ਜਦੋਂ Supreme Lord ਵੱਲੋਂ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਜੋ ਕੁਝ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਜੀਵ ਅਕਥ ਦੁਖ ਸਹਿ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਕੁਝ ਮੰਗੀਏ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਹੋਵੇ, ਸਭ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇਵੇ; ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਇਸ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿਓ। ਫਿਰ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੋਵਾਂ ਦਿਵਿਆ ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਧਰਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰ ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਕੰਢਿਆਂ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੀਏ; ਅਸੀਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਬਣੀਏ—ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਰਦਾਨ ਮਿਲੇ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਗੇ ਕਿਹਾ, “ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ, ਪਾਠ, ਹੋਮ, ਅਤੇ ਪਿਤਰ ਪੁਜਾ—ਚਾਹੇ ਨੇਕ ਹੋਣ ਜਾਂ ਪਾਪੀ, ਜਿਵੇਂ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ—ਇਹ ਸਭ ਅਮਰ ਪੁੰਨ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਵਰਦਾਨ ਹੈ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹਿਆ, ਐਸਾ ਹੋਵੇ; ਹੁਣ ਹੋਰ ਗੱਲ ਕਰੀਏ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਗੇ ਦੱਸਿਆ, “ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗੌਤਮੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਯਮ ਦੇ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੱਤ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ 'ਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।” “ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਇਹ ਯਮ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਸੁਖ-ਸਮਪੰਨਤਾ ਦਾ ਪਾਤਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ 88,000 ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਅਤੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ 'ਤੇ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੇ ਕੋਈ ਤੀਜੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਗਰਭਵਤੀ ਮਹਿਲਾ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣੀ ਬਾਂਝ ਮਹਿਲਾ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ, ਸੱਤ ਦਿਨ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਵੇਗੀ, ਜੋ ਸੌ ਸਾਲ ਜੀਵੇਗਾ।” “ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਧਨਵਾਨ, ਗਿਆਨੀ, ਅਤੇ ਬਹਾਦਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪੌਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧਾਏਗਾ; ਉਥੇ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਪਿਤਰ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨ, ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” ਫਿਰ, ਯਮ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅੱਗ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਦੋ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਜੋ ਵਿਧੀ-ਵਤ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ ਮੇਰੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੰਦਰੁਸਤੀ, ਧਨ, ਸੁਭਾਗ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।” “ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਿਤੇ ਵੀ ਮੇਰਾ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਲਿਖ ਕੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗ ਤੋਂ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਅੱਗ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜਨਾ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।” “ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਯਾਮਯਮ ਅਤੇ ਆਗਨੇਯਮ ਕਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਪigeon, ਉੱਲੂ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਉੱਲੂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਤਿੰਨ ਹਜਾਰ, ਤਿੰਨ ਸੌ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਤੀਰਥ ਹਨ; ਹਰ ਇੱਕ ਮੋਖ ਦਾ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਨਾਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਵਿਛੜ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਸੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਧਨ ਨਾਲ ਸੁਵਰਗ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।” ਇਹ ਤੀਰਥ Tapas Tīrtha ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਵੱਡਾ ਸਥਾਨ ਤਪस्या ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪੁੰਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ 'ਤੇ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਹੋਈ। ਕੁਝ ਨੇ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੰਨਿਆ, ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਅੱਗ ਨੂੰ; ਐਸੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ। “ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਜੀਵਨ ਕਿੱਥੇ? ਅੱਗ ਜੀਵਨ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਹੈ; ਸਭ ਕੁਝ ਅੱਗ ਤੋਂ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਮ ਦਾ ਪਾਤਰ ਵੀ। ਸੰਸਾਰ ਅੱਗ ਨਾਲ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਅੱਗ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਅੱਗ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਵਿੱਤਰਕ, ਵੱਡਾ ਦੇਵਤਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।” “ਉਹੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹੈ; ਉਹੀ ਸਰਵੋਚ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹੈ। ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਿਸ ਦੀ ਚਮਕ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਵਿਅਪਕ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ, ਅੱਗ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ—ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਦਾ ਪਾਤਰ। ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਵੱਲੋਂ ਔਰਤ ਦੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਬੀਜ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ।” “ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਕਰਕੇ, ਕੇਵਲ ਅੱਗ ਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਹੀਂ। ਅੱਗ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮੂੰਹ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ।” ਪਰ, ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਨਦੇ ਸਨ। ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਹੀ ਭੋਜਨ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵੀ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਹੀ ਉਪਜਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਕੁਝ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਪਾਣੀ ਮਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਪੁਰਾਣਾ ਗਿਆਨ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਾਣੀ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦ ਹੈ।” “ਅਮਰਤਾ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਹੀ ਪੌਦੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਪਾਣੀ ਨੂੰ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖਦੇ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਏ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਅੱਗ ਵੱਡੀ ਹੈ ਜਾਂ ਪਾਣੀ?” ਮੈਂ ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਤਪस्या ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖਦੇ, ਕਿਹਾ, “ਦੋਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹਨ; ਦੋਵੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵ ਉਪਜਦਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਤੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹੋਮ, ਅਮਰਤਾ, ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਆਧਾਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ, ਦੋਵੇਂ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਨਹੀਂ।” ਪਰ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਮੰਨਦੇ ਰਹੇ। ਮੇਰੀ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ, ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਵਾਯੂ ਦੇ ਕੋਲ ਗਏ। “ਹੇ ਵਾਯੂ, ਕਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਹੈ? ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਸੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।” ਵਾਯੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਅੱਗ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ; ਸਭ ਕੁਝ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ “ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ” ਕਹਿ ਕੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੋਲ ਗਏ। “ਹੇ ਧਰਤੀ, ਸੱਚ ਕਹੋ: ਕਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ ਅਤੇ ਨਾ ਚਲਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਧਾਰ ਹੋ।” ਧਰਤੀ ਨੇ ਵੀ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੀ, ਸਦੀਵੀ ਦੇਵੀਆਂ—ਪਾਣੀਆਂ—ਆਧਾਰ ਹਨ। ਸਭ ਕੁਝ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ।