ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਦੋਸਤ, ਤੂੰ ਸਦਾ ਹੀ ਮੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਿੱਤਰ ਹੈ; ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ। ਜਿੱਥੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗੌਤਮੀ ਗੰਗਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਰਿ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਤੀਰਥ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਇਹ ਅਰਦਾਸ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਗੰਗਾ, ਹਰਿ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਇਸ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇਣ। ਇੰਦਰেশਵਰ ਅਤੇ ਅਬਜਕਾ—ਇਹ ਦੋ ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ; ਇੱਕ 'ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਅਤੇ ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਜਨਾਰਦਨ। ਦੰਡਕਾ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਨੁ ਆਪ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ; ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਦੇ ਤੀਰਥ ਸਾਰੇ ਪুণ੍ਯ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ, ਸਿਰਫ਼ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਾਪੀ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਾਪੀਆਂ ਦੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਧਰਮਕ ਲੋਕ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ, ਉੱਚੀ ਮੁਕਤੀ ਪੰਜ ਪੀੜੀਆਂ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੇ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਤਿਲ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ— ਉਹ ਦਾਨੀ ਲਈ, ਉਹ ਅਖੂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਤੀਰਥ ਵਧੀਕ ਸੁਖ, ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ, ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ, ਅਤੇ ਪੂੰਯ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੁ ਅਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਕਥਾ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੀ ਮੁਕਤੀ-ਦਾਇਕ ਸ਼ਕਤੀ, ਸੁਣਦੇ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ— ਉਹ ਪੂੰਯ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਹੀ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਯਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਆਪਣੇ ਸੰਯਮਿਤ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਅਤੇ ਮਨ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤਦ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਜਰੂਰ ਹੋਵੇਗਾ।" ਗੌਤਮੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਕੰਢੇ 'ਤੇ, ਮੁਕਤੀ ਦਾਇਕ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ— ਸੱਤ ਹਜ਼ਾਰ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸਿੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਕੰਢੇ 'ਤੇ, ਠੀਕ ਗਿਆਰਾਂ ਤੀਰਥ ਹਨ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਬਜਕਾ ਗੋਦਾਵਰੀ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਤਦ, ਆਪਸਤੰਬਾ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਪਸਤੰਬਾ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਾਲਾ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਕਸ਼ਸੂਤ੍ਰਾ ਸੀ, ਜੋ ਪਤੀ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਕਰਕੀ ਨਾਮਕ, ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਿਆ ਆਏ। ਆਪਸਤੰਬਾ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ, ਅਗਸਤਿਆ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ— "ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਤਿੰਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਪੂਜਨਯੋਗ ਹੈ? ਕਿਸ ਤੋਂ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ? ਅਤੇ ਕਿਹੜਾ ਅਨਾਦਿ ਹੈ? ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਕਿਹੜਾ ਅੰਤਹੀਨ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦੇਵਤਾ? ਕਿਹੜਾ ਦੇਵਤਾ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਕਿਹੜਾ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਹੇ ਅਗਸਤਿਆ, ਮੇਰਾ ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ।" ਧਰਮ, ਧਨ, ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਸ਼ਾਸਤਰ ਹੀ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੇਦ ਸ਼ਾਸਤਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਵੇਦ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ; ਜੋ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨੀਵਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਅਮਰ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਜੋ ਨਿਰਾਕਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚਾ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਸਾਕਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਨੀਵਾਂ ਹੈ। ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾਂ ਕਰਕੇ, ਸਾਕਾਰ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਰੂਪ ਉਸੀ ਇੱਕ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹਨ; ਤਿੰਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ, ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਉਹੀ ਸਰਵੋਚ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ, ਗੁਣ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੇ ਅੰਤਰ ਨਾਲ, ਕਈ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਹੈ; ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਤਿੰਨ ਰੂਪ ਬਣੇ ਹਨ। ਜੋ ਉਸ ਸਰਵੋਚ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੀ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ; ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਕਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ; ਤਿੰਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਵੇਦ ਹਰ ਥਾਂ, ਹਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰ ਹਨ; ਪਰ ਉਹ ਇੱਕ ਨਿਰਾਕਾਰ ਤੱਤ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਨਿਸਚਿਤ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਕੱਢ ਸਕਿਆ; ਪਰ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਰਾਜ਼ ਹੈ—ਇਹ ਜਲਦੀ, ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਨਿਸਚਲਤਾ ਨਾਲ ਦੱਸੋ, ਜੋ ਸਭ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਦਰਯ ਅਗਸਤਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹਾਲਾਂਕਿ ਤਿੰਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਵੀ, ਸਾਰੇ ਸਿਧੀਆਂ ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਆਨੰਦ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ।" "ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ, ਉਹ ਸਰਵੋਚ ਚਾਨਣੀ ਸ਼ਿਵ ਹੈ; ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਉਸ ਦੀ ਹੀ ਉੱਚੀ ਭਕਤੀ ਕਰ। ਗੌਤਮੀ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੰਡਕਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ—ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਸਾਕਾਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਿਰਾਕਾਰ। ਉਹ ਰਚਨਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ, ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਸਭ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਰੂਪ ਰਚਨਹਾਰ ਦਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦਾ ਰੂਪ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਰੂਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਆਪਸਤੰਬਾ, ਗੰਗਾ 'ਤੇ ਗਿਆ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਵਰਤ ਰੱਖੇ, ਅਤੇ ਨਾਰਦ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਇਸ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕੀਤੀ: "ਜਿਵੇਂ ਲੱਕੜ ਵਿੱਚ ਅੱਗ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਬੂ, ਬੀਜ ਵਿੱਚ ਤੇਲ, ਧਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ—ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਮੈਂ ਸੋਮਨਾਥ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਬਣਾਇਆ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੰਭਾਲਣਹਾਰ ਅਤੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਜੋ ਸਰਵਜਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਸਤਿਤਵ ਅਤੇ ਅਨਸਤਿਤਵ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ—ਮੈਂ ਉਸ ਸੋਮਨਾਥ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਵੱਡੀਆਂ ਲਾਨਤਾਂ, ਗਰੀਬੀ, ਬਿਮਾਰੀ ਆਦਿ ਨਹੀਂ ਛੁਹਦੇ; ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਮੈਂ ਉਸ ਸੋਮਨਾਥ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਵੇਦਿਕ ਰੀਤ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਦੋ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ—ਮੈਂ ਉਸ ਸੋਮਨਾਥ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੰਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੋਮ, ਭੋਗ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਦੇਵਤੇ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਭੋਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਮੈਂ ਉਸ ਸੋਮਨਾਥ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਸਤੰਬਾ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਗੌਤਮੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਤੀਰ, ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਸਰਵੋਚ ਤੱਤ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਮਿਲਿਆ।