ਮਹਾਸ਼ਨੀ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਖਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪੂਰਵਜਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਹਾਥੀ ਦੇ ਨਾਲ ਬਾਂਧ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਨਿਰਦਯਤਾ ਛੱਡ ਕੇ ਇਹ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਹਿਰਣਯ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਮਹਾਸ਼ਨੀ ਨੇ ਸ਼ਚੀ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ। ਮਹਾਸ਼ਨੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ, ਹੁਣ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਚਲਿਆ; ਪਰ ਵਰੁਣ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਮਹਾਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਵਰੁਣ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਠਿਕਾਣਾ, ਸਮੁੰਦਰ, ਮਹਾਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚ ਦੋਸਤੀ ਹੋ ਗਈ। ਵਰੁਣ ਦੀ ਧੀ ਮਹਾਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਯਸ਼, ਵੀਰਤਾ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀ ਹੋ ਗਈ। ਮਹਾਸ਼ਨੀ, ਵੱਡਾ ਰਾਖਸ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੀ ਇੰਦਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਰਾਖਸਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮੰਤਰਾਂ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਹੈ; ਉਹ ਨਵਾਂ ਇੰਦਰ ਬਣਾਏਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਲਾਹ ਕਰ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਯੋਜਨਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, “ਮਹਾਸ਼ਨੀ, ਵੱਡਾ ਰਾਖਸ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਨਾ ਜਾਵੇ।” ਵਿਸ਼ਨੂ, ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਸੱਸ ਵਰੁਣ ਕੋਲ ਗਿਆ; ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਦੀ ਹਾਰ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਐਸਾ ਕਰੋ ਕਿ ਪੁਰੰਦਰਾ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਵੇ।” ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਲ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਵਰੁਣ, ਆਪਣਾ ਭਰਾ-ਇਨ-ਲਾਅ ਹੋਣ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਲੈ ਕੇ, ਮਹਾਸ਼ਨੀ, ਹਿਰਣਯ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਮਹਾਸ਼ਨੀ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸੱਸ ਨੂੰ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਿਆ; ਵਰੁਣ ਨੇ ਆਉਣ ਦਾ ਮਕਸਦ ਦੱਸਿਆ: “ਇੰਦਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਬਾਂਧਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ, ਮੈਨੂੰ ਦੇਵੋ।” “ਸਦਾ ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਦੋ, ਜੋ ਸਭ ਵਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਬਾਂਧ ਕੇ ਛੱਡਣ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਧਰਮਵਾਨਾਂ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਯਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋਗੇ।” “ਠੀਕ ਹੈ,” ਆਖ ਕੇ, ਮਹਾਸ਼ਨੀ ਨੇ ਕੁਝ ਹਿਚਕਿਚਾਹਟ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਸ਼ਚੀ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਸੀ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਨਾਲ ਬਾਂਧਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਥੇ, ਮਹਾਸ਼ਨੀ, ਰਾਖਸਾਂ ਵਿਚ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਲ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਵਿਚ ਹਰੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮਘਵਨ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਆਖਿਆ: “ਤੁਸੀਂ ਅੱਜ ਕਿਸ ਨੇ ਇੰਦਰ ਬਣਾਇਆ? ਕਿਸ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇੰਨਾ ਬੋਲਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਵਲੋਂ ਦਬਾਏ ਹੋਏ ਵੀ ਇੰਦਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹੋ? ਇਹ ਅਜੀਬ ਹੈ।” “ਫਿਰ ਵੀ, ਜੇ ਕਿਸੇ ਮਰਦ ਨੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਬਾਂਧਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵੇ—ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਸੁਤੰਤਰ ਨਹੀਂ, ਮਰਦ ਹੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ, ਸ਼ਕ੍ਰ, ਅਸਲ ਮਰਦ ਬਣ ਜਾਵੋਗੇ।” “ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਬਾਂਧੇ ਹੋਏ, ਤੁਹਾਡਾ ਵਾਹਨ, ਤੁਹਾਡਾ ਸ਼ਸਤਰ—ਵਜਰ, ਇੱਛਾ-ਪੂਰਨ ਰਤਨ, ਨੰਦਨ ਵਨ, ਉਹ ਦੇਵ-ਕਨਿਆਵਾਂ, ਤੁਹਾਡੀ ਯਸ਼ ਤੇ ਤਾਕਤ—ਇਹ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸੁਆਦ ਲਈ ਹਨ।” “ਜੋ ਜੀਵਨ ਹੈ, ਜੋ ਯਸ਼ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੌਤ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਯਸ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਸ਼ਕ੍ਰ, ਤੁਸੀਂ ਜਲ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਵਲੋਂ ਛੁਟਕੇ ਮਿਲ ਕੇ, ਸ਼ਰਮ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ?” “ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਵਲੋਂ ਪੱਖਾ ਕਰਵਾਏ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾਏ—ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਰਮ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਡਰਦੀ ਹੈ।” “ਤੁਸੀਂ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਤੇ ਨਾਮੁਚੀ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ, ਨਗਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸਕ, ਘੇਰੇ ਤੋੜਣ ਵਾਲਾ, ਵਜਰਧਾਰੀ ਹੋ। ਇਸ ਲਈ, ਦੇਵਤਾ ਤੁਹਾਡਾ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜੇਤੂ, ਇਹ ਸਭ ਛੱਡ ਦੋ।” “ਜੋ ਲੋਕ ਵੈਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਜੀਵਦੇ ਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ—ਕਿਸੇ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਜਿਹਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਇਜਤੀ ਤੇ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਦਾ?” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਵੱਡੇ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਵਾਪਸ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: “ਅੱਜ ਤੋਂ, ਇੰਦਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੇ ਵਰੁਣ—ਮੇਰਾ ਸੱਸ—ਗੁਰੂ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨੇ, ਵਾਸਵ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿੱਤਾ।” “ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਵਰੁਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੁੜ ਬਾਂਧ ਕੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿਆਂਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰ ਕੇ, ਮੁੜ-ਮੁੜ ਹੱਸ ਕੇ, “ਜਾਓ, ਜਾਓ,” ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਕੇ ਚਲ ਪਿਆ। ਇੰਦਰ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਗਿਆ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਤੇ ਪੌਲੋਮੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਾਰ ਤੇ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵਲੋਂ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਵਤੀਰੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮੁੜ ਆਪਣਾ ਮਾਣ ਵਾਪਸ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?” ਪੌਲੋਮੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤਿ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਇਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹਾਰ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਵਰ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ।” “ਇਸ ਲਈ, ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹਦੀ ਮੌਤ ਜਾਂ ਹਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੀ ਤਸੱਲੀ ਲਈ।” “ਉਹ ਮਹਾਨ, ਹਿਰਣਯ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਾਮੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਤਾਕਤਵਾਨ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਹੈ, ਵਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।” “ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਤਪ ਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ; ਤਪ ਨਾਲ ਜੋ ਤਾਕਤ ਮਿਲੀ, ਉਸ ਨਾਲ ਕੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ?” “ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਜਾਂ ਹੈਰਾਨੀ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਦਿਓ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਪੌਲੋਮੀ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਆਖਿਆ: “ਤਪ ਨਾਲ ਕੁਝ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ, ਯਜਨ ਨਾਲ ਕੁਝ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਹਰਾ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਕੁਝ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।” “ਮੈਂ ਮੁੜ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗੱਲ: ਔਰਤਾਂ ਹੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਭ ਭਾਵਨਾ ਜਾਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ।” “ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਾਲਕ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਕੁਝ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ; ਤਾਂਵੇ, ਯਜਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਇਹ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।” “ਇਹਨਾਂ ਵਿਚ, ਧਰਤੀ ਜੋ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਾਵੇ; ਉਥੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।” “ਮੈਂ ਮੁੜ ਸੁਣਿਆ ਹੈ: ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਭਗਤੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਸ ਜੋ ਹੈ, ਚਲਦਾ ਤੇ ਅਚਲ।