ਹੇ ਨਾਰਦ ਜੀ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਸੁਵਰਨਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਧੀ ਸੀ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਮਹੇਸ਼ਾ ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਉਹ ਸੁਵਰਨਾ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗਲੇ ਲਗਾ ਕੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਹੋਇਆ ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਚਕਰ ਨੇ ਚਮਕਦਾਰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਰਦੂਲ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਥਾਂ ਚਕਰਤੀਰਥ ਅਤੇ ਸ਼ਾਰਦੂਲ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਸੁਵਰਨਾ ਨੂੰ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਸ਼ੰਕਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਧਰਮ ਨੇ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਥੇ ਅਗਨੀ ਦੇ ਆਨੰਦ-ਅਸ਼ਰੂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗੇ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਨਦੀ ਜਨਮ ਲੈ ਲਈ ਜੋ ਆਨੰਦਾ ਅਤੇ ਨੰਦਿਨੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨਦੀ ਦਾ ਗੰਗਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਬੜਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਥੇ ਹੀ, ਇਸ ਸੰਯੋਗ 'ਤੇ, ਸੁਵਰਨਾ ਸਵੈ-ਸਰੂਪ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੁਵਰਨਾ ਦਾਕਸ਼ਾਯਣੀ, ਸ਼ਿਵਾ, ਆਗਨੇਈ, ਅੰਬਿਕਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਧਾਰ, ਸ਼ਿਵਾ ਅਤੇ ਕਾਟਯਾਨੀਸ਼ਵਰੀ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਗਤਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਦੋਨੋਂ ਕੰਢਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਉਥੇ ਅਗਨੀ ਨੇ ਤਪ ਕਰਕੇ ਤਪੋਵਨ ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਬਣਾਇਆ। ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਦੋਨੋਂ ਕੰਢਿਆਂ 'ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ, ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸੋਲਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਹਨ। ਹਰ ਥਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵਡਿਆਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਬਹੁਤ ਹਨ, ਪਰ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਦਾ, ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਇੱਛਿਤ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੇ ਬਾਰੇ ਜਾਣ ਕੇ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਬਜਕਾ ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਪਾਸਾ ਸ਼ਾਰਦੂਲ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਪਾਸਾ ਕਾਸੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤਪੋਵਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਰਦੂਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਣਗਿਣਤ ਪਾਸੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦਾ। ਉਥੇ ਇੰਦਰਤੀਰਥ ਨਾਮਕ ਪਾਸਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫੇਨਾ ਨਦੀ ਦਾ ਸੰਯੋਗ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਕਾਪਾ ਅਤੇ ਹਨੁਮਤਾ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਅਬਜਕਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਉਥੇ ਤ੍ਰਿਵਿਕਰਮਾ ਦੇਵਤਾ ਮੌਜੂਦ ਹਨ; ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਲਭ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਦੱਖਣ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਹੋਈਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਅਤੇ ਇੰਦਰੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਕੰਢੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ, ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਨਮੁਚੀ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ালী ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਸੀ, ਇੰਦਰ ਦਾ ਵੈਰੀ ਸੀ; ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫੇਨਾ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਫੇਨਾ ਨੇ ਵਿਦਯੁਤ ਦੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਮੁਚੀ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਖ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਫੇਨਾ ਗੰਗਾ ਦੇ ਦੱਖਣ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ। ਉਹ ਫੇਨਾ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਭੇਦ ਕੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਗੰਗਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਦਯੁਤ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਉਹ ਪਾਣੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਇਆ; ਉਸ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਫੇਨਾ ਅਤੇ ਨਦੀ ਨੂੰ ਫੇਨਾ ਨਦੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੇਨਾ ਨਦੀ ਦਾ ਗੰਗਾ ਨਾਲ ਸੰਯੋਗ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਗੰਗਾ-ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਵਾਂਗ। ਉਥੇ, ਹਨੁਮਤ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਛਾਲ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਬਿੱਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਪਾਈ। ਉਹ ਪਾਸਾ ਮਾਰਜਾਰਾ ਅਤੇ ਹਨੁਮਤਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਥਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਵ੍ਰਿਸ਼ਕਾਪਾ ਅਤੇ ਅਬਜਕਾ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ; ਉਥੇ ਹੀਰੰਯ, ਜੋ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ালী ਵੱਡਾ ਸੀ, ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਤਪ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਅਜੈਯ ਬਣ ਗਿਆ, ਬੜਾ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣਾ; ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਿੱਤਣਾ ਔਖਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਾਸ਼ਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਪਰਾਜਿਤਾ ਸੀ; ਉਹ ਇੰਦਰ ਨਾਲ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਯੁੱਧ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਮਹਾਸ਼ਨੀ, ਵੱਡੀ ਵਿਰਤਾ ਵਾਲਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅੱਗੇ ਰਹਿੰਦਾ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸੱਪ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਹਾਥੀ ਨਾਲ ਬਾਂਧ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਕਰੂਤਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਇਹ ਗੱਲ ਹੀਰੰਯ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਮਹਾਸ਼ਨੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਖਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਚੀ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ। ਮਹਾਸ਼ਨੀ, ਹਰੀ ਨੂੰ ਹਰਾਕੇ, ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਗਿਆ; ਪਰ ਵਰੁਣ, ਵੱਡੀ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ, ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਮਹਾਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਵਰੁਣ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਸਥਾਨ, ਸਮੁੰਦਰ, ਮਹਾਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮਿੱਤਰਤਾ ਹੋ ਗਈ। ਵਰੁਣ ਦੀ ਧੀ ਮਹਾਸ਼ਨੀ ਲਈ ਪਿਆਰੀ ਹੋ ਗਈ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ, ਵਿਰਤਾ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਕਰਕੇ। ਮਹਾਸ਼ਨੀ, ਵੱਡਾ ਦੈਤ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ; ਜਦ ਸੰਸਾਰ ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਵਿੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਵਿਸ਼ਨੁ ਹੀ ਇੰਦਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਦੈਤਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਨਵਾਂ ਇੰਦਰ ਬਣਾਵੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਯੋਜਨਾ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ, ਕਿ "ਮਹਾਸ਼ਨੀ, ਵੱਡਾ ਦੈਤ, ਮੈਨੂੰ ਵਲੋਂ ਨਾਹ ਮਰਿਆ ਜਾਵੇ।" ਵਿਸ਼ਨੁ ਫਿਰ ਜਲ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਆਪਣੇ ਸੱਸ ਵਰੁਣ ਕੋਲ ਗਿਆ; ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਵਰੁਣ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਹਾਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਐਸਾ ਕੁਝ ਕਰੋ ਕਿ ਪੁਰੰਦਰ ਮੁੜ ਆ ਜਾਵੇ।" ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਜਲ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਵਰੁਣ, ਤੁਰੰਤ ਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ।