ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਵਰੁਣ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਾਲੇ ਵਲੋਂ ਬਹੁਤ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਮਹਾਬਲੀ ਮਹਾਸ਼ਨੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਮਹਾਸ਼ਨੀ, ਜੋ ਹਿਰਣਯ ਦਾ ਪੁੱਤ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਸੀ, ਨੇ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਆਪਣੇ ਸੱਸੁਰ ਵਰੁਣ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸ ਕਾਰਣ ਆਏ ਹਨ। ਵਰੁਣ ਨੇ ਦੈਤਿਆ ਨੂੰ ਆਉਣ ਦਾ ਮਕਸਦ ਦੱਸਿਆ: "ਹੇ ਬਲਵਾਨ, ਜਿਸ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਤੂੰ ਕਦੇ ਜਿੱਤ ਕੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਤੇ ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ, ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇ।" ਵਰੁਣ ਨੇ ਅੱਗੇ ਆਖਿਆ, "ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਾਰੇ ਆਦਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਮੁਕਤ ਕਰ, ਇਸ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਮਹਾਨ ਕੀਰਤੀ ਹੋਵੇਗੀ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਕੁਝ ਹਿਚਕਦੇ ਹੋਏ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ—ਜੋ ਸ਼ਚੀ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਸੀ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਸਮੇਤ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ—ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ। ਉਥੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਵਿਚ ਚਮਕਦਾਰ ਮਹਾਸ਼ਨੀ ਨੇ, ਜਦੋਂ ਜਲ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਪੂਜਾ ਕਰੀ, ਤਾਂ ਮਘਵਾਨ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ: "ਤੈਨੂੰ ਅੱਜ ਇੰਦਰ ਕਿਸ ਨੇ ਬਣਾਇਆ? ਕਿਹੜੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਤੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਇੰਨਾ ਬੋਲਦਾ ਹੈਂ? ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਵਲੋਂ ਦਬਾਏ ਹੋਏ ਵੀ, ਤੂੰ ਮੁੜ ਇੰਦਰ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ? ਇਹ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਹੈ।" ਫਿਰ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਪਤੀ ਬੰਨ੍ਹ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡੇ, ਇਹੀ ਠੀਕ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਸਵੈਤੰਤਰ ਨਹੀਂ, ਪੁਰਖ ਹੀ ਮਹਾਨ ਹਨ। ਤੂੰ, ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪੁਰਖ ਬਣੇਂਗਾ।" "ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਤੇਰੀ ਸਵਾਰੀ, ਤੇਰਾ ਹਥਿਆਰ—ਵਿਜਲੀ, ਚਿੰਤਾਮਣੀ, ਨੰਦਨ ਬਾਗ, ਉਹ ਦੇਵਕਨਿਆਵਾਂ, ਤੇਰੀ ਕੀਰਤੀ ਤੇ ਤਾਕਤ—ਇਹ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਭੋਗਵਟੂ ਹਨ।" "ਜੋ ਜੀਵਨ ਹੈ, ਜੋ ਕੀਰਤੀ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਮੌਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੀਰਤੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਜਲ ਦੇ ਸਵਾਮੀਆਂ ਵਲੋਂ ਛੁਟ ਕੇ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਲਾਜ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਈ?" "ਤੂੰ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈਂ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਵਲੋਂ ਪੰਖਾ ਕਰਵਾਉਂਦਾ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪਾਉਂਦਾ—ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਲਾਜ ਤੈਨੂੰ ਡਰਦੀ ਹੋਈ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।" "ਤੂੰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਨਾਮੁਚੀ ਦਾ ਵਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਨਗਰਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਧਾਰੀ ਹੈਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਰਕੇ ਹੀ ਦੇਵਤੇ ਤੈਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਜਿੱਤੂ, ਇਹ ਸਭ ਛੱਡ ਦੇ।" "ਜੋ ਲੋਕ ਵੈਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰੂਪ ਬਦਲ ਕੇ ਵੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਲਾਜ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜੇ ਤੂੰ ਕਮਲ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਇੰਨੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਤੇਰਾ ਦਿਲ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਤੋੜਦੀ?" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਵੱਡੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਮੁੜ ਇੰਦਰ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਅੱਜ ਤੋਂ ਇੰਦਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੋਏਗਾ, ਤੇ ਵਰੁਣ—ਮੇਰੇ ਸੱਸੁਰ—ਉਸਦੇ ਗੁਰੂ। ਹੇ ਵਾਸਵ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰ।" "ਤੂੰ ਵਰੁਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਫਿਰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿਆਂਗਾ।" ਇਉਂ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੂੰ ਝਿੜਕ ਕੇ, ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ, ਦੈਤਿਆ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਾ, ਜਾ," ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਲਾਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਪੌਲੋਮੀ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਆਪਣੀ ਹਾਰ ਸਮੇਤ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਪੌਲੋਮੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮੁੜ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?" ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਤਾਕਤ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਵਰ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ।" "ਇਸ ਲਈ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਾਂਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਜਾਂ ਹਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।" "ਉਹ ਹਿਰਣਯ ਦਾ ਪੁੱਤ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਾਮੇ ਦਾ ਵੀ ਪੁੱਤ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਰ ਨਾਲ ਅਹੰਕਾਰੀ ਹੋ ਗਿਆ।" "ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ; ਜਦੋਂ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਇੰਨੀ ਤਾਕਤ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ?" "ਇਸ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਲਗਾਵ ਜਾਂ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾ ਆਉਣ ਦੇਵੋ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਪੌਲੋਮੀ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ: "ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਕੁਝ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ, ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਕੁਝ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਲਈ ਕੁਝ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹਰਾ ਲਈ।" "ਮੈਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਗੱਲ ਸੁਣੀ ਹੈ: ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਵਭਾਵ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਔਰਤਾਂ ਹੀ ਜਾਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।" "ਇਸ ਲਈ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਕੁਝ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ; ਚਾਹੇ ਤਪ, ਯਜ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਰਮ, ਇਹ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।" "ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਤੂੰ ਉਥੇ ਜਾ; ਉਥੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ, ਤੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਮਨੋਵਾਂਛਤ ਫਲ ਮਿਲਣਗੇ।" "ਮੈਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੱਲ ਸੁਣੀ ਹੈ: ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਚਲਿਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਚਲ।" "ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਾਰ ਅੰਦਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੰਡਕ ਅਰਣਯ ਹੈ; ਉਥੇ ਗੰਗਾ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪੋਸ਼ਕ ਹੈ—ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ, ਹੇ ਸਵਾਮੀ।" "ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹੈ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਪੀੜਤਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ। ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜੋ ਬੇਸਹਾਰਾ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਣੂ ਵੱਡਾ ਆਸਰਾ ਹੈ।" "ਹਰਾ, ਹਰੀ ਜਾਂ ਗੰਗਾ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ, ਪੂਰੀ ਲਗਨ ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ।" "ਭਗਤੀ, ਸਤੁਤੀ ਤੇ ਤਪ ਨਾਲ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ; ਫਿਰ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਮੰਗਲ ਮਿਲੇਗਾ।" "ਬਿਨਾਂ ਗਿਆਨ ਦੇ, ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਆਮ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਫਲ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਤਨੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਅਖੁੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਹਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਪਤਨੀ ਹੀ ਪੁਰਖ ਦੀ ਸਾਥੀ ਹੈ; ਛੋਟੇ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਵੀ, ਉਸ ਦੇ ਬਿਨਾ ਸਫਲਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।" "ਜੋ ਕੰਮ ਇਕੱਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਦ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਦ ਵੱਡਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਲੈ: ਪਤਨੀ ਆਪਣਾ ਅੱਧਾ ਅੰਗ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਦੰਡਕ ਅਰਣਯ ਵਿੱਚ, ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।" "ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਉਥੇ ਜਾ ਤੇ ਵੱਡੇ ਫਲ ਵਾਲੇ ਪੁੰਨ ਕਰਮ ਕਰ।" "ਫਿਰ, ਜਦ ਤੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਲਵੇਂਗਾ, ਤੈਨੂੰ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੇਗੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੌਲੋਮੀ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਤੇ ਨਵੀਂ ਉਮੀਦ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ।