ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੀ ਘਰਵਾਲੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ, ਰਾਜੇ ਸਮੇਤ, ਇੱਕ ਦਾਨਵ ਨੇ ਪਾਤਾਲ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ।" ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਲੈ ਗਿਆ, ਕੌਣ ਸੀ, ਕਿਵੇਂ ਲੈ ਗਿਆ ਤੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ? ਕੌਣ ਗਵਾਹ ਸੀ? ਦਾਨਵ ਦਾ ਠਿਕਾਣਾ ਦੱਸੋ।" ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਯਜਮਾਨੀ ਹਵਨਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨਾਲ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਵਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਦੈਤ ਮਿਥੁਰ ਨੇ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਤਾਲ ਲੈ ਗਿਆ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਾਪੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਕੀ ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਜਾਵਾਂ, ਅੱਗ ਕੋਲ ਜਾਂ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਕੋਲ ਜਾਂ ਅਸੁਰਾਂ ਕੋਲ? ਉਸ ਨੇ ਨਿਸਚਯ ਕੀਤਾ, "ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਲੱਭਾਂਗਾ, ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਦੇਵਾਪੀ ਨੇ ਭਾਰਾ, ਜੋ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤਪ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ, ਵਰਤ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਤਾਲ ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਜੇਕਰ ਐਸਾ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਵੇ ਤੇ ਕੋਈ ਉੱਦਮ ਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਜੀਉਂਦਾ ਜਾਂ ਮਰਿਆ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ।" ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਗ੍ਰਹ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਰਸ਼ਟੀਸ਼ੇਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੀਂ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਨਾ ਆ ਜਾਵਾਂ। ਜਦ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਵੀਂ, ਹੇ ਭਾਰਾ।" ਭਾਰਾ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਹਾਲਾਤ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੋਚੇ ਅਤੇ ਦੇਵਾਪੀ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ, "ਸਫਲ ਹੋ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜਾ, ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਰਤਾ ਭੀ ਨਾ ਕਰ।" ਫਿਰ ਦੇਵਾਪੀ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਦੇਵਾਪੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਯਜਨ ਦੀ, ਯਜਮਾਨ ਦੀ, ਮੁੱਖ ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੀ ਅਤੇ ਯਜਮਾਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਹਾਜਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਆ ਕੇ ਯਜਨ ਨਾਸ ਕਰੇ ਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।" "ਫਿਰ ਭੀ, ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋਵੋਗੇ।" "ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਅੱਗੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਜਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਥੇ ਅੱਗੀ ਹੀ ਦੇਵਤਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ, ਜੋ ਅੱਗ ਦੇ ਸੇਵਕ ਹਾਂ, ਅੱਗੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।" "ਅੱਗੀ ਹੀ ਦਾਤਾ, ਭੋਗਤਾ, ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਹਵਨ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਦੇਵਾਪੀ ਨੇ ਜਾਤਵੇਦਸ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅੱਗੀ ਨੂੰ ਇਹ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ। "ਜਿਵੇਂ ਪੁਰੋਹਿਤ ਹਨ, ਮੈਂ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸੇਵਕ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਹਵਨ ਦੇ ਭਾਗ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਉਹੀ ਭੋਗਤਾ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।" "ਮੈਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਵਨ ਭਾਗ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਜਾਓ।" ਦੇਵਾਪੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ, ਅੱਗੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਪ ਦੀ ਗੱਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੱਸੀ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਵੀਦਿਕ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੱਦੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਹੀ ਹਵਨ ਭਾਗ ਭੋਗਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।" "ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਤ ਹਾਂ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਗੱਲ ਵੇਦਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ।" ਫਿਰ ਦੇਵਾਪੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਆਵਾਹਨ ਕੀਤਾ। ਵੇਦ, ਉਸ ਦੇ ਧਿਆਨ ਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਏ। ਦੇਵਾਪੀ ਨੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ, ਅੱਗੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ। ਵੇਦਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਾਂ। ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਆਧਾਰ, ਹਰ ਦੌਲਤ ਦਾ ਖਜਾਨਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਣ ਵਾਲਾ, ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਰਵੋਚ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।" "ਅਸੀਂ ਧੁਨੀ ਰੂਪ ਹਾਂ, ਬੋਲਦੇ ਅਤੇ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਇਹੀ ਸਾਡਾ ਧਰਮ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਤੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ।" "ਕਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ, ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਤਾਕਤ ਕੀ ਹੈ? ਕਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲਿਆ ਜਾਂ ਕੀ ਉਹ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਏ? ਇਹ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।" "ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਯੋਗਤਾ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ, ਕਿ ਤੂੰ ਕਿਥੇ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇਂਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਾਪੀ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਚਿਰ ਤੱਕ ਸੋਚਿਆ। "ਵੇਦਾਂ ਨੇ ਇਹੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਸੱਚ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਪਾਤਾਲ ਲੈ ਜਾਏ ਗਏ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਤੂੰ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਜਾ, ਹੇ ਦੇਵਾਪੀ, ਉੱਥੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰ। ਜਦ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੇਰੀ ਮਨੋਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।" "ਜੇਕਰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਤੇਰੀ ਸਤਕਾਰੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਰਿਸ਼ਟੀਸ਼ੇਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਯਾ ਵਾਪਸ ਮਿਲ ਜਾਣਗੇ।" "ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਉਪਮਨਯੂ ਵੀ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਅਤੇ ਦੈਤ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਨਾਲ, ਤੈਨੂੰ ਯਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ—ਇਹੀ ਰਾਹ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।" ਫਿਰ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਦੇਵਾਪੀ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ, "ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਕ ਬੱਚਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦਾ ਗੁਰੂ ਹੈਂ। ਮੈਨੂੰ ਤੈਨੂੰ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਤੇਨੂੰ ਨਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਦੇਵਤੇ, ਨਾ ਰਿਸ਼ੀ, ਨਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਨਾ ਵਿਸ਼ਣੂ; ਤੂੰ ਜੋ ਹੈਂ, ਉਹੀ ਹੈਂ—ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ।" "ਜੋ ਲਾਚਾਰ, ਦੁਖੀ, ਗਰੀਬ, ਬਿਮਾਰ ਜਾਂ ਪਾਪੀ ਹਨ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।" "ਸਵਰਗ ਦੇ ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਤਪ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੈਥੋਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ।" "ਜੋ ਮੰਗਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਜੋ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਜੋ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਬਦਲ ਦੇਂਦਾ ਹੈਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਾਪੀ ਨੇ ਧੀਰਜ, ਨਮ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ, ਉਪਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਗਿਆ।