀ ਨਦੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ। ਫਿਰ ਵਿਸ਼੍ਵਾਵਸੁ ਨੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ, ਗੌਤਮੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੀਰਥ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਦਿੱਤੀ।