ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੰਦਰ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵਲੋਂ ਮਿਲੀ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਘਾਵਾਂ ਨਾਲ ਕਲੇਸ਼ਤ ਹੋ ਕੇ, ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ, “ਮੇਰੀ ਜਿੱਤ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਸਕਾਂ।” ਇੰਦਰ ਨੇ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਸਾਰੀ ਤਾਕਤ ਮਿਲੇ, ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਸਕੇ, ਅਤੇ ਜਦ ਉਸ ਦਾ ਵੈਰੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮਰਿਆਦਾ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੁਬਾਰਾ ਮਿਲੇ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, “ਤੇਰਾ ਵੈਰੀ ਸਿਰਫ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਨਹੀਂ ਮਰ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਜੋ ਕਿ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹਰੀ ਹਨ, ਪੌਲੋਮੀ ਸਮੇਤ, ਜਨਾਰਦਨ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਇਕਾਗ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ। ਉਹ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕੋ ਇਕ ਆਸਰੇ ਹਨ।” ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋਗੇ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਹਰੀ ਦੋਵਾਂ ਵਲੋਂ ਆਪਣੀ ਮਨਚਾਹੀ ਵਸਤੂ ਮਿਲੇਗੀ। ਫਿਰ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮੰਤਰ, ਤਪ, ਜਾਂ ਯੋਗ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਸੰਗਮ ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਗੌਤਮੀ ਅਤੇ ਸਿੰਧੂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਉੱਤੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਉੱਤੇ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।” ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਗੰਗਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਆਪਸਤੰਬ, ਜੋ ਕਿ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ, ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਥੇ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਲਈ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਹੋਈ ਕਿ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਗਦਾਧਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲਈ ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪਸਤੰਬ ਦੇ ਨਾਲ ਗੰਗਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਸੰਗਮ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਅਸਤਨਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸਤਿ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ। ਫੇਨਾ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਸੰਗਮ ਉੱਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਵੈਦਿਕ ਮੰਤਰਾਂ ਅਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਉਪਾਸਨਾ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਕੀ ਦੇਣਾ ਹੈ?” ਇੰਦਰ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, “ਮੈਨੂੰ ਵੈਰੀ ਨਾਸਕ ਦਿਓ।” ਹਰੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮੰਨ ਲਿਆ।” ਇਥੇ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੋਵਾਂ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਸੀ। ਉਹ ਨਰਕ ਲੋਕ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵੈਰੀ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਵਜਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਇੰਦਰ ਦਾ ਦੋਸਤ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਬਜਕਾ ਜਾਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਾਕਪੀ ਆਖਿਆ ਗਿਆ। ਇੰਦਰ, ਭਾਵੇਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਾਕਪੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ। ਜਦ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ਚੀ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਇੰਦਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਹੱਸ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ, “ਇੰਦਰਾਣੀ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਵ੍ਰਿਸ਼ਾਕਪੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਦੀ ਜਲ ਜਾਂ ਭੇਟ ਅੱਗ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਿਅ ਹੈ।” ਇੰਦਰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, “ਮੈਂ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਹੀ ਕਸਮ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਨਾਲ ਨਾ ਪੁੱਛ।” ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦਾ, “ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਿਅ ਹੈ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਮੰਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ, ਮੇਰੀ ਸਾਥੀ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀ, ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਲੀ। ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ।” ਇੰਦਰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੇ, ਉਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਦਰਿਆ ਉੱਤੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਚੱਕਰਧਾਰੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਸ਼ਿਵ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਾਕਪੀ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਦੋਸਤ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਜੋ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਹੇ ਸੁਭਾਗਵਤੀ, ਮੈਂ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਇੰਦਰ ਹਾਂ, ਅਟੱਲ। ਜਿੱਥੇ ਪਤਨੀ ਪਤੀ ਦੇ ਮਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਕੀ ਅਸੰਭਵ ਹੈ?” ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਮੁਕਤੀ ਇਥੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਔਖੀ ਹੈ, ਪਰ ਤਿੰਨ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਤਨੀ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਿੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਦੋਵਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਪਤਨੀ ਚੰਗੇ ਕੁਲ ਦੀ, ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ, ਪਤੀ ਵਲ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ, ਸੁੰਦਰ, ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਤੇ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।” ਇੰਦਰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, “ਤੇਰੀ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਇਹ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੈ; ਜੋ ਤੂੰ ਆਖਿਆ, ਉਹੀ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ, ਸੱਚਾ ਪੁੱਤਰ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਤੇ ਇਥੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ, ਪਤਨੀ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਉਪਕਾਰਕ ਨਹੀਂ।” ਉਹ ਅੱਗੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, “ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਲੈਣ ਲਈ, ਗੰਗਾ ਵਰਗਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਜਾਂ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ, ਇੱਥੇ ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਅਦ੍ਵੈਤਤਾ ਦੀ ਗਿਆਨ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।” ਇੰਦਰ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਤੈਥੋਂ, ਹੇ ਗੁਣਵਤੀ, ਤੇਰੀ ਸਮਝ ਨਾਲ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਸ਼ਿਵ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਇੰਦਰ ਦੀ ਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨ ਫਿਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਵ੍ਰਿਸ਼ਾਕਪੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ; ਜੋ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ। ਤੂੰ ਵੀ ਮੇਰੀ ਸਦਾ ਪ੍ਰਿਅ ਮਿੱਤਰ ਹੈਂ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੌਤਮੀ ਗੰਗਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ।” ਇੰਦਰ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਨਚਾਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲੋਂ ਵੀ ਮੰਗਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਗੰਗਾ, ਹਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇਣ।” ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਥੇ ਦੋ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹਨ—ਇੰਦਰੈਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਅਬਜਕਾ—ਇਕ ਥਾਂ ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ, ਦੂਜੇ ਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਿਸ਼ਣੂ ਆਪ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਥੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਸਾਰੇ ਪੁੰਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇਥੇ, ਸਿਰਫ਼ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਾਪੀ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਾਪੀਆਂ ਦੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਲੋਕ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਉੱਚੀ ਮੁਕਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੰਜ ਪੀੜੀਆਂ ਦੇ ਪਿਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਉਧਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਜੇ ਇਥੇ ਕੋਈ ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਤਿਲ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰੇ— ਦਾਨੀ ਲਈ ਉਹ ਅਖੁੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਨਚਾਹੀ ਵਸਤੂ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਧਨ, ਮਰਿਆਦਾ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਸਿਹਤ, ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਣੂ ਅਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਕਥਾ, ਤੇ ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੀ ਮੁਕਤੀ-ਦਾਇਕ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਦੇ ਜਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਥੇ ਹੀ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਥੇ ਹੀ ਉਹ ਸ਼ਿਵ-ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਯਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਇੱਛਾ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰਕੇ ਕਰਦੇ ਹਨ।