ਦੇਵਾਪੀ, ਜੋ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧਿਆਨ-ਭਾਵਨਾ ਵਿਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਨੇ ਬੜੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਯਜਨ ਕਰ ਰਹੇ ਪੰਡਿਤਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਿਆ। ਉਹ ਹਰ ਇਕ ਪੰਡਿਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ, “ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਨੇ ਯਜਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਦੀ, ਮੁੱਖ ਪੰਡਿਤ ਦੀ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਹੋਣ ਤੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਆ ਕੇ ਯਜਨ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵੇ ਜਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।” ਦੇਵਾਪੀ ਆਗਾਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, “ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਪ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਅੱਗ ਦਾ ਪੂਜਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਗ ਹੀ ਇੱਥੇ ਦੇਵਤਾ ਹੈ; ਅਸੀਂ, ਜੋ ਅੱਗ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਸੱਚੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ। ਅੱਗ ਹੀ ਦਾਤਾ, ਭੋਗਤਾ, ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਕਰਣ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਹਵਨ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।” ਦੇਵਾਪੀ ਨੇ ਪੰਡਿਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਜਾਤਵੇਦਸ ਅੱਗ ਦਾ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਨ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਇਹ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਦੱਸਿਆ। ਉਹ ਆਖਦਾ, “ਜਿਵੇਂ ਪੰਡਿਤ, ਤਿਵੇਂ ਮੈਂ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸੇਵਕ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਹਵਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਭੋਗਤਾ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਵਾਂਗਾ, ਤੇ ਹਵਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਵਾਂਗਾ; ਇਹ ਮੇਰੀ ਗਲਤੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਜਾਓ।” ਦੇਵਾਪੀ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ ਤੇ ਪੰਡਿਤਾਂ, ਅੱਗ, ਤੇ ਸ਼ਾਪ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈਆਂ। ਪੰਡਿਤਾਂ ਨੇ ਵੇਦ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ਤੇ ਆਖਿਆ, “ਅਸੀਂ ਹਵਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਭੋਗਾਂਗੇ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਸੁਤੰਤਰ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਸਦਾ ਵੇਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਨਿਰਭਰ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਗੱਲ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸੋ।” ਦੇਵਾਪੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਕੇ, ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਬੁਲਾਇਆ; ਧਿਆਨ ਤੇ ਤਪ ਨਾਲ, ਵੇਦ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਏ। ਦੇਵਾਪੀ ਨੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਪੰਡਿਤਾਂ, ਅੱਗ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਾਈਆਂ। ਵੇਦ ਆਖਦੇ, “ਅਸੀਂ, ਪਿਆਰੇ, ਨਿਰਭਰ ਹਾਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਅਧੀਨ; ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਅਟੱਲ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਆਪ ਕਿਸੇ ਦਾ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ। ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ, ਹਰ ਧਨ ਦਾ ਖਜਾਨਾ, ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਰਚਨਹਾਰ ਤੇ ਨਾਸਕ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਧੁਨੀ (ਸਵਰ) ਤੋਂ ਬਣੇ ਹਾਂ; ਅਸੀਂ ਬੋਲਦੇ ਤੇ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਇਹੀ ਸਾਡਾ ਕੰਮ ਹੈ—ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਦੱਸਣਾ। “ਕਿਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ, ਸ਼ਹਿਰ, ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਕੀ ਹੈ? ਕਿਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਲਿਆ, ਜਾਂ ਉਹ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਏ? ਇਹ ਤਕ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਯੋਗਤਾ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੋਗੇ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਾਪੀ ਨੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਵੇਦਾਂ ਆਖਦੇ, “ਇਹੀ ਸੱਚ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਇਹੀ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣਗਾ, ਜੋ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਏ ਗਏ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਸ ਹੋ ਗਈ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।” “ਦੇਵਾਪੀ, ਤੁਸੀਂ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਜਾਓ, ਉੱਥੇ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰੋ; ਜਦੋਂ ਉਹ ਦਇਆਲੂ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰੇਗਾ।” “ਜੇਕਰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਤੁਹਾਡੀ ਸਤਿਕਾਰ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਦਿਆਲੂ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਅਰਿਸ਼ਟੀਸ਼ੇਣ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਯਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਪਸ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ। ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਉਪਮਨਯੂ ਵੀ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਪਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ; ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਦੈਤ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਯਸ਼ ਤੇ ਧਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੋਗੇ—ਇਹੀ ਸੰਭਵ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।” ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਦੇਵਾਪੀ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਗਿਆ; ਉਸਨੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕੀਤੇ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਖਦਾ, “ਮੈਂ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ; ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਹੋ; ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।” “ਸ਼ਾਸਤਰ, ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਵਿਸ਼ਣੂ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ; ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਹੋ, ਉਹੀ ਹੋ—ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।” “ਜੋ ਲਾਚਾਰ, ਪੀੜਤ, ਗਰੀਬ, ਬਿਮਾਰ, ਜਾਂ ਪਾਪੀ ਹਨ, ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਭੂ।” “ਸਵਰਗ ਦੇ ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਤਪ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਤੇ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਫਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ।” “ਜੋ ਮੰਗਦੇ ਤੇ ਜੋ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹੋ।” “ਜੋ ਅਗਿਆਨੀ, ਪਾਪੀ, ਜਾਂ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਹਨ, ‘ਸ਼ਿਵ’ ਨਾਮ ਉਚਾਰਨ ਨਾਲ, ਹੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋ।” ਜਦੋਂ ਦੇਵਾਪੀ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਿੰਨ-ਅੱਖ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ। ਉਹ ਆਖਦਾ, “ਆਪਣਾ ਵਰ ਮੰਗੋ, ਦੇਵਾਪੀ; ਬੱਸ, ਹੁਣ ਉਦਾਸੀ ਛੱਡੋ, ਬੱਚੇ।” ਦੇਵਾਪੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ, “ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਰਾਜਾ, ਰਾਣੀ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਅਧਿਆਪਕ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਮੌਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।” ਦੇਵਾਪੀ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਤਾਂਹੂੰ ਹੋਵੇ,” ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦੇਵਾਪੀ ਲਈ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ, ਸ਼ੰਭੂ, ਜੋ ਦੇਵਾਪੀ ਲਈ ਦਇਆ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ, ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮੁੜ ਆਖਿਆ; ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਨੰਦਿਨ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਦੇ ਨਾਲ ਭੇਜਿਆ। ਨੰਦਿਨ ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ ਗਿਆ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਪਿਤਾ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਾਪੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆ ਆਇਆ। ਇਥੇ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਅਰਿਸ਼ਟੀਸ਼ੇਣ ਨੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਕੀਤਾ; ਅੱਗ, ਪੰਡਿਤ, ਦੇਵਤੇ, ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਥੇ, ਸ਼ੰਭੂ ਖੁਦ ਆਏ, ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਦੇਵਾਪੀ ਲਈ; ਉਹ ਥਾਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਹ ਤੀਰਥ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦਿੰਦਾ, ਪੁੰਨ ਦਿੰਦਾ, ਤੇ ਉਥੇ ਤੁਹਾਡਾ ਯਸ਼ ਸਦਾ ਲਈ ਰਹੇਗਾ।